ଏକ ପବିତ୍ର ସକାଳରେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ନାମଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବିପୁଳ ସମୃଦ୍ଧି, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାର ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି। ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଧାତୁ ମାନ୍ୟର ମଧ୍ୟରୁ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ମୃଗ ସମ ଶାନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନାରେ ତିଆରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡି ନଥିବା ଦେବୀ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି। ତିନି ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧର, ଅଜେୟ, ସଦା ପୋଷଣ କରିଥିବା, କାର୍ଯ୍ୟ ଦାନ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଶାସନ କରିଥିବା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି। ଋଗ୍ବେଦରେ ଏହି ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି, ସେ ଶିବ ଓ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭା ଦାନ କରିଥିଲେ। ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଶାସକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିତ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀ; ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ। ଦେବୀ ଶ୍ରୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଛାତିରେ ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଵଳତା ସମ, ବିରାଜି ଅଛନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ଏହି ବିଶ୍ୱର ନିର୍ମାଣ, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅଚଳ ପୁରୁଷ। ତିନି ନାରାୟଣ, ଶ୍ରୀ ସମ୍ପନ୍ନ, ମୂର୍ତିମାନ ମଧୁରତା ଓ ଗୁଣର ସାଗର; ସେ ମାଲିକ, ମୃଦୁ, ଶୁଭ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ। ସେ ସଦା ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ମିତ୍ର ଓ ସାଥୀ; ଅମୃତ ସମ ଦୟାର ସାଗର, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଶ୍ରୟ। ସେ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଶୁଭା ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୟାର ଉତ୍ସ; ଏହି ଶ୍ରୀମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସେବା ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଛି। ଯେଉଁଠି, ଯେଉଁ ସମୟରେ, ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ପଦ୍ମପତିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ; ଏହିପରି ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିଲେ, ସେବାର ଆନନ୍ଦ ଲାଭ ହୁଏ। ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝି, ଉଚିତ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କର ସେବକ। ଶ୍ରୀମୟ ନାରାୟଣ, ବିଶ୍ୱର ମାଲିକ, ସେ ମା, ବାପା, ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ନିବାସ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଶ୍ରୀପତି, ଶୁଭ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ସେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ନିର୍ଗୁଣ' ଭାବରେ ଖ୍ୟାତ, ବିଶ୍ୱର ମାଲିକ। ଅପରିପାକ୍ତତା ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଦୋଷଗୁଡିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ; ବେଦାନ୍ତର ଉପଯୋଗୀ ବାକ୍ୟରେ ଏହି ମୃଷା ବିଶ୍ୱ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ଅସ୍ଥିର; ଏଠି ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପ୍ରାକୃତିକ ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱର। ପ୍ରାକୃତିକ ଆକୃତିର ଅସ୍ଥିରତା ଏପରି ଘୋଷିତ; ମହାଦେବୀ, ଏହା ହରିଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ। ଖେଳାପାଇଁ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମାଲିକ ବିଷ୍ଣୁ, ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ଅଧିପତି, ପ୍ରଥମେ ଚାରି ଓ ପରେ ଦଶ ସାଗର ଓ ଦ୍ୱୀପ ସହିତ ବିଶ୍ୱ ତିଆରି କଲେ। ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବ ଓ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ଏହି ଶୋଭାମୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରାକୃତିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ। ଦଶ ଅଧିକ ଗୁଣ ଓ ସାତ ଆବରଣରେ ବେଢ଼ା, ଏଠିରେ କାଳ ରେ କାଳ, କଷ୍ଠ ଆଦି ରୂପରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ। କେବଳ କାଳ ଦ୍ୱାରା, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶ ହୁଏ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଦିନ ହେଉଛି ଚାରି ଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର। ଏତେ ରାତି ଓ ବର୍ଷ ହେଉଛି ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆୟୁ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶେଷ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତର ଜଗତ କାଳାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଜୀବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆବରଣ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ପ୍ରାକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ; ଏହି ପ୍ରାକୃତି, ହରିଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର। ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରୀମୟ ଭଗବାନ ସଦା ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ କରନ୍ତି; ଖେଳାପାଇଁ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମାଲିକ ମାୟାଜଗତ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଅବିଦ୍ୟା, ପ୍ରାକୃତି ଓ ମାୟା—ସଦା ତିନି ଗୁଣରେ ଗଠିତ—ସେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶର ନିତ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ। ଯୋଗନିଦ୍ରା, ମହାମାୟା, ତିନି ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାକୃତି, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଆଦିଦ୍ରବ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ—ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ମାଲିକ—ଅଧିନ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ ସଦା ପ୍ରାକୃତିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ; ଅନେକ ପ୍ରାକୃତିର ନିବାସ ହେଉଛି ଘନ ଅନନ୍ତ ଅନ୍ଧକାର। ଉପରେ, ସୀମାରେ, ଅନନ୍ତ ଓ ନିତ୍ୟ ଭାବରେ ବିରାଜା ଅଛି; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ଧାରିତ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିସ୍ତାର ଓ ସଙ୍କୋଚ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର ଅବସ୍ଥା; ଏପରି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ପ୍ରାକୃତିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପରେ, ସମସ୍ତ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ମହାପ୍ରାକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ; ଏହି ମହାପ୍ରାକୃତିର ଶ୍ରୀର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ। ଏବେ, ତିନି ଭାଗ ଶ୍ରୀର ରୂପ ଶୁଣ; ପ୍ରଧାନା ଓ ଉତ୍ତମ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜା ନଦୀ ବହିଛି। ଏହି ଶୁଭ ନଦୀ, ବେଦଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଘମରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ; ତାଙ୍କ ପରେ, ଉତ୍ତମ ଆକାଶରେ, ନିତ୍ୟ ତିନି ଭାଗ ରୂପ ଅଛି। ଅମୃତ, ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ, ଅନନ୍ତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନିବାସ; ଶୁଭ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ, ଦିବ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ—ଏହି ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦର ନିବାସ। ଅନେକ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସମ ଉଜ୍ଵଳ, ଅକ୍ଷୟ; ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଗଠିତ, ଶୁଭ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ। ଅନେକ, ଅବୟସ, ନିତ୍ୟ, ଜାଗ୍ରତ, ସ୍୵ପ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅବଦ୍ଧ; ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ମୋକ୍ଷର ନିବାସ, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦ ଆନନ୍ଦ ଦାନ କରିଥାଏ। ତୁଳନା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ବିନା, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଶୁଭ; ଚମକରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଆନନ୍ଦମୟ, ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ସାଗର। ଏହିପରି ଗୁଣରେ ଆରମ୍ଭ ଠାରୁ ସମ୍ପନ୍ନ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନିବାସ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ତାହାକୁ ଉଜ୍ଵଳ କରିପାରିନାହିଁ। ଏହି ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ, ଆଉ ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ; ଏହି ହରିଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନିବାସ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ନିବାସ କୋଟି କୋଟି ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମହା ଋଷିମାନଙ୍କର ସଭା, ହରି ନିବାସକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବିନାହିଁ। ସେ ନିବାସରେ, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ ବିରାଜିଥାନ୍ତି; ଏହାକୁ ଜାଣିଲେ କିମ୍ବା ନାଜାଣିଲେ, ମିତ୍ର, ଏହିପରି ହୁଏ।