ଓଡ଼ିଆ ନାରେଟିଭ୍: ପୂର୍ବେ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ପାତାଳ ଖଣ୍ଡରେ ଶିବ ଓ ରାଘବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଆଳୋଚନା ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ନ ହେଉଥିଲା। ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି, ବର୍ଣ୍ଣିତ ସମସ୍ତ ଭାରତ ଶୁନିବା ପରେ ଜଣେ ଭୂମି ଦାନକାରୀ ହେବେ, ଏବଂ ରାମାୟଣ ପାଠ କରାଯାଇବା ପରେ ପ୍ରତି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ ଦାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଯଦି ଭୂମି ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ସୁନା ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ୟାଖ୍ୟାତା ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ। ହେ ରାଜା, ଧନ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏସବୁ ଶୁନିବା ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପାଉଥିଲା। ଏହି ପାଠ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସହିତ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏ ଭୂମିରେ ଏହି ଏକ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା କଣ ଅଶୁନା ଅଛି? ଏହି ବ୍ୟାଖ୍ୟାତାକୁ ସଦା ଯାନ, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଏକଟିକ୍ର ପାପର ନଶ୍ଟକାରୀ। ଅନ୍ୟ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ, ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟାତାଙ୍କର ଲାଗି ଅତି ଉପକୃତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ତରିଶି ପୁରାଣ ପାଠ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁନିନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ମନର ଅଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରିବେନାହିଁ। ଏଠାରେ ଏହି ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମ ଦିଆଯାଇଛି—ବ୍ରହ୍ମା ପୁରାଣ ପ୍ରଥମ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ଦ୍ୱିତୀୟ, ବୈଷ୍ଣବ ତୃତୀୟ, ଶିବ ପୁରାଣ ଚତୁର୍ଥ, ଭାଗବତ ପଞ୍ଚମ, ଭବିଷ୍ୟ ଷଷ୍ଠ, ନାରଦ ସପ୍ତମ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଅଷ୍ଟମ, ଆଗ୍ନେୟ ନବମ, ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ଦଶମ। ଲଇଙ୍ଗ, ବାମନ, ସ୍କାନ୍ଦ, ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବାରାହ, ଗାରୁଡ଼ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମିଶି ଏଠାରେ ମୋଟ ଅଠାର ପୁରାଣ ଅଛି। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହିଠି ଉପପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରନ୍ତି—ସନତ୍କୁମାର, ନାରସିଂହ, ଆଣ୍ଡ, ଦୌର୍ବାସସ, ଅନ୍ୟ ନାରଦ, କାପିଳ, ମାନବ, ବୈଷ୍ଣବ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ବାରୁଣ, କାଳିକା, ମାହେଶ, ସାମ୍ବ, ସୌର, ପାରାଶର, ମାରୀଚ, ଭାର୍ଗବ, କୌମାର ଏଠି ଅଠାର ଉପପୁରାଣ ଅଛି। ମନୁ ଅଠାର ପୁରାଣର ବ୍ୟାଖ୍ୟାତା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଉଁପରି ଏହି ୧୧୫ ଅଧ୍ୟାୟ 'ପୁରାଣମାହାତ୍ମ୍ୟ' ଶିବ ଓ ରାଘବଙ୍କ ଆଳୋଚନାରେ ଶେଷ ହେଉଛି। ପରେ, ସୂତ କହିଲେ—ଶ୍ରୀରାମ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଧନ କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅସ୍ତମିତ ହେଉଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କର ଗୃହକୁ ଫେରୁଥିଲେ। ଶ୍ରୀରାମ ନିଜେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଧନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଇ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କର ଯାନ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ; ଗାୟକମାନେ 'ହା ହା' ଓ 'ହୁ ହୁ' ର ନାଦରେ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଘବଙ୍କ ପାଦ ପବନଜନ୍ୟ ହନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ଧୋଇଯାଇଥିଲା, ଜାମ୍ବବନ୍ ତାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରୀରାମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୌତମୀ ନଦୀ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଦୁଇ ହାତରେ କୁଶ ଧରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ବରୁଣ ଦିଗରେ ତିନି ତ୍ୟାଗ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅନ୍ତରେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ଏପରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଶୁଭ ପଥରେ ଚିତ୍ତ ନିବେଶ କରି, ହନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ପାଦ ପବିତ୍ର କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଅଫରିଂ ଦେଇ, ଗାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସେ ବାହାରିଗଲେ। ଏବେ ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ରର ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ଅମୃତରେ ଲିପ୍ତ ହେଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ତାରାମାନେ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଚାପର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏପରେ ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଉପର ଶାଳକୁ ଗଲେ, ରାଜା ବିଭିନ୍ନ ଆସନ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଭାଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶ୍ରୀରାମ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଲେ, ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଲେ; ବିଶାଳ ଶରୀର ଥିବା ବାନରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଶୃଙ୍ଗାବଦ୍ଧ ହେଇ ବସିଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଦ୍ୱିଜ ଶମ୍ଭୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ—"ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ; ଏହି ଗୁହାରେ କଥା କିପରି ଚାଲିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା?" ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ; ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚୁପ ରଖି, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ନିଜ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଥିବାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। "ପିଶାଚ ବଧ କଥା କଣ?" ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପୂର୍ବେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ବଧ ହୋଇଥିଲା, ଦଶମୁଖୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା; ପରେ ଏହି ରାମାୟଣ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ରଚିତ ହୋଇଛି। କିଏ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନାସ୍ଥା ଆଣୁଛି? ରାଜସଭାରେ ଆସିଥିବା ସେ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଶାସ୍ତି କିମ୍ବା ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ କି? ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ରାମାୟଣ ତୁମର ନୁହେଁ, ବିକୃତ ଗଳ୍ପ ଭାବରେ ମନ୍ୟ ହୁଏ। ମୁଁ ସବୁ କଥା ଏଠାରେ ଖୋଲା କହିବି, ମୋତେ ପଦ୍ମଜଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିବା କଥା ଶୁଣ।" ଏହିପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ସୂଚନା ଦେଲେ, ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ—"ପ୍ରାଚୀନ କଥା ମୋତେ ପାଠ କର; କିଏ ଏହି କଥା ରଚିଛି, କିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ନିର୍ମାତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରି, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ କେଶବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି, ପ୍ରାଚୀନ ରାମାୟଣ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ପରେ, ଦଶରଥ, ଦଶରଥଙ୍କ ପରି ରଥଯୋଧ୍ୟା, ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ଥିବା, ନଗର ଜୟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ପଦ୍ମଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି, ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ଏକ ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଅଶ୍ୱରେ ଚଢ଼ି, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶରୀର ଦେଇ, ସଂକ୍ରୋଧରେ, ବିଷ୍ଟରଶ୍ରବସଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦଣ୍ଡ ଯାତ୍ରାରେ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠିକୁ ଏକ ସାଧ୍ୟ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଦଶରଥଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ, ଦୁଇପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏକ ମାସ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ, ଦଶରଥ ସାଧ୍ୟକୁ ବନ୍ଧିଲେ। ତାପରେ ସାଧ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୂଷଣ, ଅଳ୍ପ ସେନା ସହିତ, ଦଶରଥଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।