ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିରେ କହାଯାଇଛି—ଯେଉଁଠି ଦୁଇଟି ଶିକ୍ଷାର ଜ୍ଞାନ ନଥାଏ, ସେଠି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଯୋଗ୍ୟତା ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁଇଟି ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ମହାତ୍ମ୍ୟଶାଳୀ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରଣବ ଠାରୁ ଗଠିତ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରକୃତିକ ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି କହନ୍ତି। ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଣବ ସ୍ୱଭାବତଃ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶୁଭ ପ୍ରଣବକୁ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। “ଓଁ” ଏହି ଅକ୍ଷରଟି ପ୍ରଣବ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ନାୟକ। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି “ଓଁ” ଅବଶ୍ୟ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଣବ ସ୍ୱଭାବତଃ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ପ୍ରଥମେ ଏକ ଅକ୍ଷର “ଓଁ”, ପରେ ଦୁଇ ଅକ୍ଷର “ନମଃ”, ଏବଂ ତାପରେ “ନାରାୟଣାୟ”—ଏହି ପଞ୍ଚ ଅକ୍ଷର କ୍ରମରେ ଯୋଗ ହୋଇ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଗଠିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରାଏ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ସାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଦୃଷ୍ଟା ନାରାୟଣ, ଦେବତା ଶ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ। ଏହାର ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ, ବୀଜ ପ୍ରଣବ, ଶକ୍ତି ସଦା ଅଭିନ୍ନ ଦେବୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରର ମନ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀ। ଏଠାରେ ପ୍ରଥମ ଶବ୍ଦ “ଓଁକାର”, ଦ୍ୱିତୀୟ “ନମଃ”, ତୃତୀୟ “ନାରାୟଣାୟ”—ଏହି ତିନିଟି ଶବ୍ଦ ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। “ଅ”, “ଉ”, ଏବଂ “ମ”—ଏହି ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ପ୍ରଣବ ଗଠିତ, ଏହି ଅକ୍ଷରମାଳା ବ୍ରହ୍ମର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ତିନି ବେଦର ସାର। “ଅ” ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, “ଉ” ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ, ଏବଂ “ମ” ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଦାସ, ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉପଲକ୍ଷିତ କରାଯାଏ। “ଅ” ଦ୍ୱାରା ବାସୁଦେବଙ୍କ ରୂପ, “ଉ” ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀଙ୍କ ରୂପ, ଏବଂ “ମ” ଦ୍ୱାରା ଜୀବକୁ ଉପଲକ୍ଷିତ କରାଯାଏ; “କ” ବର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଭୂତ, “ଚ” ବର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, “ଟ” ଏବଂ “ତ” ବର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ହୃଦୟ, “ପ” ଦ୍ୱାରା ମନ, “ଫ” ଦ୍ୱାରା ଅହଂକାର, “ବ” ଏବଂ “ଭ” ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତି, ଏବଂ “ମ” ଦ୍ୱାରା ପୁନି ଜୀବକୁ ଉପଲକ୍ଷିତ କରାଯାଏ। ଏହି “ମ” ଅକ୍ଷର ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ପ୍ରାଣ ଠାରୁ ଅଲଗା, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନଥିବା, ଏହି “ମ” ଅକ୍ଷର ସଚେତନ ଏବଂ ଦିବ୍ୟତାର ଅଂଶ ଭାବରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି। କିଛି ଜ୍ଞାନୀ କହନ୍ତି “ଉ” ଅକ୍ଷର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଜଣାଏ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀଙ୍କ ସାର ଓ “ୱ” ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ। ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ତା’ରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୁହେଁ, ସେପରି ଶୁଭ ଗୁଣର ସାଗର ବିଷ୍ଣୁ “ଅ” ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଉପଲକ୍ଷିତ। ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ବୀଜ, ପରମ ପୁରୁଷ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶାସକ ଓ ବନ୍ଧୁ। ଶ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଚିରନ୍ତନ ଜଗତ୍ଜନନୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଭିନ୍ନ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମାତା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ଶ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆଧାର, ଏଠାରେ “ରୁ” ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଉପଲକ୍ଷିତ; “ମ” ଦ୍ୱାରା ଦୁହିଁଜଣଙ୍କର ଦାସ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହି ଜୀବ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ନିବାସ, ଜ୍ଞାନର ଗୁଣ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ, ଅଚେତନ ନୁହେଁ, ଅବିକାରୀ, ଏକ ରୂପ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଜୀବ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଚିରନ୍ତନ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଚେତନା ଏବଂ ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱରୂପ, “ମୁଁ” ଭାବର ଧାରକ, ଅବିନାଶୀ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଅନେକ ରୂପର, ପ୍ରାଚୀନ। ଏହି ଜୀବ ଦହିଯିବା, ନଶ୍ଟ, ଶୁଷ୍କ, ବିଲୟ—କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହି ଗୁଣ ଆଦିଠାରୁ ଥିବା, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବରେ ଅବଶିଷ୍ଟ। “ମ” ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଜୀବ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ସଦା ହରିଙ୍କ ଦାସ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, କେବେ ଅନ୍ୟ କାହାର ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଦାସତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ଏହିପରି ପ୍ରଣବର ଅର୍ଥ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲି, ହେ ନିର୍ମଳ। ପ୍ରଣବର ଅର୍ଥ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରର ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ମିଶାଇ, ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଯେ—ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦାସର କିଛି ସ୍ୱାଧୀନତା ନାହିଁ। ଏହିପରି, ମନ ଦ୍ୱାରା ମହା ଅହଂକାର ଏବଂ ଗର୍ବକୁ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ; ନିଜେ କରିଥିବା କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଅହଂକାର “ମ” ଦ୍ୱାରା, ତାହାର ନିରାକରଣ “ନ” ଦ୍ୱାରା; ଏହିପରି ମନ ଦ୍ୱାରା ଅହଂକାରର ମୋକ୍ଷ ହୁଏ। ମନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ନହେଲେ ବିନାଶ ହୁଏ; ଭକ୍ତି ସହିତ ଥିଲେ, ଅଳ୍ପ ଅହଂକାର ଚାଲିଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଅହଂକାର ରହିଛି, ସେଠି କୌଣସି ସୁଖ ନାହିଁ; ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ହୋଇଥିବା ଆତ୍ମା ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଯାଏ। ଏହିପରି, ସ୍ୱାଧୀନତା କ୍ଷମ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ସର୍ବଦା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରହେ। ଏହିପରି, ଜୀବର କୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ରିୟା ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଚଳନ ଓ ଅଚଳନ କେବଳ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏ। ଏହିପରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ମହାନ୍ତ ଭାର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ସେହି ପରମାତ୍ମା ହରି ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କର ଦାସ। ନିଜ ଭାବନା ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ମନ ଦ୍ୱାରା “ମୁଁ” ଏବଂ “ମୋର” ଭାବକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଦେହରେ “ମୁଁ” ଭାବ ହେଉଛି ସଂସାର ଚକ୍ର ଓ କର୍ମବନ୍ଧନର ମୂଳ; ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନ ଦ୍ୱାରା ମହା ଅହଂକାର ଓ ଗର୍ବକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ, ହେ ଶୁଭେ ଗିରିଜା, ମୁଁ “ନାରାୟଣ” ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କହିବି: “ନାରା” ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତ ଜୀବସମୂହ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସେହି ପରମପୁରୁଷ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବସମୂହ ତାଙ୍କର ପଥ, ଏହିପରି ସେ “ନାରାୟଣ” ନାମରେ ପରିଚିତ।