ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ମହାତ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ସେ କେବଳ ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ନେଇ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବିଶ୍ୱାସରେ କୁହୁଥିଲେ, ଯାହା ବିଶେଷ କାମନା ପୂରଣରେ ଶୀଘ୍ର ଫଳଦାୟକ । ବିଶେଷ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ସେଠାରେ ଆକାଶରେ ମାୟା, ହଂସ, ରକ୍ତ, ତେଜ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଦେଲେ । ପରେ, ସେ ଭୂକ୍ତିର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଥିବା ଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମଧୁର ଭୃନ୍ଦାବନର ମାଧବୀ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ପ୍ରଭୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର କମଳ ପତ୍ର ଶଯ୍ୟାରେ ପଛ ଦିଆ ଶୋଇଛନ୍ତି, ପାଖରେ ଏକ ଗୋପୀ, ଯାହା ଅତି ମହା ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଅଭିଭୂତ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଛି । ସେ ଗୋପୀ ତାଙ୍କର ମସ୍ତକ ଓ ମୁଁହକୁ ବାରମ୍ବାର ଚୁମ୍ବନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁଁହର ରସ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ—ଗୋପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗିତ, ଦୁହେଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଛନ୍ତି । ଏହି ମୁନି ତିନି ଦିବ୍ୟ ଶୃଷ୍ଟିରେ ଅନେକ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି, ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁଗରେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଗୋପ ସାରଙ୍ଗଙ୍କର କନ୍ୟା ରଙ୍ଗବେଣୀ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଯିଏ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ଶିଳ୍ପରେ ପାରଙ୍ଗତ । ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଚିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ଜାବାଲି ନାମକ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଯମୀ ଓ ତପସ୍ବୀ, ଏ ଭୂମିରେ ଯୋଗୀ ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲେ । ଏକ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ବିପୁଳ ଅରଣ୍ୟରେ ସେ ଏକ ଅତି ରୂପବତୀ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଜଳର ତଳାଓ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ସବୁ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଏବଂ ଚାରିପାଖ ଖସି ଯାଉଥିବା ଅଟୁଟ ମାଲତୀ ଗନ୍ଧରେ ମନମୁହଁ ହେଉଥିଲା । ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଥିଲା । ସେଠି ଏକ ଯୁବତୀ ତପସ୍ବିନୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ । ବାୟଁ ହାତ କମରେ ଓ ଡାହାଣ ହାତ ପାଖରେ ରଖି ସେ ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଉଥିଲେ, ଚକ୍ଷୁ କ୍ଷଣେକୁ ମଧ୍ୟ ଝିଞ୍ଜିଁ ନାହିଁ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ଏକଦମ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ତପସ୍ବିନୀ କିଏ ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଜାବାଲି ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଉଭା ରହିଲେ । ଶେଷରେ ସେ ଆଳସ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, ତେବେ ମୁନି ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ । ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କିଏ? ଏଠି କ’ଣ କରୁଛ? ଯଦି ଯୋଗ୍ୟ ମନେ କର, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ ।" ତେବେ ସେ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ ଯୁବତୀ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି । ମୁଁ ହରିଙ୍କର ପଦକମଳ ଲାଗି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛି । ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣ ପ୍ରେମ ବିନା ମୁଁ ଆପଣକୁ ଶୂନ୍ୟ ମନେ କରେ । ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରକ୍ତି ହୋଇ, ଏହି ପବିତ୍ର ତଳାଓରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ଉତ୍ତମ ଫଳ ଆଶା କରୁଛି ।" ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ମୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ଉପାସନା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଏହି ଶୁଭ ବିଧି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧ୍ୟାନ ତ୍ୟାଗ କରି, ମନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶିଖି, ମନୋସରୋବରକୁ ଗଲେ । ଏଠି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ—ଏକ ପାଉଁରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହି, ଅଞ୍ଜଳି ନ ମାରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତକି ଦେଖୁଥିଲେ । ସେ ୨୫ ଅକ୍ଷରୀ ପରମ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ସେ ଦେଖିଲେ—କୃଷ୍ଣ ଭୃଜର ଗଲି ଗଲିରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚାଲରେ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନୃତ୍ୟ ଚରଣ ନୁପୁରର ଧ୍ୱନି କରୁଛି । ସେ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ପରି ହାତ ଚାଳି, କାନ୍ତ ଚାହାଣି ଓ ମୃଦୁ ହାସରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଛନ୍ତି, ପାଞ୍ଚ ଲାଲ ଛାୟା ଥିବା ସମ୍ମୋହନ ମୁରଳୀରେ ଅଳଙ୍କୃତ । ବିମ୍ବାଫଳ ସମାନ ତାଙ୍କର ଠୋଁଟ ମୁରଳୀର ମୁଖରେ ଲଗାଇ ମଧୁର ସ୍ୱର ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଭୃଜର ନାରୀମାନଙ୍କର ମନ ଓ ଦେହକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି । ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ମୁକ୍ତ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ନାରୀମାନେ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ହଠାତ୍ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦେବସ୍ନାନ ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲିପ୍ତ । ତାଙ୍କର କଳା ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲା । ଏଭଳି ଭାବେ ମୁନି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କଲେ । ଏହିପରି ଏକ ନୂତନ କଳ୍ପରେ, ଗୋକୁଳରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋପଙ୍କର ଘରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହା ଚିତ୍ରଗନ୍ଧା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ତାଙ୍କର ଶୁଭ ମୁଖ ଓ ଦେହର ନାନା ସୁଗନ୍ଧରେ ଦଶ ଦିଗ ମୁହଁ ହସୁଥିଲା । ଏହି ଶୁଭ କନ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ବୃନ୍ଦା, ଯିଏ ମଧୁପାନ କରି, ପ୍ରେମର ରସରେ ଲୀନ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟତମ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ପତି ଭାବେ ଅନୁଭୂତ । ତାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ସମସ୍ତ ହାର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଛାତିରେ ଲାଗି ଚିତ୍ରଗନ୍ଧା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପୀଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ, ବାୟୁପରାୟଣ ହୋଇ, ପରମ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ, କାମଦେବ ଓ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ରୀ ଏକ ମହାମନ୍ତ୍ର—ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳାରେ ଭରିତ ୧୫ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର—ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ମହାର୍ଷିମାନେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ, ଅଦ୍ଭୁତ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର, ଦୃଢ଼ ଅଞ୍ଚଳ ଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ । ମୟୂରପିଛ ମୁକୁଟ, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ, ବାମ ପାଦ ଭାଙ୍ଗି ଓ ଡାହାଣ ପଦକମଳ ଏଗାରିଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଦୁଇ ଲୋଟସ୍ ହସ୍ତ ଯୋଡି, ମୁରଳୀ ପାଖରେ ରଖି, ଆଙ୍ଗୁଠିର ଚାଳରେ ଚଲିଯାଉଛନ୍ତି । ସେଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ରସମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଥିଲେ । ଚାରିପାଖରୁ ଗୋପୀମାନେ ଫୁଲ ଝରାଉଥିଲେ ।