ଏକ ଜଣେ ଭକ୍ତ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ଧନ ସଂବନ୍ଧରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଚତୁର୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଟି ପୋଷାକ—ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର କିମ୍ବା ସ୍ଫଟିକ ଧଳା—ତିଆରି କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ନବଗ୍ରହ ପ୍ରଶାନ୍ତି ପାଇଁ ନିୟମିତ ବିଧିରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ, ସେ ଯଗ୍ୟାହୁତି ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇ, ବୈଷ୍ଣବ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଯଗ୍ୟ କରିବା ଦରକାର। ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ସେ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ସାବଧାନ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପୂଜାରେ, ନିୟମିତ ବିଧିରେ ଅପରିପାକ୍ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଦେଖା ଜାରକୁ ପାଞ୍ଚ ମଣିରେ ଶୋଭିତ କରି, ପତ୍ର ଓ ଔଷଧୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭରିବା ଦରକାର। ଏହି ଜାର ଉପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଜାରରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହ ରଖି, ତୁଳସୀ ମୂଳରେ ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ତୁଳସୀ ଗଛକୁ କେବଳ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଶିଚିତ କରିବା ଦରକାର; ପଞ୍ଚାମୃତରେ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ପରେ, ସେ ଯେଉଁ ଅନନ୍ତ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଓ ଜଳରେ ବିଶ୍ୱ ନିୟମିତ କରନ୍ତି, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଦେବତା ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ। ଏଠିରେ ଭକ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ: "ଏ ଅଚ୍ୟୁତ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୂଳ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ, ଏହି ସଂସାର ସାଗରରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।" ଆହ୍ୱାନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ପଞ୍ଚାମୃତ, ଖୁସି ଜଳ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀର ଜଳରେ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ପରେ, ସେ ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ। ସ୍ନାନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଚନ୍ଦନ, ଅଗର, କମ୍ଫର, କେସର ଓ ଅନ୍ୟ ଉଙ୍ଗା ଭକ୍ତି ସହ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଅଭିଷେକ ମନ୍ତ୍ରରେ: "ଓ ନାରାୟଣ, ନରକ ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାରକ, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଏହି ଶୁଭ ପୋଷାକ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।" ପୋଷାକ ମନ୍ତ୍ରରେ: "ଓ ଦାମୋଦର, ମୋତେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର; ଏହି ପବିତ୍ର ଜନେଉ ଗ୍ରହଣ କର।" ଜନେଉ ମନ୍ତ୍ରରେ: "ଫୁଲ, ଚମ୍ପା ଓ ଅନ୍ୟ ଖୁସି ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରୁଛି, ଦେବ, ଖୁସି ହୁଅ।" ପୁଷ୍ପ ମନ୍ତ୍ରରେ: "ଓ ଦେବ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ରସ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରୁଛି, ଗ୍ରହଣ କର।" ଭୋଗ ମନ୍ତ୍ରରେ: "ସୁପାରି, ପାନ ପତ୍ର, କମ୍ଫର ସହ ଦେବ, ଏହି ତାମ୍ବୁଳ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।" ଗୁଗୁଳ ଓ ଘୀ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧୂପ ଦେଇ, ଏହି ପରି ଉପାସନା କରି ଘୀରେ ଦୀପ ଜଳାଯିବା ଉଚିତ୍। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦୀପ ତିଆରି କରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ବନରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱଦେବ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍; ନବମ ଦିନରେ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଘ୍ୟ କୋପା ଦେଇ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ଦଶମୀ ଦିନରେ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ବିଜୁରି ଦେଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଦରକାର; ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ତି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ନାରଦଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ: ସାତ ପ୍ରକାରର ଧାନ, ସାତ ପ୍ରକାରର ଫଳ ଓ ପାନ ପତ୍ର ସହ ସୁପାରି ଏକ ବାଁଶ ଯାରରେ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର। ଏହାକୁ ପୋଷାକ ସହ ଢାକି ଦେବ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣନ୍ତୁ: "ତୁଳସୀ ସହ ସଦା ଶଙ୍ଖ ଉପସ୍ଥିତ, ମୋର ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, ବିଶ୍ୱଦେବ, ନମସ୍କାର।" ଏପରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହ ପୂଜା କରି, ଉପବାସର ସାଧନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଫଳତା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ୍। "ଓ ବିଶ୍ୱଦେବ, ମୁଁ ଅଭିଲାଷା ଓ କ୍ରୋଧ ଛାଡି ଉପବାସ କରିଛି; ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ଦେବ, ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।" "ଓ ଦେବ, ଏହି ବ୍ରତରେ ମୋତେ ଯାହା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି, ସେ ସବୁ ତୁମର କୃପାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।" "ପଦମନୟନ, ଜଳରେ ଶୟୀ, ନମସ୍କାର; ଏହି ବ୍ରତ ତୁମର ଦୟାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଛି, କେଶବ।" "ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ, ଦୟାଳୁ ହେଉ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ।" ଏହା ପରେ, ରାତିରେ ଜଗରଣ କରିବା ଉଚିତ୍—ଗୀତ, ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ, ଶୁଭ କଥା ଏବଂ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକଙ୍କ ସହ। ରାତି ଶେଷ ହେଉଅ ପରେ, ଶୁଭ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ଭକ୍ତି ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ବୈଷ୍ଣବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଭୋଗ—ପାୟସ, ଘୀ, ପାନ, ଫୁଲ, ଖୁସି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଦରକାର। ପବିତ୍ର ଜନେଉ, ପୋଷାକ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ତିନି ବିବାହିତ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ସହ ପୋଷାକ, ଆଭୂଷଣ, କେସର ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏକାପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ବାଁଶ ଯାରରେ ମଞ୍ଜା ଧାନ, ନାରିକେଳ, ପକା ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଭରିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ଗୁରୁ ଓ ତାଙ୍କର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ପୋଷାକ ଦେଇ, ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ, ଖୁସି ଓ ମାଳା ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ଦୁହିନ୍ଦା ଗାଁ, ଦୁଧ ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ଓ ପୋଷାକ ସହ ଦେବା ଦରକାର। ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ କ'ଣ? ଯେଉଁ ଲୋକ ନିର୍ମଳ ସ୍ନାନ ଘାଟରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକ ପାଇଥାଏ। ସେ ବିଶ୍ୱନୁ କୃପାରେ ଅନେକ ଭୋଗ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ। ଏହିପରେ, ନାରଦ ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ: "ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦୀପବ୍ରତ ସଂବତ୍ସର ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ମହାତ୍ମ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ।" "ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ସଫଳ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ତଥା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।" ତାପରେ ମହାଦେବ କୁହିଲେ: "ହେ ଦିବ୍ୟ ମୁନି, ମୁଁ ତୁମକୁ ପାପ ନାଶକ ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ କୁହିବି; ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ଗାଁ ହତ୍ୟା, ବନ୍ଧୁ ଦ୍ରୋହ, ଗୁରୁ ପତ୍ନୀ ସଂଗ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭଙ୍ଗ, କ୍ରୂର ଚିତ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶତ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଶାଶ୍ୱତ ମୋକ୍ଷ ଏବଂ ବିଶ୍ୱନୁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ।" "ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂବତ୍ସର ଦୀପବ୍ରତ, ତାହାର ଏକ ବର୍ଷ ଉପାୟ ଓ ମହାତ୍ମ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।