ଗୌତମ ଋଷି ଏକ ଶୁଭ ଅବସରରେ ଶତାଏକ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା, ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ବୀଜ ମିଶିଥିଲା, ତିଆରି କଲେ। ସେଉଁଠି ତିଉଁ ତିରିଶ ମଣିର ଏକ ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଓ ଅଠ ମଣିର ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଦୁଇ କଳାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଗୋଟିଏ ମଣି, ଦୁଇ ହାତରେ ଦୁଇଟି ମଣି, ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ଓ ଗଳାରେ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ସ୍ଫଟିକ ଓ ମଣିମାଳାରୁ ଏକ ଜପମାଳା ତିଆରି କଲେ। ବାଘଚର୍ମ କିମ୍ବା ପଦ୍ମାସନରେ ବସି, ତିଉଁ ନିଜକୁ ଉପାସନା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ପ୍ରଥମେ ଆବାହନ, ଆସନ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଆଚମନ କରି, ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଏଠି ପ୍ରକାର ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ବକୁଳ ଓ ପାଟଳ ଫୁଲ ଧାତୁର ପାତ୍ର ଭିତରେ ରଖି, ସୁଧୋଇ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଶୂଭ୍ର କଲେ। ବାହାରେ ଏକ ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଓ ଏକ ସୁନ୍ଦର କାଠର ପାତ୍ର ରଖାଯାଇଥିଲା, କେବେ କେବେ ଗାୟ କିମ୍ବା ବନ୍ୟ ଉଠ ଶୂଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା। ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତୀ ଶଂଖ, ମଣିମୟ, ସୁନା, ରୂପା, ତାମ୍ବା କିମ୍ବା କଂସ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁନା ପାତ୍ର, କିମ୍ବା ମାଟିର ଭାଣ୍ଡ, କିମ୍ବା ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଉଥିଲେ। ପଳାଶ, ଆମ୍ବ କିମ୍ବା ଜାମୁ ଗଛର ପାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉଛି ଧାରାସ୍ନାନ। ‘ନମସ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଯାହାକୁ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଓ ‘ଶଂ’ ଶାନ୍ତି ମୂଳକ ଅଂଶରେ ଲୋକେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭବ, ଦେହ ଢାକି ଦେଇ ସେ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ, ତାପରେ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଓ ବିଲ୍ୱପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ତୁଳସୀ, ମାରୁଭା, କଳହାର, ବଡ଼ ପଦ୍ମ, ନୀଳ ପଦ୍ମ, ପଦ୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନ କରବୀର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା ହେଲା। କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଶ୍ୱେତପଦ୍ମ, ଅପରାଜିତା, ତିଳ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଶୁଭ ପତ୍ର ଓ ତିଳ ମିଶାଯାଇଥିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ଗୌତମ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ କପୂର, ଅଗୁରୁ, କସ୍ତୂରୀ, ସାର୍ଜ, ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ଅନ୍ୟ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ଧୂପାର୍ଚ୍ଚନ କରି, ଷୋଡଶ ଦୀପ କପୂର ତିଆରି ବାତିରେ ଜଳାଇ ଦୀପାରାଧନ କଲେ। ତାପରେ ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅତି ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ଦେଲେ—ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ଚାଉଳ, ଚାପାଟି, ଭୋଜ୍ୟ, ଚାଟିବା, ଚୁସିବା ଖାଦ୍ୟ। ଏହା ସହିତ ମିଠା ଓ ଅନ୍ୟ ରୁଚିର ଭୋଜନ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମିଠା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକାଳ ସାଗ ମିଶାଯାଇଥିଲା। ଅଙ୍ଗୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱି ପ୍ରକାରର ଦ୍ରବ୍ୟ, ଶାର୍ବତ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସଜାଯାଇଥିଲା, ଏହି ଭୋଗ ସବୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା। ସେ ହଜାର ଦୀପ ସୁନା ପାତ୍ରରେ ଜଳାଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏହାପରେ ସେ ଚୁନା ଗୁଲା, ଭଲ ଭାବରେ ଘସା ଗୋପାନ, ଧୋଇ ନିର୍ମଳ ପତ୍ର, ଅଖଣ୍ଡ ଚୁଚୁକ ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଲେ। ତିନି ଶୁଭ ପତ୍ର କପୂର ଛିଟି ଏକ ସୁନା ପାତ୍ରରେ ରଖି, ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ଭୋଗ ଦେଲେ। ତାପରେ ପରିକ୍ରମା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଠ ଜଣ ମହିଳା ତାନପତ୍ର, ବାଂଶୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୃତ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ନେଇ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ, ଗୌତମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଳ ଧରି ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗୌତମ ଗାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର ଧରି, ଅନ୍ୟମାନେ ମୃଦୁ ଭାବରେ ବାଦ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ। ସେମାନେ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଗାଇ, ନୃତ୍ୟ କରି, ମହାଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ତିଆରି କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପୂଜ୍ୟ ନାରଦ ଋଷି ଆସିଲେ। ଗୌତମ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଣାମ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ତିଉଁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି, ମୋ ସମାନ ଆଉ କେହି ନାହିଁ। ଆପଣ କିପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି? କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି?” ନାରଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ପାତାଳ ରୁ ଆସିଛି, ବାଣଙ୍କ ରାଜମହଳରେ ଭୋଜନ କରିଛି। ଶୀଘ୍ରେ ବାଣ, ଶୁକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷ ଏଠି ଆସିବେ।” ଏହି କଥା ସମାପ୍ତ ହେବା ସହିତ, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ବାଣ ଦୁଇ ଦଶ ସେନା ସହ ବିଶାଳ ହାତୀ ଉପରେ ଅସୁରମାନେ ସହ ଆସିଲେ। ଶୁକ୍ର ଅନ୍ୟ ହାତୀରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉତ୍ତମ ରଥରେ, ବୃଷପର୍ବା ଅନ୍ୟ ଚମତ୍କାର ରଥରେ, ବଳି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାରେ ଆସିଲେ। ଗୌତମ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମସ୍ତେ ଆସିଯାଇଛନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଦୃତ ତାଲିରେ ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ଆସିଲେ। ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ନିଜ ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାନରୁ ଅବତରିଲେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କଲେ। ଗୌତମ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ରୀତି ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କଲେ ଓ ସେନାର ଶିବିର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ଦେଇ, ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଉପଚାର ଦେଲେ। ସମସ୍ତେ ପୋଖରୀ, ତାଳାବ, ସରୋବରରେ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରି ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ସହିତ ଦ୍ୱିଜ ଗୃହରେ ଦେବପୂଜା କଲେ। ତୁରନ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ବେଦୀରେ ଶୁକ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ହୋମ କଲେ, ତାହାର ବାମପାଖରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ହୋମ କଲେ। ବଳି ସୋମଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସୁରମୁଖ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ହୋମ କଲେ, ବାଣ ଏକମାତ୍ର ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ହୋମ କଲେ। ଶୁକ୍ର ଉମାନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଗୌତମ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶଂକରଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦେବପୂଜା, ଅତିଥିସତ୍କାର ଓ ଦିବ୍ୟ ସମାରୋହ ଉତ୍ସବ ହେଲା।