ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦିନରେ, ଏକ ମହିଳାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଗୋଲ ଚୁଟିକୁ କସ୍ତୂରୀର ସୁଗନ୍ଧ ଲାଗିଥିଲା, ମାଥାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସିନ୍ଦୂରର ଟିକା ଏବଂ ଲଳାଟରେ ଚନ୍ଦନ ଚିହ୍ନ ସହ ବିଭିନ୍ନ ଆଳଙ୍କାରିକ ରୂପ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବସି, ପରମ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ରାଜା ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା, ଯିଏ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବାଳ୍ୟାବସ୍ଥାରୁ ଯୁବାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ବୈଷ୍ଣବ ରହିଥିଲେ। ସେ ବାର ବର୍ଷ ବୟସରେ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତା ରାଜା ତାଙ୍କୁ ମୂଳ ଅଷ୍ଟାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଆସିଗଲା। ସେ ଦିନ ସେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଗଳାରେ ମାଳା, ପାଏ ନୂପୁର, ହାତରେ କଙ୍କଣ, ବାହୁଦେ ଭୂଷଣ, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ଏବଂ ଅନେକ ଆଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଶୁଭ ଭାବରେ ସେ ହୃଦୟରେ ପୂତି ଭାବ ଧରି, ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ଏକାକି ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ—'ଯେଉଁ ମଧୁର ଭକ୍ତ, ଯିଏ ଯମୁନା ତଟରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ଲୀଳା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୁଁ କେମିତି ପୂଜା କରିବି?' ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ଏକ ସ୍୵ପ୍ନରେ ସେ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଶିଳାରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିଲେ, ସୁନା ରଥରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ନୀଳ କମଳ ପରି ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧକାର, ମୃଦୁ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତ୍ରିଭଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗୀରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂରପଂଖ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ସେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ବାଂଶୀ ଅଠିରେ ଧରି ଖେଳୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୱିତୀୟ ଓ ବାମ ପାଖରେ ଦୁଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବାନୀ ବଳିକା ସେବା କରୁଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଜଣ ଚୁମ୍ବନ, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଭାବନା ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଓ ଭୂଷା ଭିତରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଶରମ ଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହୃଦୟ ଲଜ୍ଜାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠାରେ ହରି ହସିକି, ତାଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ—ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ତୁମ ପାଇଁ ତିଆରି, ଏହା ମୋ ନିଜ ରୂପ ପରି, ଏହି ବିଚିତ୍ର ଯୁବତୀ ଆକାରରେ ମୋ ଦେହ ଉପରେ ବସିଛି। 'ହେ ମୃଗାକ୍ଷୀ, ତୁମ ଦେହ ଏହା ସହ ଏକତ୍ୱ ଭାବେ ଚିନ୍ତନ କର; ତୁମ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ସେ ତୁମ ରୂପ ଧାରଣ କରିବେ।' ତାପରେ ଲୋଟସ୍ ନୟନା ବଳିକା ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ପାଖକୁ ଆସି, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ଏହି ରୂପ ସହ ଏକତ୍ୱରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଏହାର ଫଳରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭା ଏହି ରୂପକୁ ପୂରଣ କଲା; ତାଙ୍କ ସ୍ତନର ଆଲୋକରୁ ଦୁଇ ମଧୁର ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତନ ଉପଜିଲା, କଟିର ଆଲୋକରୁ ମନୋହର ଉରୁ ଏବଂ ଘୁଣ୍ଟି, କେଶର ଆଲୋକରୁ ଘନ କେଶ, ହାତରୁ ଦୁଇ ସୁନ୍ଦର ଭୁଜା ଉପଜିଲା। ଏହିପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ତିନି କଳାରେ ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃକରଣ ସୁଗନ୍ଧିତ ହେଲା। ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ବଳିକାକୁ ଏ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖି, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଦୂର କରି, ମନୋହର ହସ ଓ ଆକର୍ଷକ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ସ୍ନେହ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ନେଲେ, ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। 'ଏହି ତୁମ ଦାସୀ,' ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ, 'ପ୍ରିୟେ, ତୁମ ଇଛାନୁସାରେ ଯେଉଁ ସେବା ଚାହଁ, ତାହା ଦିଅ।' ଏହାପରେ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚିତ୍ରକଳା ନାମ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ସେବା ପାଇଁ ଏକ ବୀଣା ଧାରଣ କଲେ। 'ସଦା ନିକଟରେ ରହି, ବିଭିନ୍ନ ରାଗରେ ଗୀତ ଗାଉ; ଏହି ହେଉଛି ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ହେ ସାଧ୍ବୀ, ତୁମର ପ୍ରାଣନାଥ ପାଇଁ।' ଏପରି ଆଦେଶ ମିଳି, ଚିତ୍ରକଳା ମାଧବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପଦଧୂଳି ନେଇ, ସବୁଠାରୁ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏହି ଆନନ୍ଦ ରସସାଗରରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଡୁବି ରହିଲେ, ଚିତ୍ରଧ୍ୱଜ ମଧୁର ପ୍ରେମରେ ବିଭୋର ହୋଇ, କାମ ଭାବନାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସବୁ ଦିନ ହରି ଭାବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ। ସେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ କନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁ ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ତ୍ୟାଗ କଲେ। ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। ଘରେ ମାତ୍ର ଏକ ମାସ ରହି, ଏକ ରାତିରେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଘର ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ଏହି ମହାମୁନି ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାପରେ ଗୋପଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ବୀରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଏକ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଚିତ୍ରକଳା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ଏକ ମନୋହର ଭୂଷଣ ଥିଲା। ସେ ସପ୍ତସ୍ୱର ବୀଣା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ବାମପାଖରେ ମଣିମୟ ଭୂଷଣ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ମଣିମୟ ପଦ୍ମ ଧରିଥିଲେ, ପୁରାତନ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ତାପସ୍ୟୀ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ପୁଣ୍ୟଶ୍ରବା ନାମକ ଋଷି, କଶ୍ୟପ ଗୋତ୍ରର, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କରୁଥିଲେ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ବିଶ୍ୱନାଥ, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, ପାର୍ବତୀ ସହିତ ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଶଙ୍କର ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ—'ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମର ପୁଅ ଛୋଟବେଳୁ ଠାରୁ ଭକ୍ତ ହେବେ।' ତାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷରେ ଦୀକ୍ଷିତ କରି, ଏହି ସିଦ୍ଧ ଏକୋଇଶ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇବ।