ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମେତ—ନିଜ-ନିଜ ବାହନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଧ୍ୱନି ସହ ଏକଠା ହୋଇ ଯାତ୍ରା କରିଲେ। ଅସଂଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନର ଘେରାଉ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ। ଶିବ ତାଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବାମାତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଲେ। ଶଂକର ଖୁସି ହୋଇ ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମେ ବର ଚାହିଁ।” ତେବେ ଗୌତମ କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଯଦି ମତେ ବର ଦେବେ, ତେବେ ମୋତେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବାର ଯୋଗ୍ୟତା ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ମହେଶ୍ୱର। ଏହି ବର ମୁଁ ଚାହିଁଛି, ହେ ତ୍ରିନେତ୍ର; ଆଉ ଶୁଣନ୍ତୁ: ମୋର ଶିଷ୍ୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଣ-ତ୍ୟାଗ ରହିତ। ସେ ନିଜର କିଛି ମନେ କରେ ନାହିଁ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖେ ନାହିଁ; ନାକରେ ଘ୍ରାଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦେବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଭାବକୁ ବୁଝି, ତାହାନୁସାରେ ଚାଲି, ଏହି ମହାଯଶସ୍ବୀ ଯୋଗୀ, ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ବିକୃତ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶଂକରଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ ଆସିଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯାଉଛି। ତାଙ୍କୁ କେହି ବି ଶତ୍ରୁତା କରିବେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେହି ତାଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ବର ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏମାନେ ଅମର ହେଉନ୍ତୁ।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ଏମାନେ କଳ୍ପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବେ, ତାପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ। ତୁମେ ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ନିବାସ ବିଶାଳ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶୁଭ। ଆମେ କେବଳ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବୁ, ତାପରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବୁ।” ଗୌତମ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଅନୁଚିତ ଚାହିଁଛି, କାରଣ ଭିକ୍ଷୁକ ଦୋଷ ଦେଖେ ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତାହା ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହା ପରେ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ। ସଦାଶିବ ହସି, କମଳ ନୟନ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମର ପେଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧସା; କ’ଣ ଖାଦ୍ୟ ଦେବି? ଚାହୁଁଲେ ନିଜେ ପ୍ରବେଶ କରି ନିଜ ଘର ଭଳି ଖାଅ, କିମ୍ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ—ସେ ତୁମର ପେଟ ପୂରଣ କରିଦେବେ।” ଏପରି କହି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ସାଇଡକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ସଦାଶିବ ଗୌତମଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, “ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, କାରଣ ଆମେ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ଏହିପରି କହି, ଶଂକର ଓ ବାସୁଦେବ ସାଇଡକୁ ଗଲେ; ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ମୃଦୁ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଶୋଇଲେ। ଏକାଉଁଥିରେ ଦୁହେଁ ଆଲୋଚନା କରି, ପୁନି ଉଠିଲେ; ଦୁଇ ମହାଦେବ ଗଭୀର ଝିଲିକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ହାତରେ ଜଳ ନେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଋଷି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜଳ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ। ଏବେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ତ୍ୱରିତ ଜଳ ଛିଟିଲେ; ଶଂକର କମଳ ରେଶମୁଡ଼ିକୁ ହାତରେ ନେଇ ହରିଙ୍କୁ ଛିଟିଲେ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁହଁରେ ଛିଟିଦେଲେ; କେଶବ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରିଲେ, କାରଣ ରେଶମୁଡ଼ି ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହିମଧ୍ୟରେ ମହେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୋଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଦୁଇ ହାତରେ ହରିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଡୁବାଇଲେ। ପୁନି ପୁନି ଉଠାଇ ଏବଂ ଡୁବାଇଲେ; ଶଂକରଙ୍କ ଚାପରେ ହରି ମଧୁରତାରେ ଶଂକରଙ୍କୁ ପଡ଼ିଦେଲେ। ପୁନି ହରିଙ୍କ ପାଦ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଘୁରାଇ ଟାଣିଲେ; ହରିଙ୍କ ଛାତିକୁ ଚେପି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଉଠି, ହରି ହାତରେ ଜଳ ନେଇ ଶଂଭୁଙ୍କୁ ଛିଟିଲେ, ହରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଛିଟିଲେ। ଏପରି ଜଳ କ୍ରୀଡ଼ା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଲା; ଖେଳର ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଟା ଖୁଲିଗଲା। ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଟା ଏକ ଅନ୍ୟ ସହିତ ଗଂଥିଗଲା; ମହାନ ଋଷିମାନେ ପରସ୍ପରର ଜଟାରେ ବନ୍ଧିଗଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଟାଣିଲେ, କେହି ପଡ଼ିଗଲେ, କେହି କନ୍ଦିଲେ। ଏପରି ଉତ୍ସବ ଜଳ କ୍ରୀଡ଼ା ଚାଲୁଥିବାବେଳେ, ନାରଦ ଖୁସିରେ ଆକାଶରେ ନୃତ୍ୟ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ। ସେ ଭଲ ଗୀତ ଗାଇ ବିପଂଚୀ ବାଜାଇଲେ; ଦଶଟି ଶ୍ରୁତିମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଶଂକର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣି, ନିଜେ ମଧୁର ଓ କୁସୁମିତ ଶବ୍ଦରେ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାଦ ମିଶାଇ ଗାଇଲେ, ନାରଦ ନୃତ୍ୟ କରି ବିଭିନ୍ନ ରାଗରେ ଗାଇଲେ। ସେ ଏକ ନିଶ୍ଚଳ ସ୍ୱର ଧରି, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ନିଜ ସ୍ୱରାମୃତରେ ଗୀତରେ ବିଜୟୀ ହେଲେ। ବାସୁଦେବ ହାତରେ ମୃଦଙ୍ଗ ବଜାଇଲେ, ଚାରିମୁଖ ଥିବା ତୁମ୍ବୁରୁ ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ଚମକିଉଠିଲେ। ଗୌତମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗାୟକମାନେ ନିରବ ହୋଇଗଲେ, ମଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହନୁମାନ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ। କେତେକ ଶବ୍ଦ କମିଗଲା, କେତେକ ବଢ଼ିଗଲା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଳ୍ପୀ ନିଜ ଶୈଳୀ ଛାଡ଼ି ଗୀତରେ ଲୀନ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି, ଓ ଦାନବ ନିରବ ହୋଇରହିଲେ; କେବଳ ହନୁମାନ ଗାଇଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶ୍ରୋତା ହେଲେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ବେଳେ, ମହେଶ୍ୱର ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗୀତ ଶୁଣୁଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇଟି ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ; ସେମାନେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, କାଳିକାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ନିଜ ବାହନ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଚଲିଗଲେ; ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରିୟ ମହେଶ ମଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ମଙ୍କଡ଼ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛି; ଭୟ ଛାଡ଼, ବୃଷଭ ଉପରେ ବସି, ମୋ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ସମସ୍ତ ଗୀତ ଗାଅ।