ଏକ ଦିନ, ଗୌତମ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଦିନିକିଆ କ୍ରିୟା ଆବଶ୍ୟକ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର କରାନ୍ତୁ; ଆଜି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବି, ଏବଂ ଶୁଣିବି ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି।” ସେ ପଛୁଆ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପୁରାଣ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରମାଣିକ, ତାହା ଶୁଣାନ୍ତୁ; ଏହାର ତାତ୍ପର୍ୟ ବୁଝି, ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।” ତେବେ ପୌରାଣିକ କହିଲେ, “ମୁଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ମୋର ଅନୁଭବ ଅନୁସାରେ, ତାହା ଶୁଣାଇବି; ଏହି ପୁରାଣ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।” ପୌରାଣିକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କେଉଁ ପୁରାଣ ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି? ମୁଁ ତାହା ଶୁଣାଇବି।” ଗୌତମ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପୁରାଣ ସର୍ବାଧିକ ଉପକାରୀ ଓ ମନୋହର, ତାହା ଶୁଣାନ୍ତୁ।” ଗୌତମ ଆଉ କହିଲେ, “ଏହି ଶୁଣିଲେ, ହରି ଓ ଈଶ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନ ହେବା ଉଚିତ।” ପୌରାଣିକ କହିଲେ, “କୁର୍ମ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ପୁରାଣ ଏହି ବିରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ; ଏହି ପୁରାଣ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଶୁଣାଯିବ, ଶ୍ରୋତାର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ; କିନ୍ତୁ ଏହା ପାଠ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ବାଧା ଆସେ।” ପୌରାଣିକ ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ, “ଯଦି କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଚିନ୍ତା କରେ ଯେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସଂଗିନୀ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ତେବେ ମୁଁ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣାଇବି, ଯାହା ଶ୍ରୋତା ଓ ପାଠକ ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ। ଯଦି ଧର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଶୁଧ୍ଧ ଭାବ କଥାକୁ ଶ୍ରୋତା ପ୍ରତି ଆସିଥାଏ, ଚଳନ, ପୁଣ୍ୟ, ମୋକ୍ଷକୁ ଲାଗି ନିବେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ତେବେ ମହେଶ ଖୁସି ହେବେ, ବିଷ୍ଣୁ ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଇବେ, ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଉତ୍ତମ ପଦ ପାଇ ଉଦ୍ଧାର ହେବେ।” ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀରାମ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜାତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ପାପର ମଧ୍ୟରେ, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିପରି ପୁରାଣ ଉପଦେଶ କଲେ?” ଶମ୍ଭୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ, “ଶିକ୍ଷା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଏକତା ଆସେ, ଏହି ଏକତା ଦ୍ୱାରା ଏକ ବର୍ଷ ଅବଧିରେ ପାପ ଜମା ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏକ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ତାତ୍ପର୍ୟ ବୁଝିଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଠାରେ ଥିବା ମହାପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଉଛି, ତାଙ୍କର କରାଯାଇଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଉଛି।” “ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ନିବା ନିଅରେ ଧୂଆଁ ରହିଯାଏ, ଏହିପରି ଏକ ପୋକା ଦୀପରେ ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ପୌରାଣିକ ଅନ୍ୟଙ୍କର କରାଯାଇଥିବା ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ; ଭୂତ-ପିଶାଚ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରେ। ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଯେପରି ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହିପରି ପୌରାଣିକ ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ ନାହିଁ।” “ପାପ ସ୍ୱୟଂ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୌରାଣ ଜ୍ଞାନୀ ତାହା ନଶ୍ଟ କରେ, ଏହା ବହୁତ ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ସେ ଭବାନୀ, ଈଶ, ହୃଷୀକେଶ ପ୍ରତି ସମଭାବ, ବିଶ୍ୱକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବେଦ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରୁଦ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଅନାସକ୍ତ। ସେ ନିଜେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ, କ୍ରିୟାକୁଶଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୋଗାଭ୍ୟାସୀ, ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା; ଏହିପରି ତୁମ ପୌରାଣିକ ବାସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ଥିଲେ।” “ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାଜା, ସେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରହିଲେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ବିପଦ ଆସିଲେ ରକ୍ଷା କଲେ। ଏହାପରେ, ଶୁକ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଏକ ଦେମନ ଆସିଲା, ‘ମୁଁ ତୁମେ ଘୁମ ଦେଖିବା ସମୟରେ ମାରିବି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅବସର ନାହିଁ।’ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାସିଷ୍ଠ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ବୁଝିଲେ, ‘ଯଦି ଦେମନ କକୁତ୍ସ୍ଥକୁ ଘୁମି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିବେ, ନିଶ୍ଚିତ ମାରିଦେବେ।’” “ସେ ଦେମନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପରୁ ବର ମିଳିଛି; ମୁଁ ଏହାକୁ ବାରଣ କରିବି। ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ବାସିଷ୍ଠ ସେନାକୁ ନେଇ ଯାଇଲେ। ଦେମନ ଅମର ଥିବାରୁ ମାରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ବାସିଷ୍ଠ ନିଜେ ଦେମନ ହେଇ ଏହିପରି କହିଲେ—‘ତୁମେ ଏଠି, ମୁନିମାନେ ଯାଉଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ?’ ଦେମନ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ରାଜା, ଦେମନ ହନ୍ତା; ମୁଁ ତାକୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଛି।’” “ବାସିଷ୍ଠ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ଜୀବନ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ କ’ଣ କରିବା? ମୋ ମାଂସ ଖାଉ, ଯୁଦ୍ଧ କର, ଜୟ ଲଭ। ଦେମନ କହିଲେ, ‘ତୁମେ ଦେମନ ହେଲେ କିପରି ମୋର ଖାଦ୍ୟ ହେବ? ବାସିଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ନେଇ ଆକାଶରେ ଦୃଢ଼ ହେଇ ଅଛନ୍ତି।’” “ସେ ଦେମନ ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଥୁ ଦେଇ, ମୁଠି ମାରିଲେ; ଦେମନ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ ବାସିଷ୍ଠ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲେ। ଦୁଇଜଣ ଏକାଉଁ ଦୂରେ ଦୂରେ ପଳାଇ, ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ଦେମନ ସ୍ଥାନୀୟ ଜଣେ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଲେ। ବାସିଷ୍ଠ ପୁନଃ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ପୂର୍ବବତ୍ ରହିଲେ। ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ, “ଏହିପରି, ପୌରାଣ ଜ୍ଞାନୀ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ହୋଇ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ।” “ଏବେ ମୁଁ ଶୁଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା କଥା କହିବି: ଶୁଭ୍ର ଦିନ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ଉତ୍ତମ ଦିନ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗରେ, ତିଥି ଓ ଲଗ୍ନ ଉତ୍ତମ ହେବା ଦରକାର; ଗ୍ରହ ଓ ତାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗ୍ରହ ଅନ୍ଧକାର, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ନୁହଁନ୍ତୁ, ମହାଗୁରୁ ଦୁଃଖିତ ନୁହଁନ୍ତୁ। ଅମାବାସ୍ୟା, ଗ୍ରହଣ, ନାସ୍ତିକ ଉପସ୍ଥିତିରେ ନୁହଁନ୍ତୁ; ପୂର୍ବ କଥିତ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। “ଏକ ପବିତ୍ର ଘର, ଶୁଧ୍ଧ ବେଦି, ମଠ, ନଦୀକୂଳ, ମନ୍ଦିର, ସଭାଗୃହ, ରମଣୀୟ ଶ୍ରୀ ରାସ୍ତା କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ ହଲରେ, ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୌରାଣ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।" “ସମସ୍ତ ଚେଉଁଠୁ ଅଧିକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ତିଆରି କରି, ସାଧୁ ଭାବେ କହିବା–‘ଆସନ୍ତୁ, ଧର୍ମର ଆସନ।’ ପୁରାଣ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦିନରେ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଥା କହି, ପୌରାଣିକଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।" “ଶୁଭ୍ର, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର, କମଣ୍ଡଳୁ, କଣ୍ଠମାଳା, ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଆସନ ଦେଇ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ପନ ଦେଇ ପୌରାଣିକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।