ଏକ ଦିନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱକୁ ଶୂନ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖି, ପରମ ଦେବୀ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଏହି ଶୂନ୍ୟତାକୁ ପୂରଣ କରିଲେ। ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଭୂମି, ନୀଳାଦେବୀ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା; ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ହୋଇ, ସେ ଭୂମିର ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱର ଆକାର ନେଇ, ନୀଳା ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆକାର ଧାରଣ କରି ସେ ଧନର ମୂର୍ତ୍ତି ହୁଅନ୍ତି। ଏଭଳି, ଦେବୀ ନିଜ ଆକାରରେ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରୀ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୂପ। ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆକାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲାବଣ୍ୟ, ଚରିତ୍ର, ଆଚରଣ ଓ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆକାର ଭାବରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। ଦେବୀଙ୍କର ଚାହିଁ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କୁବେର ଓ ଅଗ୍ନି ବହୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରୀ, କମଳା, ବିଦ୍ୟା, ମାଆ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ସତୀ; କମଳରେ ବସି, କମଳ ଧରି, କମଳନୟନୀ, ବିଶ୍ୱର ଶୌଭା। ଜଗତର ନାୟିକା, ନିତ୍ୟ, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ଶୁଭ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ମହାଦେବୀ, କ୍ଷୀରସାଗରର କନ୍ୟା, ରାମା। ଅନନ୍ତ, ବିଶ୍ୱର ମାଆ, ଭୂମି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦାତ୍ରୀ; ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ସୀତା, ସମସ୍ତ ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶୁଭ। ସତୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗୌରୀ, ଶାନ୍ତି, ସ୍ୱହା, ସ୍ୱଧା, ରତି; ନାରାୟଣୀ, ଉତ୍ତମ ଶରୀର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ। ଯେଉଁ କିଏ ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ପବିତ୍ର ନାମଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ବଡ଼ ସମୃଦ୍ଧି, ଧନ, ଅନ୍ନ ଓ ନିର୍ମଳତା ପାଇଥାଏ। ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ମୃଗସଦୃଶ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୂପା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ; ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କଦାପି ଛାଡିନାହିଁ। ସୁଗନ୍ଧି, ଅଜୟ, ସଦା ପୋଷଣ କରୁଥିବା, କ୍ରିୟାର ଦାତା; ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାୟିକା—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଶ୍ରୀ ଭାବରେ ଆହ୍ବାନ କରୁଛି। ଏଭଳି, ଋଗ୍ବେଦରେ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ଶିବ ଓ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁଖ ଦାନ କରିଥିଲେ। ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାୟିକା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିତ୍ୟ ପତ୍ନୀ; ସମସ୍ତ ତାଙ୍କର ଚାହିଁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିର୍ଭର କରେ, ସମସ୍ତ ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ। ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଛାତିରେ ଅଗ୍ନିରେ ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକ ଭଳି ବସିଛନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତର ନାୟକ, ଅବିନାଶୀ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ପୁରୁଷ। ସେ ନାରାୟଣ, ଶ୍ରୀର ମାଳିକ, ପ୍ରେମ ଓ ଗୁଣର ସାଗର; ନାୟକ, ସୁମଧୁର, ଶୁଭ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୱିତ। ସେ ସଦା ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ୱଭାବିକ ମିତ୍ର ଓ ସାଥୀ; ଅମୃତ ସଦୃଶ କରୁଣାର ସାଗର, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଶରଣ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ସୁଖ ଦାତା, ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କରୁଣାର ଉତ୍ସ; ଏହି ଶ୍ରୀମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ସେବା ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥିତିରେ, ସମସ୍ତ କିଛି କମଳପତିଙ୍କୁ ଅନ୍ୱିତ; ଏଭଳି ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଜାଣି, ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ସେବାର ସୁଖ ଲାଭ ହୁଏ। ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝି, ଯଥାର୍ଥ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ତାଙ୍କର ଦାସ। ଶ୍ରୀମୟ ନାରାୟଣ, ନାୟକ, ଜଗତର ନାଥ; ମାଁ, ବାପା, ପୁଅ, ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ଗୃହ, ଶରଣ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଶ୍ରୀର ନାଥ, ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଅନ୍ୱିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ନିର୍ଗୁଣ' ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ଜଗତର ନାୟକ। ଅସ୍ତୀନ୍ତା ଜଣାଯାଏ ପ୍ରକୃତିର ଦୋଷ ଗୁଣର ସମ୍ବନ୍ଧରେ; ଯେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା ଜଗତ ଭାବ ଵେଦାନ୍ତର ଉପଲବ୍ଧ ବିବରଣୀରେ କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ଅସ୍ଥାୟୀ; ଏକା ଆଣ୍ଡର ସ୍ୱଭାବିକ ଆକାର ମଧ୍ୟ ବିନାଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଏଭଳି, ପ୍ରକୃତିର ଆକାରର ଅସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ଘୋଷିତ; ମହାଦେବୀ, ଏହା ହରିଙ୍କର ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ପତି ସଂପର୍କରେ। ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ସ୍ୱାମୀ, ଚାରି, ପରେ ଦଶ ସାଗର ଓ ଦ୍ବୀପ ସହିତ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜୀବ ଓ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ଏହି ଶୁଭ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଦଶ ଅଧିକ ଗୁଣରେ ଅନ୍ୱିତ ଓ ସାତ ଆବରଣରେ ଢାକା, ସମୟ କାଳ, କଷ୍ଠ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଆକାରରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ସମୟ ଦ୍ୱାରା, ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶ ହୁଏ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ ହେଉଛି ଚାରି ଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର। ସେତିକି ରାତି ଓ ବର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆୟୁ; ବ୍ରହ୍ମାର ଶେଷ ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ବିନାଶ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଥିବା ଜଗତ ସମୟର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଜୀବ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ। ଆଣ୍ଡର ଆବରଣ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ; ସେହି ପ୍ରକୃତି, ହରିଙ୍କର ଆଶ୍ରୟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରୀମୟ ନାଥ ସଦା ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ କରନ୍ତି; ଦେବମାନଙ୍କର ଲୀଳା ପାଇଁ ଜଗତର ମାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଅଜ୍ଞାନ, ପ୍ରକୃତି, ମାୟା—ସଦା ତିନି ଗୁଣରେ ଗଠିତ—ସେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ବିନାଶର ନିତ୍ୟ କାରଣ। ଯୋଗନିଦ୍ରା, ମହାମାୟା, ତିନି ଗୁଣରେ ଅନ୍ୱିତ ପ୍ରକୃତି, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାର ଅଂଶ। ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ ସଦା ପ୍ରକୃତିରୁ ଉଦ୍ଭବ; ଅନେକ ପ୍ରକୃତିର ନିବାସ ହେଉଛି ଗଢ଼ି, ଅକ୍ଷୟ ଅନ୍ଧକାର। ଉପରେ, ସୀମାରେ, ଭିରଜା ଅନନ୍ତ ଓ ନିତ୍ୟ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆବସ୍ଥାରେ ଅଟୁଟ ଅଛି। ତାଙ୍କର ଉତ୍ତାରଣ ଓ ସଂକୋଚନ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର ଅବସ୍ଥା; ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ପ୍ରକୃତିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ତାପରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ, ମହାପ୍ରକୃତିରେ ଲୟ ହୁଏ; ଏହି ଭଳି ପ୍ରକୃତିର ପରମ ରୂପର ମହିମା ଉଲ୍ଲେଖିତ।