ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦିନରେ ଗୋମୟ ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ରଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ସେବା କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଗୋମୂତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନେ ଦୁଧ ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଦହି ଭୋଜନ କରିବା ନିୟମ। ଏହି ଚାରି ଦିନ ପାପ ପରିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପବାସ ରହିବା ପରେ, ପଞ୍ଚମ ଦିନ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଂକୁ ଭୋଜନ ଓ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ ରାତିରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧିତ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଭୋଜନ କରିବା ନିୟମ। ଯଦି କେହି ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ କିମ୍ବା ହବିଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପଞ୍ଚକ ଉପବାସ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ସହିତ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ନାରାୟଣଙ୍କ ନିଜ ଉପସ୍ଥିତି ରହିଥାଏ ବୋଲି ଜଣାଯିବ। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଡଣ୍ଡକା ନାମକ ଜଣେ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ, ସେ ଚୋରି ଓ ଅଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଣତ ଥିଲେ। ସେ ସତ୍ୟ କହୁନଥିଲେ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ, ପବିତ୍ର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରୁଥିଲେ, ଦୟାହୀନ ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ। ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା, ନାସ୍ତିକଙ୍କ ସହ ସଂଗ କରିବା, ଗୋମାଂସ ଭୋଜନ, ମଦ୍ୟପାନ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିବା ସେଉଁଠି ସାଧାରଣ ଥିଲା। ସେ ନିଜ ବାନ୍ଧବମାନୋଂକୁ ଧୋକା ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଥିଲେ। ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧବ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ, କାରଣ ସେ ପରିବାରର ଅପମାନ ଓ କୁଳ ନାଶକ ହେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ ହରାଇ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ଚୋରମାନୋଂ ସହିତ ଚୋରି ଓ ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ ତାଙ୍କ ଦଳ ଭୟବଶତଃ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ତିବ୍ର ଭୋକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଭୋଜନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ତଳେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଚୋର ଡଣ୍ଡକା ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ। ଡଣ୍ଡକା, ତୀବ୍ର ଭୋକରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଭୋକା, ମୋ ଜୀବନ ଯାଉଛି, ମୋତେ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣମାନେଂକୁ ଶରଣ ନେଇଛି।” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂ କହିଲେ, “ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ହରିଦିନରେ ଖାଇବା ପ୍ରବୃତ୍ତି କେମିତି ହେଲା? ତୁମର ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି କ’ଣ, ସଫଳ କରି କହ।” ଡଣ୍ଡକା ହସିକି, “ମୋ ନାମ ଡଣ୍ଡକା, ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ। କେମିତି ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି?” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂ କହିଲେ, “ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁପଞ୍ଚକ ବ୍ରତ କର।” ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଷ୍ଣୁପଞ୍ଚକ ବ୍ରତ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଶୁଭ୍ର ରଥରେ ଯାଇଲେ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଦେହ ଲାଭ କଲେ ଓ ପୁନଃଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ଏହି କଥା ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କରିଥାଏ। ତାପରେ, ଶୌନକ ମୁନି ପଚାରିଲେ, “ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଦାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ କ୍ରମିକ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ସର୍ବଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଭୂମିଦାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଏହି ଦାନ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଯିଏ ଚାଷ ଥିବା ଜମି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ରାଜା ଯେଉଁଠି ଶାସନ କରିଥାଏ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ହରିଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏକ ଗାଈର ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଏ ଯେତେ ଜମି, ଯଦି କେହି ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ। ଏହି ମାପ ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଏକ ଶତ ଗାଈ ଏବଂ ଏକ ବଳଦ ଅନାବୃତ ଭାବେ ଦଢ଼ି ପାରିବେ। ଯିଏ ଜମି ଦେଉଛି ଓ ଯିଏ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି, ଦୁଇଁଜଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଛାଡ଼ି ଏହି ଭୂମିଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି କେହି ଅଜ୍ଞାନରେ ଭୂମି ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ। ଯିଏ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଜମି ମିଳି ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପରମ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯଦି କେହି ଦ୍ୱିଜାତି ନିଜ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜମି ଅନ୍ୟେଁକୁ ନେଇଥାଏ, ସେ ଅନେକ ପରିବାର ସହିତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ। ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜମି ଯିଏ ନେଇଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ପରିମାପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ରାଜା ଅନ୍ୟକାହାରି ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜମିକୁ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି, ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ସାଧାରଣ ଦାନକାରୀଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମି ଦାନ କଲେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଏକ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ଯିଏ ଗରିବ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ବଳଦ ଦେଉଛି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଏକ ତିଳ ପରିମାପ ସମାନ ସୁନା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଅନେକ ପରିବାର ସହିତ ହରିଧାମକୁ ଯାଏ। ଯିଏ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାଁଦି ଦେଉଛି, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ତାଁଠାରେ ନିତ୍ୟ ଅମୃତ ପାନ କରେ। ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ, ହୀରା କିମ୍ବା ମଣି ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପଞ୍ଚକ ଉପବାସ ଓ ଦାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ ସୁନିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଶିଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଓ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରାଯାଏ।