ଏହି ମହାନ କଥାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସଫଳତାଦାୟି ଯୁଗଗୁଡ଼ିକୁ ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲା, ଭବ୍ୟ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ଓ ଚିନ୍ତାମଣି ନିମନ୍ତେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ, ଅନ୍ତର ଅଭିଲାଷାର ଅଗ୍ନିରେ ତୁମେ ଦହିଯାଉଥିଲ, ଏବଂ ତୁମେ କେବେ ମଧୁର ଶାନ୍ତି ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିଲା ନାହିଁ; ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଅଗ୍ନିରେ ତୁମେ ମୁଢ଼ ଓ ଅବିବେକୀ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲ। ଏଭଳିଭାବରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କାଳର ଅଧୀନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲ, ତୁମର ପତ୍ନୀ ଓ ପୁଅମାନେ ଯେମିତି ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ, ସେହିପରି ଧନ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲ। କିନ୍ତୁ, ସେଇ ଧନ କେବେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇନଥିଲା, କିମ୍ବା ଦିଆଯାଇନଥିଲା; ତୁମେ ଜୀବନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲ। ଏଭଳି ତୁମର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଦରିଦ୍ର ଓ ଅନାଥ ହେଲ। ଏହି ଜଗତରେ, ଯାହାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସଦା ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ଜୀବନରେ ସତ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ। ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅମାନେ ନୀତିମାନ, ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେଉଁଠି ଇଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ମରଣଧାମରେ ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ପତ୍ନୀ, ଅନେକ ପୁଅ ଓ ନାତି ଭୋଗ କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟା ବିନା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପତ୍ନୀ, ପୁଅ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ କୁଳର ଜନ୍ମ ମିଳେ ନାହିଁ; ସେଇ ପରମ ପଦ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର। ଏହିପରି ଦେବଶର୍ମାଙ୍କ କଥା, ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ, ବୈଶାଖ ମାସର ମହିମା ବିଷୟରେ ଉନାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମୁନିବୃନ୍ଦ କହିଲେ: "ହେ ସୂତ, ସୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତୁ! ତୁମେ ଆମକୁ ଏହି ପୁଣ୍ୟକର କଥା ଶ୍ରବଣ କରାଇଲ, ଯାହା ଜଗତର ଉପକାରୀ।" "ଆଉ ଥରେ, ଦୟାକରି ଏହି କଥାକୁ ଅଧିକ ଭଲଭାବେ କହ; ତୁମର ଶବ୍ଦ ପାନ କରିବାକୁ ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ। ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ଅତି ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶରେ ଆମେ କେବେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ।" ତେବେ ସୂତ କହିଲେ: "ଏଠାରେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଚୀନ କଥା କହିବି, ଯାହା ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ଓ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବାଦ ଅଟୁଟ ରହିଛି।" "ଏହି ଭୂମିର ଉଚ୍ଚତା ଛଉ ହଜାର ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥ ତିନି ହଜାର, ଏପରି ନବହଜାର ଯୋଜନା ଅଟୁଟ।" "ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ମୁଁ ମୋ ବାମ ଦାନ୍ତରେ ଭୂମିକୁ ଉଠାଇ ଧରିଥିଲି, ଆଉ ଏହି ଦାନ୍ତରେ ଏକ ଦେବବର୍ଷ ହଜାର ଧରି ଧରିଥିଲି।" "ଧର୍ମ କଥା କହିବା ସମୟରେ, ଭୂମି ନମ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: 'ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଓ ତିନିଶ ଶଠି ଦିନ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଟି ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ହେ କେଶବ?'" "କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁଳା ରାଶିରେ ଥାଏ, ସେଠାରେ ପବିତ୍ରତା ଅଛି। ମକର ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ସମୟରେ ପୁରାଣ ମତାନୁସାରେ ସେ ମାସ ପବିତ୍ର। ମେଷ ରାଶିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ, ମାଧବ ମାସ କୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ପବିତ୍ର ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ମାର୍ଗଶିର୍ଷ ମାସ ମଧ୍ୟ ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁ ଦିନ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ପୂଜ୍ୟ?" "ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ, କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ—ଏସବୁ ଉପରେ, କୃପୟା କହ, କେଉଁ ମାସ ସବୁଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ?" "ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ସାର ଯେଉଁ ଏକ ମାସ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ କରି ମୋତେ କହ, ହେ ପ୍ରଭାସ୍ୱର।" ତେବେ ବରାହ ଦେବ କହିଲେ: "ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନୁଚିତ ଓ ଉଚିତ ଦୁଇପରି ଉପାୟରେ ପୂଜା କରନ୍ତି—ମାଧବ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମାଧବ ମାସରେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ବଧ ହୋଇଥିଲା।" "ସେଉଁଠି ଦୁଇ ଆଦି ଦାନବ ବଧ ହୋଇଥିଲେ, ତୁମେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଥିଲ। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ତ୍ରିବିଧ ବେଦଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା।" "ମାଧବ ମାସରେ ମୋ ଅବତାର ହୋଇଥିଲା, ଏହିପରି ମାଧବ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ମାଧବ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତୃତୀୟାରେ ହୋଇଥିଲା।" "ତ୍ରିଧର୍ମ ଏହି ସମୟରେ ଆରମ୍ଭ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ତୃତୀୟା, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଜଗତରେ ଅବିନାଶୀ ମନାଯାଏ।" "ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପୂଜା, ପିତୃତର୍ପଣ, ପାଠ, ଓ ପିତୃପିଣ୍ଡ—ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯବ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କରନ୍ତି—" "ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିତ୍ତର ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ; ସେମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।" "ଯେଉଁମାନେ ଦୈନିକ ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି—ମାଧବ ମାସରେ ମୋ ପୂଜା କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।" "ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପାଠ, ହୋମ, ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ—ଯାହା କି ବୈଶାଖ ମାସରେ କରାଯାଏ, ଏହାର ମହିମା ଶୁଣ।" "ଦଶ, ପଞ୍ଚ, ସପ୍ତ କୋଟି ମନ୍ବନ୍ତରର ମହତ୍ଵ ମଧ୍ୟ—ମୋ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଭୟରହିତ ରହନ୍ତି।" "ଯଦି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ କ୍ରୂର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୈଶାଖରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ହୋଇଯାଏ।" "ବୈଶାଖ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାନ୍ତି—ସେଉଁଠି ପିତୃମାନେ ଯେତେଯୁଗ ଅଛି, ସେତେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ, ବହୁ ଭୋଜନ, ଯବ ଖାଦ୍ୟ, ତିଳ ଜଳ, ଭୋଜନ, ଛତା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ପାଦରକ୍ଷା ଦାନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।" "ଏଠି ବିଶେଷ କରି, ମଧୁ ମିଶ୍ରିତ ତିଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ମହାଧର୍ମ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ପାପ ନାଶକ।" "ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ-କୋଟି ବର୍ଷ ଗଣନା କରି ମଧ୍ୟ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।" "ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ, ନାତି, ଧନ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରଲୋକରେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।