ପୁରାଣ ପାଠକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ମନାଯାଏ। ସେ ଯଦି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ପାପ ଲାଗେ ନାହିଁ—ଅନ୍ୟମାନେ ତେବେ କେଉଁଠି ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେବେ? କିଛି ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୁରାଣ ପାପ ନାଶକ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ପୁରାଣରେ ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖନ୍ତି, ପାଠକଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଦାତା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କଳିଯୁଗରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀଶୈଳ ଯାତ୍ରା କରାଯାଏ, ଏହି କଳିଯୁଗରେ ପୁରାଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପାପ ନାଶକ ଅଟୁଟ ଉପାୟ। ଏହିପରି ଏକ ଘଟଣା ପ୍ରାଚୀନ କଳିଯୁଗରେ ଘଟିଥିଲା, ରାମ, ଶୁଣ। ଗୌତମ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ବେଦ ଜ୍ଞାନ ନଥିଲା। ସେ ଧନ-ଢେଙ୍କା ଓ ଦୁଇଜଣ ବନ୍ଧୁ ଭାଇ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଶୂନ୍ୟ। ସେମାନେ ଏକଠି ଚାଷ କରି ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଆର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ଗୌତମ ରାଜାଙ୍କୁ ଧନ, ଧାନ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଇ କହିଲେ, "ମୋତେ ଏକ ଅଧିକାର ଦିଅ।" ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଧନ ଚାହିଁବି ନାହିଁ, ମୋର ଦୁଇ ଭାଇ ଦକ୍ଷ।" ରାଜା କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଅଧିକାର ବେଦ ଧର୍ମ ଓ କର୍ମରେ।" ତା'ପରେ କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟ କାମ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ହରାଏ।" ଗୌତମ କହିଲେ, "ଅନ୍ୟ ଯୁଗରେ ଏହି ନିୟମ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ।" "ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଭୂମିର ନାଥ; ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ଅଛି: ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦରିଦ୍ର ହେଲେ ଏପରି କାମ କରିଲେ ପାପ ହୁଏ ନାହିଁ। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଷ କରା ଧର୍ମ, କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚ ଜନ୍ମର ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା ଯଥାପି ଦୁଃଖ ହେଉ, ହେଉ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବେ କାମ କରିବି—ମୋତେ ଗ୍ରାମ ଦିଅ।" ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ ରାଜା ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ଗ୍ରାମ ଦେଲେ। ଏହି ଅଧିକାରକୁ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କରି, ଗୌତମ ଅନ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିଲେ—ନିଷିଦ୍ଧ ମାଂସ ଖାଇଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କଲେ, କଠୋର ଭାଷା କହିଲେ। ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ, ଅନ୍ୟର ଧନ ନେବା, ଜୁଆ ଖେଳିବା, ଅଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଶିବ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରିଲେ ନାହିଁ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ରାଜା କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଛାଡି ଶୂଦ୍ର ପଦବୀ ଅଧିଗତ କରିଛ। ତେଣୁ ଆଜି ଆମ୍ବ ଆଦେଶରେ ତୁମକୁ ଅଧିକାରରୁ ବରଖାସ୍ତ କରୁଛି।" ଗୌତମ କହିଲେ, "ଆଜି ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଦରକାର ନାହିଁ; ଶୂଦ୍ର ହେବା ମୋ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଭଲ।" ରାଜା ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଲେ। ଗୌତମ ଏକ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପରି ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ସହର ଦ୍ୱାରର ମଣ୍ଡପରେ ଦଢ଼ାଇ ରହିଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ଦ୍ୱିଜାତି ପୁରାଣ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ୁଥିଲେ। ସେଇ ଶ୍ଲୋକ ଗୌତମଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଘୁଞ୍ଜିଲା: "ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭଜିବା ଲୋକ ଉତ୍ତମ ଉପରେ ଉତ୍ତମ ଲଖ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଗୌତମ ଏହି ପୁରାଣ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ନାରାୟଣଙ୍କ ବିଷୟରେ କ'ଣ କହାଯାଇଛି? ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବିଷୟରେ କ'ଣ? 'ଉତ୍ତମ' କ'ଣ? ଦ୍ୱେଷ କ'ଣ? ଏଠାରେ କ'ଣ ଉତ୍ତମ ଓ ତାହାଠାରୁ ଉପର କ'ଣ?" ପୁରାଣିକ କହିଲେ, "ଉତ୍ତମ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଆନନ୍ଦ ବିକାଶିତ। ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଅଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ତଥାପି ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। ସେଇ ପରମ ଧାମ ଅବିନାଶୀ। ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରୁଷ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ପରମ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ପଣ୍ଡିତମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ଜଳକୁ ‘ନାରା’ କୁହାଯାଏ; ମନୁଷ୍ୟର ମୂଳ ଏହି ଜଳ; ତାଙ୍କର ନିବାସ ଜଳରେ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ‘ନାରାୟଣ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପରମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେମାନେ 'ପରମ ଭକ୍ତ'। ମହତ୍ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ନାଥ। ସେ ମହେଶ୍ୱର, ଉମାଙ୍କ ପତି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର। ଦ୍ୱେଷର ଅର୍ଥ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତା କରିବା।" ଶିବ କହିଲେ: "ଏପରି ଉତ୍ତର ପୁରାଣିକ ଦେଲେ। ଗୌତମ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ମୋ ପରି ଲୋକର ଗତି କ'ଣ?' ପୁରାଣିକ କହିଲେ, 'ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି, ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର, ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର। ପାପ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଉତ୍ତମ ପଦବୀ ପାଇବ।'" "ସବୁବେଳେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହ ପୁରାଣ ଶୁଣ, କିମ୍ବା ଆଶା ଛାଡି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କର। କିମ୍ବା ପଦ୍ମନେତ୍ର କେଶବଙ୍କୁ ଭଜ, କିମ୍ବା ସଦା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଉ। କିମ୍ବା କାଶୀ ଯାଉ, ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇବ; କିମ୍ବା ଗୟାକୁ ଯାଇ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର। କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦିନ ଭକ୍ତି ସହ ରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ। କିମ୍ବା ଶ୍ରୀଶୈଳ କିମ୍ବା କେଦାର ଯାଉ, ବା ପ୍ରତିବର୍ଷ ମାଘ ସ୍ନାନ କର। ସାରକଥା, ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଉ, ତେବେ ତୁମେ ନରକରେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।" ଗୌତମ କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ସବୁ କଥା ଶୁଣିଛି, ଏହି ସବୁ କରିବି। କିନ୍ତୁ କ'ଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର, କ'ଣ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆଣେ, କହନ୍ତୁ।" ପୁରାଣିକ କହିଲେ, "ମାଂସ, ମଦ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଭୋଗ, ଜୁଆ, ଅହଂକାର, କଠୋରତା, ମିଥ୍ୟା, ଧୋଖା, ଦେବତା-ଦେବୀଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ତ୍ୟାଗ କର। ଗୁରୁ, ବଡ଼ ଦେବତା, ପୁରାଣ-ସ୍ମୃତି ପାଠକ, ଧଳା ବେଗୁନ ଓ ଅନୁଚିତ ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ା।" ଏପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ନିଷ୍ଠା ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।