ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ବାରା ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଲା। ଅନୁଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଲା—ଯେଉଁ ସଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକ ତିନି ରାତି ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରରେ ରହି, ଗୋମତୀ ନଦୀର ତୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେଶବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ନର-ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ନନ୍ଦ ଭୂମିରେ ତିନି ଦିନ ରହିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କେଶବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଶୁଭ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଷଣ୍ମାସ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତି ଜାଗୃତ ହୁଏ। ମାନିକର୍ଣ୍ଣିକା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚି ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ଦର୍ଭା ଓ ତିଳ ସହିତ ହରିଙ୍କ ପୂଜା କରି, ତିଳ ବିକ୍ଷେପ କରି, ଲୋହା ଓ ଦୁହୁଁ ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ଏପରି ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ କରି ପରମ୍ପରା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ଓ ଅଭିମାନରୁ ମୁକ୍ତ, ଚୋରିରୁ ବଞ୍ଚି ନିଜ ଧନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ମୂଖ ମଧୁର ଓ ଅବିରୋଧୀ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଧୂର୍ତ୍ତତାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ଓ ଅନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥିବା, ଶୀତକାଳରେ ଅଗ୍ନି ଦେଇଥିବା, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜଳ ଦେଇଥିବା, ବର୍ଷାକାଳରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଗରିବଙ୍କ ଦାନ, ଯୁବାଙ୍କ କ୍ଷମା, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ତପ, ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନିଗ୍ରହ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୟା—ଏହିଗୁଡିକ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ। ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପ୍ରକାର କର୍ମ ବନ୍ଧନ ହୁଏ; ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ଅନୁସାରେ ନ୍ୟାୟ ହୁଏ। ତପ ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଯୋଗିତା ଥିଲେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ପାପ କିନ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିତ ଅଧୋପତନ କରାଏ। ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ଗୁଣ ନଥିଲେ, ଶକ୍ତି, ସେବା, ସାହସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଶକ୍ତି ହାରାଇଯାନ୍ତି। ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ ଦୁର୍ଗରେ ଯଥେଷ୍ଟ ପୋଷିତ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ପବନର ଚାପରେ ଉପଡ଼ି ପଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଏହିପରି, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ନଥିବା ଲୋକମାନେ ଯମଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଶକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାଧାରଣ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକରେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ପ୍ରଦାନ କରେ—ଏହି ମୁଖ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ସାର ମୁଁ କୁହିଅଛି; ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ମୂଢ଼ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଥାଏ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ବ୍ରତ, ଉପହାର, ପାଠ, ସତ୍ୟ ଓ ଚାଳାକୀ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ସୁଖ ଲାଭ କରାଯାଏ। ଜ୍ଞାନୀ, ଶିଳ୍ପୀ, ଧନୀ, ଏବଂ ବେଦଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ମେରିଟ୍ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ପାଆନ୍ତି; ତାହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଧନ ନଥିଲେ ବହୁ ଦାନ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମନ ପରିବାରରେ ଆସକ୍ତ, ଦାନ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। କଳି ଯୁଗରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିଶେଷ କଷ୍ଟକର; ଦାନ ଦେବା ଅଭ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ସ୍ୱଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ଧର୍ମରେ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ; ତେଣୁ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମୁଖ୍ୟତା କୁହିବାକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ। ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ କୁହନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଧନ, ଧାନ, କୀର୍ତି, ଧର୍ମ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ମାନବ ଲୋକରେ ସ୍ନେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନାରାୟଣ ନିଜେ ଭକ୍ତମାନେକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେନ୍ତି; ଯାହାର ଦୟାରେ ଇଚ୍ଛା ହାତରେ ରହିଥାଏ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ, ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ—ଏପରି କିଛି ଅଛି କି? ଏହା ଥିଲେ, ବୈବସ୍ବତ, କୁହନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ଦେଇ କୃପା କରିବେ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଏକ ତତ୍ତ୍ୱ କୁହିବାକୁ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାପ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାପ ଅନୁସାରେ ସମ୍ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଲୋକମାନେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏକ ମାତ୍ର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି କି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ? ଦୟା କରି କୁହନ୍ତୁ। ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଜିଜ୍ଞାସା କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାନ୍ତ ହେଇ ଯମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦେବତା ରୂପ ଧରି ସ୍ୱର୍ଗ ପଥ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଧର୍ମର ରାଜା ଆପଣ, ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରର ରୂପ ଆପଣ, ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ, ଦିବ୍ୟ ଲୋକ, ମଧ୍ୟ ଲୋକ ଓ ବିଶାଳ ଆକାଶ ସୁରକ୍ଷିତ। ମାନବ ଲୋକ, ତପସ୍ୱୀ ଲୋକ, ସତ୍ୟ ଲୋକ—ସମସ୍ତ ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ; ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ କିଛି ଆପଣ ବିନା ଅଛି ନାହିଁ। ଯାହା ଆପଣ ଧାରଣ କରିନାହିଁ, ସେ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଶୁଭ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା। ଆପଣ ରଜସ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ରଜସ ରୂପ, ତମସ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତମସ ରୂପ; ଚତୁର୍ପଦ, ଚତୁର୍ଶୃଙ୍ଗ, ତ୍ରିନେତ୍ର ଆପଣ, ଦେବତା ଆପଣ, ନମସ୍କାର।