ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଙ୍ଗଦ, ଶୂରତାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ପ୍ରତାପୀନ ଓ ବଳମୋଦ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ନୀଳରତ୍ନ ହର୍ୟକ୍ଷ ସହିତ, ଏବଂ ସତ୍ୟବାନ ସହଦେବ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଶୂରବୀର ରାଜା ବୀରମଣି ଭୂରିଦେବଙ୍କ ସହିତ ମହାସଂଗ୍ରାମ କରୁଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଗ୍ରାଶ୍ୱ ଅସୁତାପଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା, ଯୁଦ୍ଧ ଶିଳ୍ପ ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବିଶାଳ ବୀରତା ଦେଖାଇ ଏକାନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିନ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ସୁରଥଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାବେଳେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ଘଟିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ପୁଷ୍କଳ ଚମ୍ପକଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ତୁମ ନାମ କଣ, ରାଜପୁତ୍ର? ଧନ୍ୟ ତୁମେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛ। ଏବେ ଦୃଢ଼ ହୁଅ—କାହିଁକି ପଳାଉଛ? କିପରି ତୁମେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବ? ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ କୁଶଳ।" ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚମ୍ପକ ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ କଣ୍ଠରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ନାମ ବା ବଂଶରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ତଥାପି ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ନାମ ଓ ଶକ୍ତି କହିବି। ମୋ ମା ରାଘବଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ; ମୋ ବାପାଙ୍କ ନାମ ରାଘବ; ମୋ ଆତ୍ମୀୟ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ମୋ ଜନମ ରାଘବକୁ ନିବେଦିତ। ମୋର ନାମ ରାମଦାସ, ସଦା ରାମଙ୍କ ସେବକ। ଭକ୍ତପ୍ରତି ଦୟାର ସାଗର ରାମ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବେ।" "ଲୋକମତ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି—ମୁଁ ସୁରଥଙ୍କ ପୁଅ, ମୋ ମା ଭୀରବତୀ। ମୋ ନାମ ମଧଉ; ସେ ସବୁ ସୁଭ କଥା ଦେଇଥାନ୍ତି। ମଧୁରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିବାମାନେ ମଧୁମଦୁର ଅମୃତକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଦିଅନ୍ତି। ମୋର କାନ୍ତି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ, ଏବଂ ପୁରୁଷ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। ଏହି ନାମରେ, ମୋହନୀୟ ମୋ ଚିହ୍ନକୁ ଜାଣ। ତୁମେ ଆଗରେ ତୀର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କର—କିଏ ମୋତେ ଜିତିପାରିବ? ଏବେ ମୁଁ ମୋର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପ ଦେଖେଇବି।" ଚମ୍ପକଙ୍କ ଏହି ମହାନ୍ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ପୁଷ୍କଳ ମନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅଜୟାନ୍ ଭାବି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀର ବର୍ଷା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପୁଷ୍କଳ ଅନେକ ତୀର ବର୍ଷା କରିବା ସହ, ଚମ୍ପକ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ନାମ ଲିଖିତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଙ୍ଖ ଶୋଭିତ ତୀର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ପୁଷ୍କଳ ଏହି ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କାଟିଦେଲେ, ପାଷାଣ ମୁଣ୍ଡା ତୀର ଛାଡ଼ି, ତୀରମୟ ଅନ୍ଧକାର ତିଆରି କଲେ। ଚମ୍ପକ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଷ୍କଳ କାଟିଦେଉଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପୁଷ୍କଳକୁ ପୁନି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ: "ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ିଯିଓନାହିଁ!" କହି, ଦଶ ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବେଗରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବେଶ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କଲେ। ଏହି ଘାୟ ହୋଇ, ପୁଷ୍କଳ ପଞ୍ଚଟି ତୀର ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ପାହାଡ଼ ସମ୍ଭାଳିଥିବା ପରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ। ଦୁହିଁ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ତୀର ଆକାଶରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଟକ୍କର ଲଗି, ରାଜପୁତ୍ର ତାହାକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ସୁରଥଙ୍କ ପୁଅ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ତୀରକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଏକ ଶତ ତୀର ଧନୁରେ ଧରି, ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ହୃଦୟ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ପୁଷ୍କଳ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ, ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ସୁରଥଙ୍କ ପୁଅ ଏହିବେଳେ ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲେ। ପୁଷ୍କଳ, ଅତିଶୟ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ତୀର ଧନୁରେ ଧରି ଛାଡ଼ିଲେ। ପୁଷ୍କଳ ପୁନି ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ଏହି ତୀରବୃଷ୍ଟି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଚମ୍ପକ ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ପୁଷ୍କଳ, ଚମ୍ପକଙ୍କ ବିରତା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ନିଜ ଧନୁରେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କଲେ। ଏହି ମହାସ୍ତ୍ର ଦଶ ଦିଗରେ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହୋଇ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରି, ବିଶ୍ୱବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ଚମ୍ପକ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ାଯିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ରର ମିଶ୍ର ତେଜ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଭାବିଲେ ବିଶ୍ୱ ଧ୍ୱଂସ ହେବ। ତେବେ, ଦୁଇ ଅସ୍ତ୍ର ଏକାଠି ହୋଇ, ନିବୃତ୍ତ ହେଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ପୁଷ୍କଳ "ଥା, ଥା!" ବୋଲି କ୍ରୋଧରେ ଚମ୍ପକଙ୍କୁ ଅସଫଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ଚମ୍ପକ, ମହାନ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ, ସେ ତୀରମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ରାମାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ଚମ୍ପକଙ୍କ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ପୁଷ୍କଳ ତାହାକୁ କାଟିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିବା ସମୟରେ, ସେଇ ତୀରରେ ବନ୍ଧିଗଲେ। ଚମ୍ପକ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି, ତାଙ୍କର ରଥରେ ରଖିଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ନଗରକୁ ପଠାଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ପୁଷ୍କଳ ବନ୍ଧି ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବଡ଼ ଚିତ୍କାର ହେଲା; ସେଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ପାଖକୁ ଲୁଚିଗଲେ। ଏଠି ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ହନୁମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "କେଉଁ ଶୂରବୀର ମୋର ଶୂରବୀର ଦଳକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ?" ତେବେ, ପୃଥିବୀର ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: "ସେଇ ଶୂରବୀର ଚମ୍ପକ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ପୁଷ୍କଳକୁ ବନ୍ଧି ନିଜ ଶିବିରକୁ ନେଉଛନ୍ତି।