ଶତୃଘ୍ନ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏମିତି ଉତ୍ତେଜନାଭରା ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ତୁରନ୍ତ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।" ସେଉଁଠି ଅତିଶୟ ପ୍ରଭଳ ଶତୃଘ୍ନ କହିଲେ, "ଯିଏ ପୁଷ୍କଳା ଯୋଧାକୁ ବାନ୍ଧିଛି, ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର। ଯୁଦ୍ଧରେ କାହିଁକି ଏପରି ନିର୍ଜନ ଭାବେ ଦାଉଁଛ?" ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି ହନୁମାନ କହିଲେ, "ଠିକ ଅଛି," ଏବଂ ସେ ଚମ୍ପକଙ୍କ ଯୋଧାଙ୍କ ଅଟୁଟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରୁ ପୁଷ୍କଳାକୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଗଲେ। ହନୁମାନ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶତାଧିକ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଅଗ୍ନିବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ ତୁରନ୍ତ ତାହା ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ପୁନି ନିରନ୍ତର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲେ। ହନୁମାନ ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିବାଣ ଏବଂ ଲୋହା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ତାପରେ ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଉଠାଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ହନୁମାନ ନିକ୍ଷେପ କରିଥିବା ଶାଳ ଗଛ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ହନୁମାନ ଯାହା ଅଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେ ରାଜକୁମାରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲା। ଚମ୍ପକଙ୍କ ଆଘାତରେ ସେ ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ହନୁମାନ ବର୍ଜ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ରର ଅଧିପତି ହୋଇ ପାଥର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଚମ୍ପକ ସେହି ପାଥରଗୁଡିକୁ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ବାଣ-ଯନ୍ତ୍ରରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ, ଏହା ଏକ ବିଶ୍ୱଦ୍ଭ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଥିଲା। ହନୁମାନ ନିଜେ ନିକ୍ଷେପ କରିଥିବା ପାଥର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ଭିତରେ ଅତିଶୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ନିଜ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ। ହନୁମାନ ଏକ ପାଥର ଉଠାଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଆକାଶକୁ ଲାଘି ତୁରନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଆକାଶରେ ହନୁମାନଙ୍କ ସହ ଚମ୍ପକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର-ମୁଖ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ହାତାହାତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇଲେ। ହନୁମାନ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ନୀତିରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଚମ୍ପକଙ୍କୁ ନିଜ ପାଦରେ ଧରି ଭୂମିରେ ଆଘାତ କଲେ। ବାନର-ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଘାତରେ ଚମ୍ପକ ଶୀଘ୍ର ଉଠି, ହନୁମାନଙ୍କ ଲାଗି ଚେଞ୍ଚା ଧରି, ସେଉଁଠି ଭଳି ଘୁମାଇଲେ। ବାନର-ପ୍ରଭୁ ଏହି ଶକ୍ତି ଦେଖି ହସିଲେ, ପୁନି ଚମ୍ପକଙ୍କୁ ପାଦରେ ଧରି, ଶତ ଥର ଘୁମାଇ, ହାତୀର ପିଠରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜକୁମାର ଚମ୍ପକ ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହେଇ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ରଣଭୂମି ଗାଣ୍ଠିଆ ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହେଲା। ତାପରେ ଚମ୍ପକଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ "ହା! ହା!" କରି ଚିତ୍କାର କଲେ; ହନୁମାନ ଚମ୍ପକଙ୍କ ଦୌଳରେ ବାନ୍ଧିଥିବା ପୁଷ୍କଳାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ କହିଲେ, "ହେ ଧର୍ମମୟ, ଜାନକୀ ଯିଏ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ଖ୍ୟାତିର ଅଧିକାରୀ, ସେ କିପରି କଥା କହିଥିଲେ ଏବଂ କିପରି ସେ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ? ପ୍ରଭୁ କିପରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କଲେ? ମୋତେ ଏହି କଥା କହ।" "ମୋର ଚିତ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ; ଏବେ ତୁମର ମୁଖରୁ ଝରିଥିବା ଅମୃତ ମୋର ତୃଷ୍ଣାକୁ ପୂରଣ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରେ ବାନ୍ଧିଥିବା ଶରୀର ଆନନ୍ଦ ପାଇଥାଏ।" ଶେଷ କହିଲେ, "ମିଥିଳା ନଗରରେ ଜନକ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ମାଟି ଚାଷ କରୁଥିଲେ, ଲମ୍ବା ମୁହଁ ଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସୀତା ସହିତ; ଏହି ଫାଳରୁ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ କନ୍ୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ସୀରଧ୍ୱଜଙ୍କ ଝିଅ। ସୀରକେତୁ ରାଜା ଏହି ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ନାମ ଦେଲେ 'ସୀତା', ଯିଏ ଜଗତର ମୂଲ୍ୟବାନ ଭାଗ୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏକ ଦିନ ସୀତା ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ କୁଞ୍ଜରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏକ ଜୋଡ଼ା ପରୀ କୁହୁକୁହୁ କଥା କହୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲା। ସେମାନେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଭରିଥିଲେ, ପ୍ରେମ ଏବଂ ଶୁଭ କଥାରେ ଏକାଉଁଠି କଥା କହୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏହି ଜୋଡ଼ା ଏକାଉଁଠି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ତୁରନ୍ତ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି ଗଛର ଏକ ଡାଳିରେ ବସି ଶବ୍ଦ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏକ ରାମ ନାମକ ରାଜା ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଦେଖିବାକୁ ବିଶ୍ୱଦ୍ଭ ହେବେ; ତାଙ୍କ ରାଣୀ ସୀତା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ। ତାଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଏବଂ ପ୍ରଭଳ ରାଜା ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ ଭୂମିରେ ଶାସନ କରିବେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲାଗିବେ। ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଜାନକୀ ଦେବୀ, ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ରାମ; ଏହି ଦୁଇଜଣ ଏକାଉଁଠି ଏହି ଭୂମିରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ।" ମୈଥିଳୀ ଏହି ଜୋଡ଼ା ପରୀଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଓ ଆଚରଣ ଦେଖିବାରେ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, "ତାଙ୍କ କଥାଗୁଡିକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; ମୁଁ ଏହି ପରୀ ଦମ୍ପତିକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି, ତାଙ୍କ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଉପଭୋଗ କରିବି।" ଏପରି ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ କୁହିଲେ, "ଏହି ମନୋହର ପରୀ ଦମ୍ପତିକୁ ସାଧୁ ଭାବେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।" ସାଥୀମାନେ ଗଛକୁ ଯାଇ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରୀ ଦମ୍ପତିକୁ ଧରି, ସ୍ନେହରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସାଥୀଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲେ। ଏହି ଜୋଡ଼ା ପରୀ ବିଭିନ୍ନ ମନୋହର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସୀତା ସେମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମନୋହର ପରୀ ଦମ୍ପତି। କିଏ ତୁମେ, କେଉଁଠୁ ଏକାଉଁଠି ଆସିଛ? କିଏ ରାମ, ଏହି ସୀତା କିଏ? କିଏ ଏହି ଜ୍ଞାନ ତୁମେ ପାଇଛ?" "ଏହି ସବୁ କଥା ତୁରନ୍ତ କହ, ତୁମେ ମୋର ଭୟ ଦୂର କର।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ପରୀ ଦମ୍ପତି ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ। ପରୀ ଦମ୍ପତି କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଭାଲ୍ମୀକି ନାମକ ଏକ ମହା ଋଷି ବସିଥିଲେ, ତିନି ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାତା; ଆମେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ମନୋହର ଆଶ୍ରମରେ ନିତ୍ୟ ବସୁଥିଲୁ। ଋଷି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଭବିଷ୍ୟତ ରାମାୟଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ପ୍ରତିଦିନ ତାହାର ଶବ୍ଦ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର କ୍ଷେମକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି। ସେ ସମୟରେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ମହା ଭବିଷ୍ୟତ ରାମାୟଣକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିଥିଲୁ, ପୁନିପୁନି ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଭାବେ ଗାଇ ଏବଂ ପଢ଼ିଥିଲେ। ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଥିଲୁ, ରାମ କିଏ, ଜାନକୀ କିଏ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଲୀଳାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ କିପରି ଘଟିବ।