ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ — ଜଗତର ମୋହ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ଭାବରେ — ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ଗଭୀର କଳା ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଗୁଛର ପରି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ପତ୍ର ଭଳି, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ସଜିତ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଏକ ବିଶ୍ମୟକର ରୂପର ଅଧିକାରୀ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ମୋହିତ ହେଉଛି। ପୂର୍ବ ଦିଗର ଉଦ୍ୟାନରେ, ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ଛାୟାରେ, ଏକ ସୁନା ଆସନ ଉପରେ, ସୁନା ର ମଣ୍ଡପ ଭିତରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୀପ୍ତ ଶିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦିବ୍ୟ ମହିଳା ସହିତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଅନିରୁଦ୍ଧ ରହିଛନ୍ତି। ସେ ଗଭୀର ମେଘ ଭଳି କଳା, ନୀଳ ଚୁଲ ଆଲୋକମୟ, ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ ଅବସ୍ଥାରେ। ତାଙ୍କର ଭୂହ୍ରୁ ନରମ ଲତା ପରି ହୋଇଛି, ଚେହେରା ଅତି ସୁନ୍ଦର, ନାକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଳା ଭାରି ମାନ୍ୟ, ଚେଷ୍ଟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ମୋହିତ କରିବା ପ୍ରଭାବରେ। ଅନିରୁଦ୍ଧ କ୍ରୌନ୍ ଓ କଣ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଗଳାରେ ଭୂଷଣ ରେ ଦୀପ୍ତ, ତାଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଆଉ ନୂପୁର ର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଶୋଭା ପାଇଛି। ପ୍ରିୟ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତରେ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଅବତାର, ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତା। ଏହାର ଉପରେ ଆକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ — ସମସ୍ତ ନାଥଙ୍କର ନାଥ — ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ ଚେତନାର ରୂପରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ସେ ତିନି ଗୁଣ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଅପ୍ରକଟ, ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ, ଏବଂ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ; ତାଙ୍କର ରୂପ ମେଘ ଭଳି କଳା ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କର ଚୁଲ ଗଭୀର ନୀଳ, ଗୁଞ୍ଜି ଓ ଦୀପ୍ତ, ଚକ୍ଷୁ ଦୀର୍ଘ, ମନ୍ଦାର ପତ୍ର ଭଳି ମୋହିତ ଓ ଶିତଳ। ପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଧାରଣ କରିଥିବା ମଣିଷମାନେ, କ୍ରୌନ୍, କଣ ଫୁଲ ଓ ଚେହେରା ରେ ଚମକ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇଥିବା ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନାକର ଟିପ୍ରେ, ହୃଦୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗା, କ୍ରିୟା, ଓ ଶବ୍ଦ, ହୃଦୟ ଓ ଶରୀରର ଗତି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ବାମପାଖରେ ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଲଗା ରହିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବାକୁ ଆଶା କରୁଥିବା, କୃଷ୍ଣ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସୁବିଧା ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ନାରଦ, କୁମାର, ଶୁକ, ଜନକ ଓ ଅନ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଭକ୍ତିର ଦୀପ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ ଓ ବାହ୍ୟ ଅନୁଭୂତିରେ ଲଗା ରହିଛନ୍ତି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ଭକ୍ତିର ଉତ୍ସାହରେ ମହାନ, ଗୁପ୍ତ ରସରେ ନିମ୍ନ, ଅର୍ଧ-ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ମୁକୁଟମଣି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର କାରଣ, ଦେବମାନଙ୍କର ଯୁବ ମନ୍ତ୍ରର ସାର। ଏହି ମୁକୁଟମଣି ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଯୁବ ମନ୍ତ୍ରର ଉତ୍ସ; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେମ ଆନନ୍ଦରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ମନରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଅଚଳ ପ୍ରେମ ଉପାୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଚାହୁଁଥିବା; ବାହାରେ ଚମତ୍କାର କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ମଣ୍ଡପ ରହିଛି, ଅତି ସୁନ୍ଦର। ଚାରି ଦିଗରେ କେସର, ଧଳା, ଲାଲ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଉଡର ର ଅଂଚଳ; ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଧଳା, ଚାରି ଭୁଜା ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ଉଭା। ସେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, କ୍ରୌନ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ; ଲାଲ, ଚାରି ଭୁଜା, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ କ୍ରୌନ୍ ଓ କଣ ଫୁଲରେ ଚମକ, ଧଳା, ଚାରି ଭୁଜା ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ଉଭା। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ କ୍ରୌନ୍, କଣ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଧଳା ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ଉଭା। ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ କଳା, ଚାରି ଭୁଜା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ଉଭା। ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ହୃଦୟରେ ଏହି ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣର ବ୍ରତ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରେମ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ବିବରଣୀରେ ପାଟାଳ ଖଣ୍ଡର ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସତରେଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: "ଏ ଦୀପ୍ତିମୟ ମୁହଁ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବୀ, ତୁମେ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ଶୁଣ।" ଏକ ଉଗ୍ରତପ ନାମକ ଋଷି ଥିଲେ, ସେ ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ — ଅଗ୍ନି ରେ ରହି, ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପିତ ଅହାର ଖାଇ — ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପନ୍ଦର ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ରେ କାମ ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଥିଲା, 'କୃଷ୍ଣାୟ' ଓ 'ସ୍ଵାହା' ମିଶି ପରମ ଲାଭ ଦେଇଥିଲା। ସେ କଳା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ — ରସରେ ମତ୍ତ, ଦେବା ଇଚ୍ଛାରେ ଉତ୍ସୁକ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ହାତରେ ବାଂଶୀ ହଠାଇ। ଏହିପରି ଯୁବ ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରିୟାକୁ ହାତରେ ଆକାଉଥିବା, ଏପରି ଧ୍ୟାନରେ ଲଗା, ଏକ ଶତ କଳ୍ପ ଶେଷରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ସେ ମହା ଋଷି, ଗୋପ ସୁନନ୍ଦାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୁନନ୍ଦା ନାମରେ, ହାତରେ ବୀଣା ଧାରଣ କରି। ଅନ୍ୟ ଏକ ଋଷି, ସତ୍ୟତପ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମହାନ ନିୟମରେ, ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। କାମ ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିବା, ଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ରେ, ସେ ମହାନ ଋଷି ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ — ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ। ରମାଙ୍କର ଭୁଜାରେ ଦୁଇ ଦୀପ୍ତ ବ୍ରାସଲେଟ ପିନ୍ଧି, ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରି, ପୁନିପୁନି ଅଙ୍ଗଲାଗି। ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସି, ତାଙ୍କର ପେଟରେ ଆନନ୍ଦ ଝାଳ, ବାଂଶୀକୁ ଗୋଡ଼ରେ ଉଠାଇ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳାରେ ଦୀପ୍ତ। ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଘମ ର ତାରା ଶୋଭିତ, ଏ ଋଷି ପୁନିପୁନି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଦଶ କଳ୍ପ ପରେ, ଏଠାରେ ନନ୍ଦବନରେ ଗୋପ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଭଦ୍ରା ନାମରେ।