ଶ୍ରୀରାମ ନମ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ଚାହେଁ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଲିଙ୍ଗର ମହିମା, ମହେଶ୍ବରଙ୍କ ନାମର ଗୌରବ, ଓ ପୂଜାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ; ନମସ୍କାରର ମହିମା, ଦର୍ଶନର ମହିମା, ଜଳ ଓ ଧୂପ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ, ଦୀପ, ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପୌରାଣିକ ଉପାଖ୍ୟାନ ଓ ଇତିହାସ ଯେଉଁମାନେ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କିପରି ଉପାୟ ଅଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ଏହିପରେ ଶିବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରାମ, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ରଘୁବଂଶର ଗୌରବ। ରାଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଛ। ଏହିପରି ପ୍ରେମ ମହାସେବା ଓ ତୀର୍ଥଦର୍ଶନର ଫଳ। ଯେ ଜିହ୍ବା ଶିବଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରେ, ଯେ ମନ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ, ସେମାନେ ନିଜେ ମହାନ। ଯେ ହାତ ଶିବ ପୂଜାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଯେ ଶରୀର ଶୁଭ ଜନ୍ମର ଫଳ, ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ। ଯେତେବେଳେ ତୁମର ଶରୀର ହରଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରବଣରେ ପ୍ରମୋଦିତ ହୁଏ, ତୁମେ ସଫଳ; ତୁମର ମନ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଲିନ।" ଏହି ସମୟରେ ଦୂତମାନେ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଶ୍ରାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେମାନେ ଚିଠି ଦେଲେ, ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ତାହା ପଢ଼ିଲେ। ରାମ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏହା କିପରି ଘଟିଲା?” ତେବେ ଶିବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଓ ପାର୍ବତୀ ସହିତ, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁନିମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ବି ତୁମେ କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରୁଛ?” ଏହି ଶୁଣି ରାମ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ରାମ କହିଲେ, “ମୁଁ ନିଜେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରାମେଶ୍ୱର ଶିବଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିବା ପରେ କିପରି ବିଭୀଷଣ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଖଳିତ ହେଲେ? ଏହା କୁଟିଲ ଦ୍ରାବିଡମାନେ କରିଛନ୍ତି—ଦୟାକରି ନିଜେ ବିଚାର କର। ବିଶିଷ୍ଟ ମୁନିମାନେ ବିଚାର କଲେ, କିନ୍ତୁ କାରଣ ଜାଣିପାରିଲେନି।” ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ।” ତେବେ ରାମ କହିଲେ, “ଯଥାନିୟମ ପୁରାଣ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି ସବୁ କଥା କୁହ, ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନର କାରଣ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କର। କେଉଁ ପୁରାଣ ଦେଖିବା ଉଚିତ, କେଉଁ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ? କେଉଁ ପଦ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅନ୍ୟ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଅଛି? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ, କେଉଁ ପୂଜକ ଉପଯୁକ୍ତ?” “ଅଧିକୃତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା କରିବେ?” ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ କହିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ପୁରାଣ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କୁ ପଚାରିବା ଉଚିତ।” ଏହା ଶୁଣି ରାମ ନମ୍ରତା ସହିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଶମ୍ଭୁ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଯେଉଁଠି ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଚାଲେ, ନିଜ ଶାଖା ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ପବିତ୍ର ଓ ମିଥ୍ୟା ବିରତ, ମୀମାଂସା ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣେ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ ଭାବେ ଦେଖେ, ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କରେ, ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷା କରେ, ଓ ପାଠ କୁଶଳ—ସେଉଁଠି ପୂଜା ଉଚିତ। ବିଶେଷକରି ଯେଉଁ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ନୂତନ ତାଳପତ୍ରରେ ଦେବନାଗରୀ ଅକ୍ଷରରେ ଲିଖିତ ପୁସ୍ତକକୁ ପୂଜା କରିବେ। ଯଦି ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶେଷରେ ‘ଓଁ’ ଅକ୍ଷର ଲିଖାଯାଏ, ଏବଂ ତାର ଶିରା ଉପରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଚିହ୍ନ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଅକ୍ଷରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆକୃତିରେ ଥିବା ଉଚିତ। ଏହି ଲିପିରେ ଲିଖିତ ପୁରାଣ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ। ବ୍ରହ୍ମ, ପଦ୍ମ, ବୈଷ୍ଣବ, ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ, ନାରଦ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଆଗ୍ନେୟ, କୂର୍ମ, ବାମନ, ଗାରୁଡ, ଲିଙ୍ଗ, ସ୍କାନ୍ଦ, ମାତ୍ସ୍ୟ, ନୃସିଂହ, ରାମ, କାପିଳ, ବାରାହ, ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ, ଶୈବ, ଭାଗବତ, ଦୌର୍ଗ, ଭବିଷ୍ୟୋତ୍ତର ପୁରାଣ ପ୍ରଶଂସିତ; ଭବିଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପପୁରାଣ ବଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୁସ୍ତକକୁ ଶୁଭ୍ର କରି ମଣିମଞ୍ଚରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପୂଜକ ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, କ୍ରୋଧ ଓ ଜ୍ୱର ରହିତ ହୋଇ, ପ୍ରଥମେ ନିଜ ପୂଜା କରି, ସଂକଳ୍ପ କରିବେ। ସେଉଁଠି ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ—ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମୁଖ, ଅଙ୍କୁଶ, ମାଳା, ପାଶ, ପୁସ୍ତକ ଧାରଣ କରି, ଶୁଭ୍ରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା। ଏହିପରି ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ—ଦୁଧର ରଙ୍ଗ, ତ୍ରିନୟନ, ବୃଷଭାରୁଢ଼, ହସ୍ୟମୁଖ, ଶାନ୍ତ, ଶୁଭ୍ରବସ୍ତ୍ର। ପରେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ—ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା, ଦୁଇ ହାତ ଉଠାଇ, ମୁକୁଟଧାରୀ, ଦାହିଣ ହାତରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମୁଦ୍ରା, ବାମ ହାତରେ ବରଦାନ। ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଅର୍ଧପଦ୍ମାସନରେ ଗିରିଜା ସହିତ ବସିଥିବା, ଯାଙ୍କର ଚରଣକମଳକୁ ମୁନିମାନେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ଯାଙ୍କୁ ଶରୀରୀ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚରଣସେବା କରେ। ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ପୂଜାକ ଯଥାବିଧି ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବେ; ପ୍ରଥମେ ପାତ୍ରରେ ଜଳ ଭରି, ‘ଏହି ଜଳ ପବିତ୍ର’—ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ରରେ ଘଟ ସଂସ୍କାର କରିବେ। ଏହି ଜଳକୁ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ରଖି, ‘ସତ୍ୟଂ ବ୍ରହ୍ମ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରିବେ।