ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାସ୍ୱାମୀ ମଧୁର ଏବଂ ଶୁଭ ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ରାଗରେ ନାରଦ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ ଏବଂ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ସ୍ଥିର ଏକ ସ୍ୱର ଧରି, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ନିଜ କଣ୍ଠର ଅମୃତ ମିଶିତ, ନାରଦ ଗୀତରେ ବିଜୟୀ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବାସୁଦେବ ନିଜ ହାତରେ ମୃଦଙ୍ଗ ବାଜାଇଲେ, ଚାରି ମୁହଁ ଥିବା ତୁମ୍ବରୁ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଗୌତମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ଗାୟକମାନେ ମୌନ ହେଇ ରହିଲେ, ଏବଂ ବାନରମହାରାଜ ହନୁମାନ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ। କିଛି ସ୍ୱର ମିଳିଗଲା, କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଳ୍ପୀ ନିଜ ଧାରା ଛାଡ଼ି ସଙ୍ଗୀତରେ ଲୀନ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି ଏବଂ ଦାନବ ମୌନ ହେଇ ଗଲେ; କେବଳ ହନୁମାନ ଗାଇଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶ୍ରୋତା ହେଲେ। ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ, ଭୋଜନ ସମୟରେ, ମହେଶ୍ୱର ଭଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ହନୁମାନଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇଟି ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ; ସମସ୍ତେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି କାଳିକାଙ୍କ ଦିଗରେ ମୁହଁ କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ତେବେ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରେମୀ ମହେଶ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମକୁ ମୁଁ ବାନର ଭାବେ ନିୟୁକ୍ତ କରିଛି; ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼, ମୋ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି ସମସ୍ତ ଗୀତ ଗା।" ତେବେ ବାନରମଧ୍ୟେ ବ୍ୟାଘ୍ର ହନୁମାନ ଶୁଭ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ିବା ଅଧିକାର କେବଳ ଆପଣଙ୍କର; ମୋ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଯଦି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଯାନ ଉପରେ ଚଢ଼ିବି, ମୁଁ ପାପୀ ହେବି; ଆପଣ ମୋ ଉପରେ ଚଢ଼ନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ପକ୍ଷୀ ଯାନ।" "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁହଁ କରି ଗାଇବି, ଦେଖନ୍ତୁ।" ତେବେ ମହେଶ୍ୱର ବୃଷଭ ପରି ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଶଙ୍କର ଚଢ଼ିବା ପରେ, ହନୁମାନ ମୁହଁ ଏବଂ ଗଳା ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ତ୍ୱକ୍ ଖୋଲି ଆଗରୁ ଯେପରି ଗାଇଥିଲେ, ସେପରି ଶିବଙ୍କୁ ମୁହଁ କରି ଗାଇଲେ। ଏହି ଅମୃତ ଗୀତ ଶୁଣି, ଶମ୍ଭୁ ଗୌତମଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି ଏବଂ ଦାନବ ଏଠାରେ ସମାବେଶ ହେଲେ। ତା'ପରେ ଭୋଜନ ସମୟରେ, ଗୌତମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଲେ ଏବଂ ଶୁଖିଲା କାଠର ମଣ୍ଡ ବାଣ୍ଡନା ଦେଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଉନ୍ନତି ହେଲା; ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଦୁଇ ହାତରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦ ପୂଜା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଯୁବା ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ହନୁମାନ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ହାତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଶଙ୍କର ନିଜ ହାତରେ ହନୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଧରି ନିଜ ଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ; ହନୁମାନ କମଳାସନ ଉପରେ ବସି, ଏକ ପାଦ ହାତରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ମୁହଁ ଉପରେ ରଖିଲେ। ତା'ପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ପାଦ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ହନୁମାନଙ୍କ ନାକ ଧରିଲେ, ହାତ ଶୋଉଲ୍ଡର, ମୁହଁ, ତଳହାତ, ଗଳା, ଛାତି ଏବଂ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରଖିଲେ। ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ ନାଭି କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଶଙ୍କର ଚିନ୍ହ ହନୁମାନଙ୍କ ପିଠିରେ ଛୁଇଁଲେ ଏବଂ ଧ୍ୱନି କରିଲେ। ଶିବ ହନୁମାନଙ୍କ ଗଳାରେ ମୁକ୍ତାମାଳା ପିନ୍ଧାଇଲେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିଷ୍ଣୁ ମହେଶାନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ହନୁମାନ ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ଦେବତା ଏବଂ ବେଦଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦଶା ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ସେହି ଅବସ୍ଥା ତୁମ ପାଦରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।" "ହେ ବାନର, ତୁମ ପାଦ ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦର ଅବ୍ୟକ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ସାର; ନିୟମ ଏବଂ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଶା କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମିଳେ ନାହିଁ।" "ଯେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟର କମଳରେ ବସିଥାଏ, ସେହି ଶକ୍ତି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଅନୁସ୍ଥିତ; ଏକ ଅର୍ବୁଦ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଋଷିମାନେ ତୁମ ରୂପ ଜାଣି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ପାଦ ତ ଦୂରର କଥା। ଯଦି କୌଣସି ଚଞ୍ଚଳ ମଣିଷ କିମ୍ବା ପଶୁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଦ ଶରୀରରେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାଗ୍ୟବାନ।" "ତୁମର ଦୁଇ ପାଦ ଶରୀର ଉପରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯୋଗୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ। ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ପୂଜିଲି, ତଥାପି ତୁମ ପାଦ ମୋତେ ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସଂସାରରେ ବଡ଼ ବିବାଦ ଅଛି, ହେ ନାରାୟଣ ପ୍ରିୟ।" "ହରି ଯେପରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତେଉଁପରି; କିନ୍ତୁ ମୋର ସେଭଳି ଭାଗ୍ୟ ନାହିଁ।" ତେବେ ସଦାଶିବ କହିଲେ: "ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ହରି, ତୁମ ପରି ମୋତେ କେହି ପ୍ରିୟ ନାହିଁ। ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସମାନ ନୁହଁ, ଆଉ କେହି ନାହିଁ।" ତା'ପରେ ଗୌତମ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଅପାର କୃପାମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମ୍ର ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ଏବେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭୋଜନ ସମୟ ହେଲା।" ତେବେ ଆଚମନ କରି, ମହାପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଗୌତମଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୋଜନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତା'ପରେ ମଣିମାଳା, ନୂପୁର, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭା ରେଶମ କମରବନ୍ଧ, ବହୁ ମାଳା, ଗଳା ଅଳଙ୍କାର, ଉପବୀତ, ଉତ୍ତରୀୟ, ରତ୍ନଖଚିତ ଦୁଲି, ଫୁଲର ଖୋପା, ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ, ବାହୁବନ୍ଧ, କଙ୍କଣ, ଅଙ୍ଗୁଠି—ଏପରି ଅନେକ ଭାବରେ ଶିବ ସୁଶୋଭିତ ହେଲେ। ସେ ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ ଆସନରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସାଇଲେ। ଦୁଇ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରତିପ୍ରତି ମୁହଁ କରି ବସିଲେ। ଗୌତମ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଦେଲେ। ତେବେ ତିହାତିସ୍ ପ୍ରକାର ମିଠା ଭୋଜନ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଭଲ ଚାଳ ଖିର, ଦୁଇଶ ଭଲ ରାନ୍ଧା ତରକାରୀ, ତିନିଶଉ ମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଶତଶଉ କୋମଳ ମିଠା ମଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଲା। ପ୍ଚିଶ ପ୍ରକାର ଘିଅ ତରକାରୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଚିନି ମିଠା, କୋମଳ ଦାନା, କକୁଡି, କଦଳୀ, ଦୁଧ ଫଳ, ମଧୁର ଖଜୁର, ଜାମ୍ବୁ, ପ୍ରିୟାଳ, ବିକଂକଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଦିଆଗଲା। ଏପରି ଅନେକ ପଦାର୍ଥ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଜଳ ଦେଇ, ଋଷି କହିଲେ—"ଦୟାକରି ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।" ସମସ୍ତେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଗୌତମ ନିଜେ ସୁକୁମାର ବସ୍ତ୍ରର ପଙ୍ଖା ନେଇ ଶିବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପଙ୍ଖା ଝାଲିଲେ।