ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର କୃପାରେ, ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦିବ୍ୟତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି; ଏହି କାରଣରୁ କୋଶଳ ନାମକ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଏବଂ ମୁଁ ବି, ପାପୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର ଦୟାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରିଛି। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥର କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ମୁନି କହିଲେ—ସେଇ ପାପୀ ନାଇ, ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର କୃପାରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲା। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଯେଉଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଭିକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଏହି ତୀର୍ଥରେ ରହି, ମନକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଅରବିନ୍ଦ ପାଦପଦ୍ମରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ତାଙ୍କର ମହିମା ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ତୀର୍ଥର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କର ଅସ୍ଥି ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ବିସର୍ଜନ କଲେ। ଅସ୍ଥି ଉପ୍ରେ ପଡିବା ସହିତ, ସେମାନଙ୍କର ପିତାମାତା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢି, ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପୁଅକୁ କହିଲେ, "ବେଟା, ଏହି ଜଗତରେ ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ସୁଖ ପାଉ।" "ତୁମେ ଯେପରି ଆମକୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଛ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଇବ—ଏହା କୌଣସି ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ଗଙ୍ଗାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି ପୁତ୍ର ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ, ପିତୃମାନେ ଯେଉଁ ଗତି ପାଆନ୍ତି, ଏଠାରେ ଅସ୍ଥି ବିସର୍ଜନ କରି ବି ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।" ଏଭଳି ମହାପଦ୍ମପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର, ଯମୁନାମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, 'ମୁକୁନ୍ଦ କଥା' ନାମକ ଦୁଇଶେ ଏକୋଇଁଥି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ, ନାରଦ ମୁନି ରାଜା ଶିବିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କାଶୀର ପରମ ମହିମା କଥା କହିବି, ଯାହା ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥାଏ।" ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ତୀରେ, କୃତୟୁଗରେ ଏକ ଶିଂଶପା ଗଛ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଏକ କାଉଁ କାଉଁ ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କର ଘର ବାନ୍ଧିଥିଲା, ଏବଂ ଗଛ ତଳେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ରହୁଥିଲା। ଏକ ଦିନ, କାଉଁର ଜଣେ ସାଥି ଦୁଇଟି ଡିମ୍ବ ପୋଡ଼ି ଦେଇ, କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲା, ଆଉ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। କାଉଁ ନିଜେ ଶିଂଶପା ଗଛର ଉପରେ ରହି, ସେହି ଡିମ୍ବ ଦୁଇଟିକୁ ସେଇ ଦେଖୁଥିଲା। ଏବେ, ଏକ ରାତିରେ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ଆସି, ଶିଂଶପା ଗଛକୁ ଉଖଡ଼ିଦେଲା। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଝଡ଼ରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ପଡିଲା, ଏବଂ ଏହାରେ ଉପରେ ଥିବା କାଉଁ ଓ ତଳେ ଥିବା ସର୍ପ, ଦୁଇଜଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ସେଇ ତିନିଜଣ—ଶିଂଶପା ଗଛ, କାଉଁ ଓ ସର୍ପ—ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ତିନି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ଧାମକୁ ଚଲିଗଲେ। ତାପରେ ରାଜା ଶିବି ପଚାରିଲେ, "ହେ ଦେବ ଋଷି, ସେମାନେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏହି ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ସେମାନେ ଆଗରୁ କିଏ ଥିଲେ? ସବୁ କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।" ନାରଦ କହିଲେ, "କୁରୁଜାଙ୍ଗଳ ଦେଶରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶ୍ରବଣ, ତାଙ୍କର ଝିଅ ଥିଲେ କୁଣ୍ଡା, ଓ ଝିଅ ଭାଇ ଥିଲେ କୁରଣ୍ଟକ। ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଅସ୍ନାନ କରି ଖାଏ, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ରୁଚିରେ ଖାଏ, ସେଇ ଦୋଷରୁ, ଶ୍ରବଣ ପୁନଃଜନ୍ମରେ ଗାଁର କାଉଁ ହେଲେ। କୁରଣ୍ଟକ, ତାଙ୍କ ଝିଅ ଭାଇ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ନାସ୍ତିକ ଓ ଧର୍ମ-ଶାସ୍ତ୍ର ନାଶକ ହୋଇଥିଲେ। ସେଇ ଦୋଷରୁ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କଳା ସର୍ପ ହେଲେ; ସେହି ସର୍ପ, କୁଣ୍ଡା, ଶ୍ରବଣଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦୋଷ ଅଂଶୀ। ଏଭଳି ସେ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ, ଏହା ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମର କଥା। ଏବେ ମୁଁ କହିବି କିପରି ସେମାନେ ଏହି ମହାପୁରୀ କାଶୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏକଥର, ସେମାନେ ଆଉ ଗାଁରୁ ଘରକୁ ଫେରିବା ବେଳେ ଏକ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ କୁଆଁରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ କାହାର ପ୍ରେରଣା ବିନା, ନିଜେ ଗାଈକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୁଣ୍ଡା ସେଥିରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ଏହି ପୁଣ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରି, କାଶୀର ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ତୀରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଚଲିଗଲେ। "ଏହି କାଶୀ ମହେଶଙ୍କର ନଗର, ଏଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ହରିଙ୍କ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସୁଖୀ ହୁଏ। ଏହିପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ କାଶୀର ପରମ ମହିମା କହିଦେଲି; ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କିଛି ଅଛି କି?" ଏଉଁଥିରେ ଶିବି କହିଲେ, "ମୁନିବର, ଆପଣ ମହେଶଙ୍କର ତିନି କ୍ଷେତ୍ର—କାଶୀ, ଶିବକାଞ୍ଚୀ, ଓ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ—କଥା କହିଛନ୍ତି। ଆପଣ କାଶୀର ମହିମା କହିଛନ୍ତି; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶିବକାଞ୍ଚୀ ବିଷୟରେ କିଛି ଅଛି କି?" ନାରଦ କହିଲେ, "ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶିବକ୍ଷେତ୍ର, ପରମ ପବିତ୍ର; ଏଠି ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ଶିବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଭୂମି, ଜଳ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ଶିବ, କୈଳାସ ଶିଖରର ନାଥ, ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ଏଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଆଉ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ; ଶିବଙ୍କ ସହିତ କିଛି ସମୟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।" "ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା ଗୋକର୍ଣ୍ଣର ମହିମା କଥା କହିବି। ପ୍ରୟାଗ ନିକଟରେ ଏକ ଗାଈର ଦୂରୀରେ, ବଡ଼ ତୀର୍ଥ ପାଖରେ, ଏକ ପବିତ୍ର ପର୍ବତ ଅଛି। ସେଠାରେ ଏକ ଭିଲ୍ଲ, ତାଙ୍କ ନାମ କର୍କଟ, ବହୁତ କ୍ରୂର ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମିଅଳି ଜରା, ପାଞ୍ଚ ପତିକୁ ମାରିଥିଲେ।" "ସେ ଜରା, ବୟସ୍କ ହେଇ, ବିଷ ମିଶାଇ, ଛଅଟିଏ ମିଠା ପକାଇ, ଏହି ଝିଅକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲେ। ଏହି ଭିଲ୍ଲ, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମିଅଳି ସାମ୍ନାରେ ନେଇ, ସେଉଁଠି ଝିଅକୁ ମାରିବାକୁ ଚାଲିଲେ; କର୍କଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।" "ଭିଲ୍ଲ ତାଲୱାର ନେଇ ଝିଅକୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଲେ, ଝିଅ ତାଙ୍କ ଭିତର ମାରିବା ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପଳାଇଲେ। ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଝିଅ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଳାଇଗଲେ, ଏବଂ ସେଇ କର୍କଟ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଦୌଡ଼ିଲେ।