ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତି ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ଏକ ସୋଫାରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ହନୁମାନ, ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ ବସି ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। ଶିବ ଦେବ ନିଜର ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ; ପରେ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ଚୁଅ ଏଠାରେ ଗୁଠିବି, ଶୁଭେ।” ଦେବୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ପତି ଦ୍ୱାରା ପତ୍ନୀକୁ ଦାସ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ପାର୍ବତୀ କହିଲେ, “ଚୁଅ ଗୁଠିବାରେ ଅନ୍ୟ ଅନବଶ୍ୟକ କାମ ଆସିପାରେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତ କିଛି ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ। ଚୁଅ ଗୁଠିବା ପରେ କାନ୍ଧର ଶେଷର ଧୂଳି ପଞ୍ଚାଯିବା ଦରକାର, ଶରୀର ଓ ଚୁଅରେ ଲଗିଥିବା ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଉତାଇ ଦେବା ଦରକାର। ଏହି ସମୟରେ ଯଦି ମହାପୁରୁଷମାନେ ଆସିଯିବେ, ତେବେ ତୁମର ଦିବ୍ୟ ପରିକରମାନେ କ’ଣ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ? ଯଦି ଆସିନାହିଁ, ତେବେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ ହେବ।” ଏପରି କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଶଙ୍କର ଦେବୀଙ୍କୁ ନିଜ ହାତରେ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ। ନିଜ ମୋଡରେ ବସାଇ, ଦେବୀଙ୍କ ଚୁଅ ଗୁଠି ଖୋଲି, ହାତରେ ଭାଗ କରି, ନଖରେ ସମତଳ କରିଦେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଚୁଅରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଇଥିବା ପାରିଜାତ ମାଳା ନେଇ, ଚୁଅ ଗୁଠି କରି, ମାଳାଟି ଦେବୀଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ। ଚମେଲି ମାଳା ନେଇ ଚୁଅରେ ବାନ୍ଧିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେଇଥିବା କାମନାକର ଫୁଲ ମାଳା ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧିଲେ। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଶରୀରରେ ଲଗିଥିବା ଜିନିଷ ଉତାଇ ଦେଲେ; କାନ୍ଧର ପଛର ଧୂଳି ପଞ୍ଚାଇଦେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ତଳବସ୍ତ୍ର ଖସିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଦେବ କହିଲେ, “ଏହା କ’ଣ?” ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ଶିରୋବନ୍ଧନ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ପରେ କହିଲେ, “ଏହା ତୁମର ନାକ ଅଳଙ୍କାର ନୁହେଁ।” ଦେବୀ ସତୀ ମୁକୁତା ନେଇ ଖୋଜିଦେଲେ। ହଳଦୀ ଲଗାଯିବାରେ ମୁକୁତା ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ଶିବ କହିଲେ, “ଏହି ମୁକୁତା ମୋ ଓ ତୁମ ପାଇଁ ରଖ।" ପାର୍ବତୀ କହିଲେ, “ଓ ଶମ୍ଭୁ, ତୁମର ନିବାସ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମୁଁ ସବୁ ଜିନିଷ ଜାଣିଛି। ଧନ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିବାଯାଏ। ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୁଣ୍ଡର ମାଳା ଅଛି; ନରକ ମାଳା ତୁମର ଛାତିର ଅଳଙ୍କାର; ଶେଷ ଓ ବାସୁକି, ବିଷ ଭରା, ତୁମର କଙ୍ଗନ। ଦିଗ ଓ ଆକାଶ ତୁମର ଜଟା ଓ କେଶ; ଭସ୍ମ ତୁମର ଶରୀରର ଶୃଙ୍ଗାର; ବୃଷଭ ତୁମର ଭାନ୍ଧାନ; ତୁମ ଗୋତ୍ର ଅଜଣା। ତୁମର ପିତାମାତା ଅଜଣା, ତୁମର ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ଅଜଣା, ଓ ତ୍ରିନେତ୍ର।” ଏପରି କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ କହିଲେ, “ଓ ଦେବୀ, କାହିଁକି ତୁମେ ଦେବଦେବ, ବିଶ୍ୱ ନାଥଙ୍କୁ ଉପାଲମ୍ବ କରୁଛ? ମୁଁ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବି, କାରଣ ତୁମେ ସଂଯମ ରହିନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିନ୍ଦା ହୁଏ, ସେଉଁଠି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୃତ୍ୟୁ ନୁହେଁ।” ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ନଖରେ ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, “ଅତି ଶିଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନି। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା, ଯେଉଁଗୁଡିକ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ସେଗୁଡିକ ତୁମ ପାଇଁ ଅପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଯାହା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ହୃଷୀକେଶ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଅପ୍ରିୟ।” 'ଓମ୍' କହି ବିଷ୍ଣୁ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ହନୁମାନ ଦେବଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ମୁଁ କୌଣସି ଫଳ ଆଶା ନକରି, ମୋ ପୂଜା ନିୟମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ପୂଜା ପାଇଁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଅନୁମତି ଦିଅ।” ଶଙ୍କର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କାହାର ପୂଜା? କେଉଁଠି? କେଉଁ ଫୁଲ, କେଉଁ ପତ୍ର? କହ। କିଏ ଗୁରୁ? କଣ ମନ୍ତ୍ର? କେଉଁ ପୂଜା?” ଦେବଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ହନୁମାନ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଇ, ହନୁମାନ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ: “ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅନନ୍ତ ଶ୍ବଭାବର ଦେବ; ଯୋଗୀ, ଯୋଗର ଧାରକ, ଯୋଗୀଙ୍କ ଗୁରୁ; ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ନାଥ, ବେଦମାନେ ଯାହାର ନାଥ, ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଗୁରୁ; ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଓ ଅପ୍ରାପ୍ତ, ଭୂମି ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ନାଥ; ବେଦର ଶବ୍ଦର ଭଣ୍ଡାର; ଏଠି ଓଠି ସ୍ୱରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ; ଅଷ୍ଟମୂର୍ତି, ପ୍ରଜାପତି; ତ୍ରିନେତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ନେତ୍ର; ସୁଭ୍ରିଙ୍ଗ, ରାଜଧତ୍ତୁରା, ଦ୍ରୋଣା ଫୁଲରେ ଆନନ୍ଦିତ; ବୃହତୀ, ପୁଗ, ପୁନ୍ନାଗ, ଚମ୍ପକ ଫୁଲ ଭଲପାଇଥିବା; ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।" ଶିବ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭୟ କରନି; ସବୁ କଥା କହ।” ହନୁମାନ କହିଲେ, “ଶିବ-ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା ଶରୀରରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦିନରେ ଉପଲବ୍ଧ ଜଳ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ। ମୁଁ ଶିବ ପୂଜାର ଶୁଭ ପ୍ରକ୍ରିୟା କହିଦେବି।" "ସଂଧ୍ୟା ଆସିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର; ଧୋଇ ଶୁଖାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଧି କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁଖ କରି ବସିବା ଦରକାର। ତାପରେ ଅଗ୍ନେୟ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଭସ୍ମ ନେଇ, ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅଟ୍ ଥର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ନାମ ଦ୍ୱାରା, ସାତ ଥର ଶୁଦ୍ଧ ଭସ୍ମ ନେଇ, ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ ହାତରେ ଧରି। 'ଈଶାନଃ ସର୍ବବିଦ୍ୟାନାମ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା; 'ତତ୍ପୁରୁଷାୟ ବିଦ୍ମହେ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୁଖରେ ଭସ୍ମ ଛିଟିବା; 'ଅଘୋରେଭ୍ୟଃଠ ଘୋରେଭ୍ୟଃ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଛାତିରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା; 'ବାମଦେବାୟ ନମଃ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଗୁପ୍ତଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା।