ଦେବତାମାନେ ମାର୍ଗରେ ଯିବା ସମୟରେ ସ୍ତୁତି ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁରୁଷ, ମହାଦେବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାୟ, ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମହାଦେବ ଏହି ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସ୍ଥାନର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖାଇଲେ; ତାପରେ, ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେ କୈଳାସ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପରମ ଭକ୍ତିରେ ମାଧବ ଏବେ ଭୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ; ଏହି ଦ୍ୱିଜ, ଅତି ଶୁଭାଗ୍ୟବାନ୍, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର କୃପାରେ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ, ହରଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ କରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏପରି ରାଜା, ଶିବକାଞ୍ଚୀର ମହିମା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏବେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ, ସାତ ଟି ତୀର୍ଥ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ମହାରାଜ, ଚାରିଟି ପୁରୁଷାର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଧ୍ୟାନ କରିବା, କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ କରିବା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସ୍ଥାନର ଉପାସନା ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ କରିଥିଲେ। ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏଠି କଠିନ ତପଃ କରିଥିଲେ; ମରୀଚି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପୁଅ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ। ଏଠି, ଶୁଭାଗ୍ୟବାନ୍ ପୁରୁଷ କଶ୍ୟପ ନାମକ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ; ଅତ୍ରି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇଥିଲେ। ସେଠି ତିନି ପୁଅ—ସୋମ, ଦୁର୍ବାସା, ଓ ଦତ୍ତ—ପାଇଲେ; ଅଙ୍ଗିରାସ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର କୃପାରେ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ, ଯାହାରୁ ଅଙ୍ଗିରସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁଲହା ଏଠି ଦମ୍ଭୋଲି ନାମକ ଗୁଣବତୀ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ। ଏଠି ଉପନ୍ନାତ ହୋଇଥିଲେ ଯିଏ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ହେଲେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ। କୁବେର, ଶୁଭାଗ୍ୟବାନ୍, ଉମାପତିଙ୍କ ମିତ୍ର, ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; କ୍ରତୁଙ୍କୁ ହଜାର ଭାଲଖିଲ୍ୟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର କୃପାରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ, ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ରଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ। ରାଜା, ଏପରି ଏହି ସ୍ଥାନର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ତି କରାଯାଇଛି; ଏଠି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି। କପିଳା ଆଶ୍ରମ, କେଦାର, ପ୍ରଭାସା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ମହିମା ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କରିହେବ ନାହିଁ, ମୋ ଭଳି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହିମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁହିପାରିବେ ନାହିଁ। ସୌଭରୀ କହିଲେ: ଏପରି କୁହିବା ପରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରି ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଯାଇବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଉଶୀନର ବଂଶର ରାଜା ଶିବି, ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଖରୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ମହିମା ଶୁଣି, ନିଜକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଧ କଲେ। ସେଠି, ଉଚିତ ନିୟମରେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ମହାବଳୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ମହିମା, ଲୋକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଥିବା, ଏବଂ ଯମୁନା ତୀରର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିବର୍ଣ୍ତି କରିଛି। କଳି ଯୁଗରେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ସେମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ମାନ୍ୟତା ଦେବେ ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମୁକୁଟମଣି। ଏଠି ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଅଟ୍ଠାର ପୁରାଣ ଓ ମହାଭାରତର ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ମହିମାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମାଘ ମାସର ଶୁଭ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନର ଫଳ ଏହି ମହିମା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଲେ ମିଳିଥାଏ। ଯେଉଁ ରାଜା ଏହି ମହିମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଥାଏ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ, ଦେବତା, ଓ ଋଷିମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। କ୍ରିଚ୍ଛ୍ର, ଅତିକ୍ରିଚ୍ଛ୍ର, ପାରାକ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଭଳି ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରତର ଫଳ ଏହି ମହିମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଲେ ମିଳିଥାଏ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ—ଅଶ୍ୱମେଧ ଭଳି—ର ଫଳ ଏହି ମହିମାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଲେ ମିଳିଥାଏ। ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି, ଶୌନକ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସୌଭରୀଙ୍କ ପାଖରୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥର ମହିମା ଶୁଣି, ହସ୍ତିନାପୁର ସହରକୁ ଗଲେ। ତାପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାଇମାନେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଗଲେ। ଦ୍ୱାରକାରୁ ଆସି, ରାଜା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ, ପରିବାର ଦେବତା, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅପବାଦ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି, ହରି ଏଠି ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଶିଶୁପାଳ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଥିକୁ ଏକତ୍ୱ ଲାଗିଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଶିଶୁପାଳ ବଧ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ସେଠି ଭୀମ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଓ ବିଶାଳ କୁଣ୍ଡ କଲେ। ଏହି ଭୀମ-କୁଣ୍ଡ ପୃଥିବୀର ପବିତ୍ର କର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାଲିନ୍ଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ, ମାଟିରେ ଅର୍ଧ ଗୋଖାଟି ଦୂରରେ। ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ କାଲିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ସେହି ଫଳ ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ମିଳିଥାଏ; ଏହି ଉପରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବର୍ଷ ବାସ କରି, ପରିକ୍ରମା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ତାଙ୍କର ଦୋଷ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିବର୍ଷ ପରିକ୍ରମା କରିଥାଏ, ସେ କ୍ଷେତ୍ରର ଦୋଷ ଓ ପାପ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ପରିକ୍ରମା କରିବା ନାହିଁ, ସେ କ୍ଷେତ୍ରର ସିଦ୍ଧି ପାଇ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ। ଅବିକଳ ଚିତ୍ତରେ ହରିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରିକ୍ରମା କରିବା ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦେ କପିଳା ଗୋ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଚୈତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ପରିକ୍ରମା କରେ, ସେ ଶୁଭାଗ୍ୟବାନ୍ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏପରି, ସାତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ—କାଶୀ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଶିବ, କାଞ୍ଚୀ ଓ ଭୀମ-କୁଣ୍ଡ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ—ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଲା, କାଲିନ୍ଦୀର ମହିମା ଅଂଶରେ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ପଚାସ ହଜାର ପାଖରେ ଶ୍ଲୋକ ସହିତ।