ଗୌତମ ଋଷି ଶିବ ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଅର୍ପଣ ସାମଗ୍ରୀ ଲଗାଇଲେ। ପରେ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଓ ବିଲ୍ବ ପତ୍ରରେ ପୂଜା କଲେ। ତୁଳସୀ, ମାରୁବା ପତ୍ର, କଳହାର, ବଡ ଫୁଲ, ନୀଳ ପଦ୍ମ, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କରଭୀର ଫୁଲରେ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ, ଅପରାଜିତା, ତିଳ ଦାଣା, ଅଭିଜ୍ଞ ଚାଉଳ ଓ ଶୁଭ ପତ୍ର ତିଳ ସହ ମିଶାଇ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏଭଳି ଗୌତମ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ କାପୁର, ଅଗରୁ, କସ୍ତୂରୀ, ସର୍ଜ, ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ପୂଜା କଲେ। ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀରେ ଧୂପ ଦେଇ ଶୋଳହଟିଆ ଦୀପ ଦାଣ୍ଡରେ କାପୁର ତାରରେ ଦୀପ ଜଳାଇ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏହା ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ହେଲା—ଭଲ ଭାବରେ ପକା ଚାଉଳ, ମାଣ୍ଡ, ଖାଇବା, ଚାଟିବା ଓ ଚୁଷିବା ପଦାର୍ଥ। ପଞ୍ଚରସ ଓ ଅନ୍ୟ ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ପକା ପଚାରି ଶାକ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଭୋଗ ମିଶାଇ ଅର୍ପଣ ହେଲା। ଦ୍ରାକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳରେ ବିଶ୍ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଶୁପ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଲା। ଅନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜିତ ହେଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫୁଲରେ ଭୋଗ ଶୋଭା ପାଇଲା, ଏଭଳି ତାପସୀ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ହଜାର ଦୀପ ରଖି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ପରେ ଚିଁକି କରା ଚିକ୍କା, ଭଲ ଭାବରେ ମାସି ଶୁଧ୍ଧ ପତ୍ର, ଅଖଣ୍ଡ ଟିପ୍ସ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ୱେତ ଚାଦରରେ ଢାକି ଅର୍ପଣ କଲେ। ତିନି ଶୁଭ ପତ୍ର କାପୁର ଚୁରା ଛିଟି ଦେଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ରଖି, ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ପରେ ପରିକ୍ରମା ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଅଠ ଜଣ ମହିଳା ତନ୍ତୁ ଓ ବାଂଶୀ ନେଇ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଖେଳିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଗୌତମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଳ ଓ ଲୟ ନେଇ ସ୍ୱୟଂ ଗୀତ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗୌତମ ଗୀତ ଗାଇବା ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ, ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱର ଲଗାଇଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ମୃଦୁ ଭାବରେ ବାଦ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ। ତାପସୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସେମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ସ୍ୱର ରସରେ ଭରିଥିଲା; ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଦୃଶ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା। ଏହି ସମୟରେ ପୁଜ୍ୟ ନାରଦ ଋଷି ପହଞ୍ଚିଲେ; ଗୌତମ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରି, ନମସ୍କାର କଲେ। ଗୌତମ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋର କାମ ସଫଳ କରିଛି; ମୋ ସମ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ଆପଣ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି?" ନାରଦ କହିଲେ, "ମୁଁ ପାତାଳ ଲୋକରୁ ଆସିଛି, ବାଣଙ୍କ ଦୁର୍ଗରେ ଭୋଜନ କରିଛି। ଶୀଘ୍ର ମହାତ୍ମା ବାଣ, ଶୁକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ଆସିବେ।" ଏହି କଥା ପରେ, ବାଣ ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିତି, ଏକ ହାତୀରେ ବିଶ୍ ଦଳ ସହ ଅସୁରମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ। ଶୁକ୍ର ଅନ୍ୟ ହାତୀରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ, ବୃଷପର୍ବନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ, ବଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ାରେ ଆସିଲେ। ଗୌତମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ଶୀଘ୍ର ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ବାହାରିଲେ। ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାନରୁ ଉତରିଲେ; ଦେତ୍ୟମାନେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କଲେ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ ଓ ଆଦର କରି, ରୀତି ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କରି, ଗୌତମ ଋଷି ସେମାନଙ୍କ ଶିବିର ଆୟୋଜନ କଲେ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ମୁଣ୍ଡରେ ପାଣି ଦେଇ, ଫଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ଶୋଭିତ ଦାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପୋଖରୀ, ଟାଙ୍କ ଓ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଆଶ୍ରମରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଏକ ଅଳତାରେ ଶୁକ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ହୋମ କଲେ; ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ହୋମ କଲେ। ବଳି ସୋମଙ୍କୁ, ଅନ୍ୟ ଅସୁର ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ହୋମ କଲେ; ବାଣ ଏକା ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ହୋମ କଲେ। ଶୁକ୍ର ଉମାନାଥଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସମସ୍ତେ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶରୀରରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ତିନି ଧାର ଶ୍ୱେତ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଲେ। ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତେ ପଞ୍ଚତତ୍ୱର ପରିଶୁଧି କଲେ; ହୃଦୟ ପଦ୍ମରେ ପଞ୍ଚତତ୍ୱ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୁହା ଅଛି। ସେଥିରେ ବଡ ଆକାଶ ଅଛି, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଧ୍ଧ ଅଗ୍ନି; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ମହେଶାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶୁଭ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତତ୍ୱ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଦୂଷଣ ସହ ଏକତ୍ରିତ, ସମସ୍ତ ଉପାଧି ସହିତ, ଏହି ଶରୀରକୁ ଆକାଶ ଦୀପରେ ଜ୍ଞାନ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଆକାଶରେ ଆବୃତ ଥିବାକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ପରେ ଆକାଶକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବା; ଆକାଶ ଦଗ୍ଧ କରି ପରେ ଆକାଶ-ଅଗ୍ନିର ସଂଯୁକ୍ତ ବାୟୁକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଜଳ ତତ୍ୱ ଓ ପୃଥିବୀ ତତ୍ୱକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସଂଯୁକ୍ତ ଗୁଣକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ଶରୀରକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ତତ୍ୱକୁ ଜ୍ଞାନ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ କରି, ଦେହୀ ଜ୍ଞାନ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଶିବଙ୍କ ରଶ୍ମି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସମ, ଶିବ ଶରୀରରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ରଶ୍ମି ଅମୃତ ଝରଣାରେ ମିଶିଥାଏ। ପରେ ଅଗ୍ନି ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସମ୍ ଶୀତଳ ହୁଏ, ଅମୃତ ଝରଣା ଗାଢ଼ ହୁଏ। କ୍ରମେ ଏହି ଅମୃତ ଝରଣାରେ ତତ୍ୱ ଗୁଚ୍ଛକୁ ବିଛି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପରମ ତତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।