ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟରେ, ବାନାଙ୍କ ବିଧ୍ୱଂସ ପରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏବଂ ଦୈତ୍ୟ ନାୟକମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ; ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ବାନାଙ୍କ ଶକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁରେ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଆହଲ୍ୟା ତୀବ୍ର ଶୋକରେ ପୁନିପୁନି ବିଲାପ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗୌତମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜାରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଇଥିବା ବିରଭଦ୍ର, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହାଁ, କେମିତି ଭୟଙ୍କର! ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନେକ ଭକ୍ତମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା ଶିବଙ୍କୁ ଜଣେଇବି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଞ୍ଜା ପାଇଁ କାମ କରିବି।" ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇ ବିରଭଦ୍ର ଅବିନାଶୀ ମନ୍ଦାର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ତିନି ଆଖି ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିବ କହିଲେ: “ମୋ ଭକ୍ତମାନେ କରିଥିବା ଏହି ହିଂସ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ, ଏକ ଦାନଦାତା...” ପରେ ଶିବ କହିଲେ, "ଚଳ, ମେଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି; ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଆସ।" ତାପରେ ଭଗବାନ ନନ୍ଦୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କ ପଙ୍ଖା ପବନରେ ଉଡ଼ୁଛି। ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର ଚମତ୍କାର ପୋଶାକରେ, ସୁନାର ହାଣ୍ଡଲ୍ ଥିବା ଧଳା ଛତା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପରେ ଧରିଲେ। ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ହରି ନାଗର ଶେଷ ସ୍ଥାନରେ ରୁଇଲେ; ଲାଲ ଓ ନୀଳ ଛତାରେ ସଜିଥିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ରତ୍ନ କୌସ୍ତୁଭ ଚମକୁଥିଲା। ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ହଂସ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ; ତାଙ୍କ ଛତା ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପା କୀଟର ଅଳୋକରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଯାନରେ ବାଦ୍ୟ ଉପକରଣ ସହିତ ଏକାଠି ଚାଲିଲେ। ଅନେକ ଲକ୍ଷ ଲୋକରେ ଘିରି, ସେମାନେ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଶିବଙ୍କ ବାମ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରଷ୍ଟି ପକାଇ, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ; ଶିବ ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ—ତୁମେ ଏକ ଦାନ ଚୟନ କର।" ଗୌତମ କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଏବଂ ଦାନ ଦେଇବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ମୁଁ ମହେଶ୍ୱର, ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିପାରିବି।" "ଏହି ଦାନ ମୁଁ ଚୟନ କରିଛି, ତିନି ଆଖି ପ୍ରଭୁ; ଆଉ ଶୁଣନ୍ତୁ: ମୋ ଶିଷ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଣ ଓ ପରିତ୍ୟାଗରୁ ମୁକ୍ତ।" "ସେ ନିଜ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ କିଛିକୁ ନିଜର ଭାବେ ଦେଖେନାହିଁ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖେନାହିଁ; ନାକ ଦ୍ୱାରା ଘ୍ରାଣ କରେନାହିଁ, ଦେଉନାହିଁ, କିଛି କରେନାହିଁ।" "ଏହି ଜ୍ଞାନ ବୁଝି, ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଏହି ବିଖ୍ୟାତ ଯୋଗୀ, ଭାମ ଓ ବିକୃତ ଆକାରରେ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।" "କେହି ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତା ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେହି ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଦାନ ଦିଅଅ, ଏବଂ ଏମାନେ ଅମରତ୍ୱ ପାଉନ୍ତୁ।" ଶିବ କହିଲେ, "ଏମାନେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ, ପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ। ତୁମେ ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରମ ବଡ଼ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶୁଭ।" "ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି ସମୟ ରହିବି, ପରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବି।" ଗୌତମ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଅନୁଚିତ ଚାହାଁଛି, କିନ୍ତୁ ଭିକ୍ଷୁକ ତ୍ରୁଟି ଦେଖେନାହିଁ।" "ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଏହିପରି ଦାନ ଦିଅଅ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିବେନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି, ଶିବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ହରିଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ। ହସି, ସଦାଶିବ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ: "ତୁମର ଡ଼େଉଁ ଅତି ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଗୋବିନ୍ଦ; କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅଅ?" "ତୁମେ ନିଜେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ନିଜ ଘରରେ ଭଳି ଖାଅ, କିମ୍ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଅ—ସେ ତୁମ ଡ଼େଉଁ ପୂରଣ କରିଦେବେ।" ଏହିପରି କହି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଏକପାଖକୁ ଗଲେ; ନନ୍ଦିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି, ଦେବତା ଦ୍ୱାରପାଳକୁ ଉଚିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ସଦାଶିବ ଗୌତମଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ: "ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି କର, ମୁଁ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୁନି!" ଏହିପରି କହି, ଶଙ୍କର ଭାସୁଦେବ ସହିତ ଏକପାଖକୁ ଗଲେ; ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ମୃଦୁ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଚଢ଼ି ଶୋଇଲେ। ଏକାଉଁଥିରେ ଦୁଇଜଣ ଆଲୋଚନା କରି, ପୁନି ଉଠିଲେ; ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଏକ ଗଭୀର ହ୍ରଦକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ହାତରେ ଜଳ ନେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ମୁନିମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜଳ ଖେଳରେ ଲଗିଲେ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଶୀଘ୍ର ଜଳ ଛିଁଟିଲେ; ଶଙ୍କର ଏକ ମୁଠି ପଦ୍ମର ତନ୍ତୁ ହରିଙ୍କୁ ଉପରେ ଛିଁଟିଲେ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପଦ୍ମନୟନ ହରିଙ୍କ ମୁଖରେ ଭିତରେ ଛିଁଟିଲେ; କେଶବ ତନ୍ତୁ ମୁଖ ଉପରେ ପଡ଼ିବାରେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହେଶ୍ୱର ହରିଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଦୁଇ ହାତରେ ହରିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ଡୁବାଇଲେ। ପୁନିପୁନି ଉଠାଇ ଡୁବାଇଲେ; ଶଙ୍କରଙ୍କ ଚାପରେ, ହରି ମୃଦୁ ଭାବରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତଳେ ପକାଇଲେ। ତାପରେ, ହରିଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ଘୁମାଇଲେ; ହରିଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ତଳେ ପକାଇଲେ। ଉଠି, ହରି ହାତରେ ଜଳ ନେଲେ; ଶିବଙ୍କୁ ଛିଁଟିଲେ, ହରା ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଛିଁଟିଲେ। ଏଭଳି ମୁନିମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଜଳ ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଖେଳର ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଟା ବିଗଡ଼ିଗଲା। ଉତ୍ସାହରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଟା ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ଜଟାରେ ଚିଁଟିଗଲା; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ପରସ୍ପର ଜଟାରେ ବନ୍ଧିଗଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଟାଣି ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇଲେ; କିଛି ତଳେ ପକାଇଲେ, କିଛି ଚିତ୍କାର କରି କାନ୍ଦିଲେ। ଏହି ତୁଳିଲା ଜଳ ଖେଳ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ନାରଦ ଆନନ୍ଦରେ ଆକାଶରେ ନୃତ୍ୟ କରି ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ସେ ବିପଂଚୀ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ, ମନୋହର ଗୀତ ଗାଇଲେ; ଦଶଟି ଶ୍ଳୋକ ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷକ ଭାବରେ ଗାଇଲେ। ଶଙ୍କର, ଜଗତ୍ ସ୍ରଷ୍ଟା, ଏହି ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣିଲେ; ସେ ନିଜେ ମୃଦୁ ଓ ମନୋହର ଭାବରେ ଗୀତ ଗାଇ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ।