ଏହିପରି ଉପଚାର କରି, ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱର ଶୁଦ୍ଧି କରିଥିବା ପରେ, ମାନବ ଏକ ଯଜ୍ଞ୍ୟରେ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହି ଶୁଦ୍ଧି ପରେ ସେ ପୂଜା କିମ୍ବା ପାଠ କରିପାରେ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ନଶ୍ୱାର କରିପାରେ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ମନରେ ନିବେଶ କରି, ଏହାକୁ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଆଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରି, ଅକ୍ଷୟ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ପୂର୍ବର ଭଳି ଆବାହନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଆସନ ଉଦୁମ୍ବର କାଠ, ରୂପା କିମ୍ବା ସୁନାର ହେବା ଉଚିତ, ଉପରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଶେଷରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆସନରେ ଝାଗର ବୃଷ୍ଟି କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆସନ ସାମ୍ନାରେ ଗୋଟିଏ ନାଗ ରଖିବା ଉଚିତ। ଉପର ଆସନରେ ଦୁଇଟି ନାଗ—ଏକ ଡାହାଣ ଓ ଏକ ବାମ ଦିଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜବା ଫୁଲ ଓ ମଧ୍ୟରେ ବସ୍ତ୍ର ରଖି, ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବହୁତ ସ୍ୱେତ ଫୁଲ ରଖି, ଲିଙ୍ଗ ଆକାରରେ ଥିବା ମହେଶଙ୍କୁ ଆସନ ଉପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ, ଦିତି ଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଦେଇ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଓ ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ ଦେଇ, ଫୁଲ, ପତ୍ର, ଶୁଭ ତିଳ, ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ—ତିଳ ମିଶା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ—ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଠିକ୍ ଭାବରେ ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦାନ ଦେଇ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜା କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ-ଓଠାରେ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗୌତମଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଶଙ୍କରାତ୍ମାନ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ। ସେ ପ୍ରାୟ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ୍ଦିରେ ଦିଗମ୍ବର ଭାବେ ବେଶେ, କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେବେ ଚଣ୍ଡାଳ, କେବେ ଶୂଦ୍ର, କେବେ ଯୋଗୀ କିମ୍ବା ତପସ୍ବୀ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲେ। ସେ କେବେ ଘୋର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, କେବେ ଉଛଳି, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କେବେ ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ସେ କେବେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, କେବେ ଶ୍ରବଣ କରୁଥିଲେ, କେବେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ୁଥିଲେ, କେବେ ଉଠିଯାଉଥିଲେ। ଶିବଜ୍ଞାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ୱଳ ଥିଲେ। ଖାଇବା ବେଳେ ସେ ଗୌତମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଥିଲେ, କେବେ ଗୁରୁ ସହ ଖାଉଥିଲେ, କେବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଉଥିଲେ। କେବେ ପାତ୍ର ଚାଟୁଥିଲେ, କେବେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଆସୁଥିଲେ, କେବେ ଗୁରୁଙ୍କ ହାତ ଧରି ସେ ନିଜେ ଖାଉଥିଲେ। କେବେ ଘର ଭିତରେ ପିଶାବ କରୁଥିଲେ, କେବେ ମାଟି ଲାଗୁଥିଲେ। ଗୁରୁ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ଘରକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ। ନିଜ ଆସନରେ ବସାଇ ଖାଇବାକୁ ଦେଉଥିଲେ, ଗୌତମ ମୁନି ନିଜେ ପାତ୍ର ନେଇ ଖାଉଥିଲେ। ତାପରେ, ଏହି ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମନ ଜାଣିବାକୁ, ସୁନ୍ଦର ଅହଲ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଡାକି, 'ଖାଅ' ବୋଲି କହିଲେ। ସୁନାର ବାଟିରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ରରେ ପାନୀୟ ରଖି, ଏକରେ ଅଗ୍ନି ରଖିଲେ। ଅନ୍ୟଟିରେ କଠାଳ ଓ କାଣ୍ଟା ରଖି, 'ଖାଅ, ଖାଅ' ବୋଲି କହିଲେ। ମୁନି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଖାଇଲେ। ଯେପରି ସେ ପାଣି ପିଇଲେ, ସେପରି ଦ୍ୱିଜ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଖାଇଲେ; କାଣ୍ଟା ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୂର୍ବଭଳି ରହିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମୁନିଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଡାକୁଥିଲେ, ଦିନେ ଦିନେ ତାଙ୍କୁ ମାଟି, ପାଣି ଓ ଗୋବର ଦେଉଥିଲେ। ସେ ମାଟି ଓ କାଠ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଖାଉଥିଲେ; ସେମାନେ ଚଣ୍ଡାଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅତି ପୁରୁଣା ଚପ୍ପଲ୍ ହାତରେ ନେଇ, ସେ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ। ବୃଷପର୍ବଣ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଦାଣ୍ଡାଇଥିବା ସେଠାରେ, ବୃଷପର୍ବଣ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚରାଚର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶୁଚି ହେଲା, ଏବଂ ସେଠି ଥିବା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ହେଲେ। ମହାନ ଦୁଃଖ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ଗୌତମଙ୍କ ମନରେ; ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା, ତାଙ୍କ ଶୋକ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଥିବା ସଭାରେ ଗୌତମ କହିଲେ: 'କଣ ପାପ କରିଥିଲେ ସେ, ଯାହା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟାଗଲା?' 'ସେ ମୋତେ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ, ସଦା ଶିବଭକ୍ତ; ଏବେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ଶିଷ୍ୟ ହେଉଛି ଗୁରୁ ସମାନ।' 'ଯେଉଁଠାରେ ଶିବଭକ୍ତ, ଧର୍ମମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ସେଠାରେ ଆମ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।' ତେବେ ଶୁକ୍ର କହିଲେ: 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିବି, କାରଣ ମୋର ବଂଶ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ସେ କାହିଁକି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ।' ଏହିପରି କହିବା ସହିତ, ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ପରେ, ଶୁକ୍ର ମଧ୍ୟ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏହା ଦୃଶ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା। ତାପରେ, ବାଣଙ୍କ ପ୍ରବଳତା ମୃତ୍ୟୁରେ ଶିଥିଳ ହେଲା; ଅହଲ୍ୟା ଦୁଃଖରେ ନିରନ୍ତର କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଗୌତମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିବା ବୀରଭଦ୍ର, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। 'ହାୟ, କେତେ ଭୟଙ୍କର! ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନେକ ଭକ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ଘଟଣା ଶିବଙ୍କୁ ଜଣାଇବି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ କରିବି।' ଏପରି ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେ ଅବିନାଶୀ ମନ୍ଦାର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି, ଶିବ କହିଲେ: 'ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ ଏହି ହିଂସ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ, ଦାତା...' 'ଚଳ, ଆମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଆସ।' ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ନନ୍ଦୀରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କ ପିଛି ପଙ୍ଖା ହଲୁହଲି କରୁଥିଲା।