ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଁହାଙ୍କ ଶରୀରର ନାନା ପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ ଦଶ ଦିଗକୁ ମଧୁର ଶୁଭ ଗନ୍ଧରେ ପୂରଣ କରୁଥିଲା । ସେ ଚିତ୍ରଗନ୍ଧା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ଏହି ଶୁଭ କନ୍ୟା ଭୃନ୍ଦା, ମଧୁପାନ କରୁଥିବା, ପ୍ରେମର ରସରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗରେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବିରାଜମାନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ସମସ୍ତ ଗଳାର ମାଳା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଲାଗି, ଚିତ୍ରଗନ୍ଧା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ଶୁଭ ଗନ୍ଧ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବିକୀରଣ ହେଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର ମନ ଓ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦୀର୍ଘ ତପ କରୁଥିଲେ । କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ଚାହିଁ, କାମଦେବ ଓ ଅଗ୍ନିକନ୍ୟା ଏକଠା ହୋଇ, ସମସ୍ତ କଳା ଭରିଥିବା ପନ୍ଦର ସଂଖ୍ୟା ମନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କଲେ । ମହାମୁନିମାନେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ରେଶମ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଭରିପୁରା ଓ ଦୃଢ଼ କଟି ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂରପିଛା ମୁକୁଟ, ଚମକୁଥିବା କଣ୍ଠାଲି, ବାମ ପାଦ ଭଙ୍ଗି ଓ ଡାହାଣ ଅଂଗୁଳି ମାଳା ମାନେ ସଜିଥିଲେ । ସେ ଦୁଇ ହାତ ମିଶାଇ, ବାଜୁରେ ବାଂଶୀ ରଖି, ଅଙ୍ଗୁଳିମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଚଳିଥିଲେ । ଏହି ରୂପରେ କୃଷ୍ଣ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନରେ ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଗୋପୀମାନେ ଫୁଲ ଝରଣା କରୁଥିଲେ, ଏହି ଶୁଭ କନ୍ୟା ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏଠି ନବଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ କାନରେ ରଶ୍ମିମୟ କଣ୍ଠାଲି, ଗଳାରେ ମଣିମାଳା, ଚୁଉଟିରେ ମଣି ଫୁଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଶୁଚିଶ୍ରବା ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ । ସେମାନେ ପାଦ ଉଠାଇ, ତିନି ଅକ୍ଷର 'ହ୍ରୀଁ ହଂସ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଗୋକୁଳରେ ଦଶ ବର୍ଷର ଯୁବ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, କାମଦେବ ସମ ରୂପ ଓ ଯୁବ ଆকৰ୍ଷଣରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ । ଭ୍ରଜ ମହିଳାମାନଙ୍କ ରକ୍ତିମ ଓଠ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନକୁ ସଦା ମୋହିତ କରୁଥିବା, ଯୁଗ ଶେଷରେ ସେମାନେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭ୍ରଜରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନେ ଗୋପା ସୁବୀରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ହେଲେ, ଯାଁହାଙ୍କ ହାତରେ ଶୁଭ ଶୁକ ଓ ଚମକୁଥିବା ରାବିଣୀ ଥିଲା । ଏହିପରି, ଜଟିଲା, ଜଂଘପୂତ, ଘୃତାଶୀ ଓ କର୍ବୁର—ଏହି ଚାରି ଧନ୍ୟ ଋଷି, ଦୁଇ ଜଗତରେ ପବିତ୍ର ଓ ଅସଙ୍ଗ ଅଭିଲାଷ ଥିଲେ । ସେମାନେ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ନାଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଜପ କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅରଣ୍ୟରେ ଗୋପୀମାନେ ସହ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ତିନି ପ୍ରକାର ରମା ଭିତର୍କ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ପ୍ରେମର ଆରମ୍ଭ ଓ ଅବିନାଶୀ । କୃଷ୍ଣ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ସମ୍ମାନିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆକର୍ଷକ ଦେହରେ, ଶରୀର ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ଓ ଜବା ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ । ମଲ୍ଲିକା ମାଳା ଧାରଣ କରି, ନୀଳ ଓ ପୀତ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧି, ଯୁଗ ଶେଷରେ ଗୋକୁଳରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହି ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ତୁମ ପାଖରେ ବସିଥିବା, ନମ୍ର ଭୃକୁଟି ଓ ନୀତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାଙ୍କର ହସ୍ତକଙ୍କ ଚୂଡ଼ାରେ ଶୁଭ ବାଙ୍ଗି ଅଛି, ଯାହା ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୋଇଛି । ବିଭିନ୍ନ ମଣି, ଦିବ୍ୟ ମୁକ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ । ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘତପା ନାମକ ଏକ ଋଷି ଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଶୁକ ନାମକ ମହାନ ଋଷି, ଶିଶୁବୟସରୁ ଜ୍ଞାନୀ, ସଦା ପରମ ଧାମକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା । ଶୁକ, ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ, ଦିନ ରାତି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ମନସିକ ଅର୍ପଣରେ ପୂଜା କଲେ । ଖାଦ୍ୟ ବିନା, ଗୋପାଳ ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ରମା ସଂଯୁକ୍ତ ଅଠାର ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଉପାସନା କଲେ । ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷ ତଳେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡପ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ । ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହାତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାଂଶୀ ଧରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଘୁଞ୍ଚାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଅଙ୍ଗରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗ ପ୍ରେମରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ହସିଥିଲେ । ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜା, ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହୋଇ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, କୃପା କର' ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ତିନି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ି ପଡ଼ି ତର୍ଜନା କଲେ । ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, 'ମୁଁ କ୍ଳାନ୍ତ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ହରି, ତାଙ୍କୁ ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ କହିଲେ, 'ହେ ଶୁକ, ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ; ସଦା ମୋ ପାଖରେ ରୁହ ।' 'ମୋ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ତୁମେ ପ୍ରେମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ; ଏବଂ ଦୁଇ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଗୋପୀ, ସମାନ ବୟସର, ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମ ଧାରଣ କରି, ଏକ ଗଳିତ ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି, ଅନ୍ୟଟି ବିଜୁଳି ଚମକ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ।' 'ଏକ ଅନିଦ୍ରା, ଯମ ସମ କଟାକ୍ଷ ଅଖି, ଅନ୍ୟଟି ସାନ୍ତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରଣ କରିଛି; ଦୁଇଜଣେ ହରିଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାଖରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ ।' 'ଯୁଗ ଶେଷରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗୋକୁଳରେ ଉପନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ସମାନ ।' 'ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହିଳା, ପୀତ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ଉଦର ଦୁଇଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଘଟ ସମାନ, ଲାଲ ଚୀର ଦ୍ୱାରା ଢାକିଥିଲେ ।' 'ସମଗ୍ର ଦେହରେ ଲାଲ ସିନ୍ଦୂର ଲେପି, ଗାଳରେ ସୁନା କଣ୍ଠାଲି ଚମକୁଥିଲା ।' 'ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ମାଳା ଧାରଣ କରି, ଉଦର ଉପରେ କେଶର ଲେପି, ତାଙ୍କ ହାତରେ ହରି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।' 'ବାଂଶୀ ବାଜାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, କେଶବଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିବା, କେବେ କେବେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଗୀତ ଗାଇବାର କାମ କରନ୍ତି ।