ଏକଥା ସମୟରେ, ଏକ ଶିଷ୍ୟ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅସତ୍ୟ କହିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମନରେ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନଥିଲା। ସେ ଧର୍ମର ମଣି, ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଭୟରେ ଏହି କଥା କହିଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଋଷି ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ସବୁକିଛି ଦହିଦେଉଛ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ସୁଦ୍ଧ ରହିବା।” ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦର୍ଭା ଗଛ ଧରି, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଗର୍ଭରୁ ପଡିଯାଇଥିବା ପୁଅଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ। ଯେହেতୁ ସେ ଗର୍ଭରୁ ପଡିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କୁ “ଚ୍ୟବନ” ବୋଲି ଡାକିଲେ। ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ଯେପରି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକିତ ହୁଏ। ଚ୍ୟବନ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ରେବା ନଦୀ କୂଳକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହରେ, ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ, ଦୁଇଟି କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ଉଗି ଆସିଲା, ଏବଂ ମୁର୍ଧ୍ନିରେ ଏକ ବୃହତ୍ ଦେଉଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତପସ୍ୟାରେ ଏତେ ଲୀନ ଥିଲେ ଯେ, ମୃଗମାନେ ଆସି ତାଙ୍କ ଦେହ ଚିରେଇଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କିଛି ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ମନୁ ରାଜା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଓ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ରେବା ନଦୀକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବଡ଼ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା, ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ସଖୀମାନେ ସହିତ ଉଦ୍ୟାନରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ବଡ଼ ଗଛ ତଳେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦାଣ୍ଡିଆଁ ପାଇଁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଭିତରେ ଏକ ଅଚଳ ଚମକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ, କିଛି କଠିଏ ଦ୍ୱାରା ଦାଣ୍ଡିଆଁକୁ ମାରିଲେ, ତେବେ ରକ୍ତ ବହିଲା। ଏହା ଦେଖି ରାଜକନ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ଅପରାଧରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ମାତା ବା ପିତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁସୂଚନା ଦେଲେ ନାହିଁ, ଏକା ଏକା ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ମହାରାଜ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଧୂଆଁରେ ଢାକିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ହାଲୋ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ହରାଇଗଲା, ଅନେକ ହାତୀ ମରିଗଲା, ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଧନ ହରାଇଗଲା, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ପଚାରିଲେ, “କିଏ ଏକ ଋଷିଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରିଛି?” ମଧ୍ୟସ୍ଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣି, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସେନା ଓ ରଥ ନେଇ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଅପୂର୍ବ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ତାହା ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, ଦୟା କରନ୍ତୁ।” ତାଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ କହିଲେ, “ତୁମର କନ୍ୟାଙ୍କ କାରଣରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିପଦ ଆସିଛି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଏକ ଚକ୍ଷୁ ଫାଟିଯାଇଛି, ଯାହାରୁ ବହୁତ ରକ୍ତ ବହିଛି; କିନ୍ତୁ ସେ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜନ୍, ତୁମର କନ୍ୟାକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୋତେ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ; ତେବେ ଏହି ବିପଦ ଶାନ୍ତ ହେବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶ, ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାହାକୁ ମୁନିଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ରାଜା ଏହି କମଳନୟନୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଇବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ବିପଦ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ମୁନି ଉଠି ଚାଲିଗଲେ। ଏପରେ ରାଜା, ଦୟାର ଆଶୟ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ଭରିତ ହୃଦୟରେ ପୁଣି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ଶେଷ ଜିଉଁ କହିଲେ—ତାହାପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଚ୍ୟବନ ମୁନିଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ତପୋବଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଯେଉଁଥିରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଯୋଗସିଦ୍ଧିକୁ ଦେଖ, ଯିଏ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ତପସ୍ବୀମାନେ ଯେଉଁ ମହାସୁଖ ଲାଭ କରନ୍ତି, ତାହା କେଉଁଠି, ଏବଂ ତପସ୍ୟାଶୂନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭୋଗାସକ୍ତି କେଉଁଠି?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଚ୍ୟବନ ଆଶ୍ରମରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦଢ଼ି, ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଇ, ମହାନ୍ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ପରେ, ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ପଛରେ ସେନା ଚାଲିଲା—କିଛି ହାତୀ, କିଛି ପଦାତି, କିଛି ରଥ, ଆଉ କିଛି ଘୋଡ଼ାରେ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମତି ରଥରେ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଚାଲିଲେ। ଏପରି ଯାତ୍ରା କରି, ସେ ବିମଳ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ଶାସିତ ବଜି ନଗର ଓ ରତ୍ନତଟ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଁଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ଅତି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ନଗର ଦ୍ୱାରରେ ପହଁଞ୍ଚିଛି। ଏହା ସହିତ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ରଙ୍ଗ ଥିବା ସତରେ ହାତୀ, ଦଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଓ ସୁନାରେ ଚମକୁଥିବା ରଥ ସହିତ, ଏକ ହଜାର ସେନା ସହିତ ରାଜା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଧନ-ଦୌଲତ, ରାଜ୍ୟ ଓ ବସୁକୋଷ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ମୁଁ କଣ କରିବି?” ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ନମସ୍କାର କରି, ଦୁଇ ହାତରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାପରେ ଅନେକ ଧନୀ ଲୋକ ଓ ପୁଅ ସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। “ରାମଚନ୍ଦ୍ର” ନାମ ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ମହାଧନ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମହାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲା।