ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାତ୍ରରେ ଏକ ମଣ୍ଡକ ଦେଖି, ମହେଶ୍ୱର, ମୁନିମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଏହାକୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହାପରେ ସେ ନିଜ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ, ଯେପରିକି ଖିର, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଆପଣଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ କିଛି ଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।” ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, “ମୋତେ ଯେଉଁ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ ଆଦି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହା ସବୁ ମୋ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ; ଯାହା ମୋତେ ଦିଆଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏହାକୁ କୂଆରେ ପକାଇଦିଅ।” “ଯଦି ଏହା ଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ; ଯଦି ଖାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ। ବାଣଙ୍କ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଲିଙ୍ଗ ନିକଟରେ ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରକାଣ୍ତ ଅଛି, ସେଠି ଶିବଙ୍କ ଭୋଗ ଭକ୍ଷଣ କ୍ଷୟ ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ସମାନ; ଏବେ ଖାଇବାର ସମୟ, ମନରେ ଅନିଚ୍ଛା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” “ମୁଁ ଖାଇବା ପରେ ତୁମକୁ କହିବି—ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଖାଅ।” ଏହିପରେ ଗୌତମ ଋଷି ଜଳାଚମନ କଲେ। ସେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ମୃଦୁ ଏବଂ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଶରୀରରେ ମାନ୍ଦାର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ନୂତନ ବାଲୁକା ଛାତିରେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିଛି ଉପରେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ି ରଖିଲେ। ଏହିଠାରେ ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡା, କପୂର, କଙ୍କୋଳ, କଷେରୁ ଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ମାଳା ରଖିଲେ। ରାତିର ପାଳି ପାଇଁ ଜଳ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଘଡ଼ିରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାଣ୍ତ ଗଠି, ବକୁଳ ଓ ପାଟଳା ପୁଷ୍ପ ରଖିଲେ। ପରେ ଶେଫାଳି ମାଞ୍ଚି ଓ ଜଳ ରଖି, ଘଡ଼ିର ମୁଁହକୁ ମୃଦୁ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦଳି ଚନ୍ଦ୍ରକାଣ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଢାକିଲେ। ପରେ ଏହି ଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଛାୟା ଅଞ୍ଚଳରେ ରଖି, ମୃଦୁ ପବନ ଯେଉଁଠି ବହୁଛି, ସେଠି ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଶ୍ରମ ଦେଲେ। ତଳେ ଦର୍ବା ଧୋଇ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୁରୁଷ ବା ନାରୀମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠି ଏକ କୁମାରୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଶରୀର ଓ ପରିଚ୍ଛନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମଧୁର ରଙ୍ଗର, ଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ, ଅଙ୍ଗ ଓ କଣ୍ଠରେ ଗଢ଼ା ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ପଞ୍ଚ ଗନ୍ଧ ଲେପ କଲେ। ମୁନ୍ଦ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ, ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏହି ସମସ୍ତେ କୁଙ୍କୁମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଆକୃତି ନେଇଥିଲେ। ଏପରି ଅଳଙ୍କୃତ, ଯୁବତୀମାନେ କିମ୍ବା ବନର ମାନବ ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଳ ଆଣାଯାଏ। ଉପଚାର ସମୟରେ, ତାମ୍ବୁଳକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ରରେ ଝାଙ୍କି ରଖିବା କିମ୍ବା ମକର ଆକୃତି ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିବା ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ। ତାର ଖୋଲି ଜଳ ଦିଆଯାଏ; ଏହିପରି ରୀତିରେ ଗୌତମ ଋଷି ଆଦର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଚାର କଲେ। ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା, ମହେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଜନ କରି ଶେଷ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଦ ଓ ହାତ ଧୋଇଦିଆଯିଲା, ହାତରେ ଗନ୍ଧ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଯିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକେ ତଳ ଅସନରେ ବସିଥିଲେ, ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଅସନରେ ବସିଥିଲେ। ସେ ତାମ୍ବୁଳ ଓ ସୁପାରି ଖଣ୍ଡକୁ ମଣିମୟ ଭାଣ୍ଡରେ ରଖି, କେତେକ ଚତୁଷ୍କୋଣ, ଗୋଲା, ବଡ଼, ଛୋଟ, ଦୀର୍ଘ ଆକୃତିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଧୋଇଥିବା ତାମ୍ବୁଳ ପତ୍ର ଉପରେ କପୂର ଓ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ରଖି, ଗୌତମ ଶିବଙ୍କୁ ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ଦେଲେ। ଗୌତମ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ତାମ୍ବୁଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ବନର ମାନବ କହିଲେ, “ତାମ୍ବୁଳ ନିଅ, ଆଉ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ମୋତେ ଦିଅ।” ମାନବ କହିଲେ, “ହେ ମହେଶ୍ୱର, ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଅନେକ ଫଳ ଖାଇଛି, ବନର ମାନବ କେଉଁପରି ଶୁଦ୍ଧ ହେବ?” ସଦାଶିବ କହିଲେ, “ମୋ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସବୁ କିଛି ପବିତ୍ର; ମୋ ଶବ୍ଦରେ ବିଷ ମଧୁ ହୁଏ; ମୋ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଦେବତା ଉତ୍ପନ୍ନ; ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ, ମୋକ୍ଷ ଘୋଷଣା, ପୁରାଣ, ଆଗମ, ସ୍ମୃତି—ସବୁ ମୋ ଶବ୍ଦରୁ। ଏହିପରି ତାମ୍ବୁଳ ନିଅ, ଆଉ ଖଣ୍ଡ ମୋତେ ଦିଅ।” ହରି ତାହାକୁ ବାମ ହାତରେ ନେଇ, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ସୁପାରି ଖଣ୍ଡ ଦେଲେ; କପୂର ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଶିବ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ଖାଇଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାମ୍ବୁଳ ଶେଷ କରିବା ପରେ, ପାର୍ବତୀ, ମନ୍ଦର ପର୍ବତରୁ ଜୟା ଓ ବିଜୟାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଋଷିଙ୍କ ଘରକୁ ଲୋକେଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି, ନମ୍ର ମୁହଁରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଶିବା ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ମୁହଁ ଉଠାଇ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ପାପ କରିଛି; ତୁମ ସହିତ ଖାଇନାହିଁ, ଏବେ ଆଉ ଶୁଣ।” ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରେ ବସାଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଆତ୍ମୀୟ ଦୂରେ ରଖି, ଏକ ମହା ନୈବେଦ୍ୟ କଲେ। “ମୋ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କର, ଦେବୀ; ଅକ୍ରୋଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଦେଖ।” ଏପରି କହି, ଦେବୀ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ଅରୁନ୍ଧତୀ ସହିତ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଗୌତମ ଋଷି ତାଙ୍କ ବିଦାୟ ଦେଖି, ନମ୍ର ଭାବରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦେବୀ କହିଲେ, “ଗୌତମ, ତୁମ ଇଛା କ’ଣ?” ଗୌତମ କହିଲେ, “ମୋତେ ସବୁ ମିଳିଛି, ଦେବୀ; ତଥାପି ଯଦି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ଦୟାକରି ମୋ ଘରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।” ଦେବୀ କହିଲେ, “ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ମୁଁ ତୁମ ଘରେ ଭୋଜନ କରିବି।” ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଅନୁମତି ନେଇ, ଗୌତମ ରୁଷି ଫେରି ଗିରିଜା ଦେବୀ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ପକାଇ ଦେଲେ। ପାର୍ବତୀ ସମସ୍ତ ଭୋଜନ କରି, ଗନ୍ଧ ଫୁଲ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଏକ ହଜାର ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ହରଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ଶିବାଙ୍କୁ ଦେଖି, “ଗୌତମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଘରକୁ ଆସିବି,” ବଲି କହିଲେ। ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଗୌତମଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେମାନେ ବି ତାହାଁଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ।