ଏକ ସମୟର କଥା, କଳିପ୍ରିୟା ନାମକ ଜଣେ ମହିଳା ନିଜ ପତି ପ୍ରତି କଦାପି ଆଦର ରଖୁନଥିଲେ । ସେ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମନରେ ରଖି, ନିଜ ପତିକୁ କିଛି ମାନ୍ୟତା ଦେଉନଥିଲେ, ଏବଂ ଭାବୁଥିଲେ—"ଏହି ପତି ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ମୋ ପ୍ରଭୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ।" ଏହିପରି ଚିନ୍ତାରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି, ସେ ନିଜ ପତିକୁ ଅପମାନ କରି ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟର ଅବସିଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲେ । ମନ୍ଦ ମଣ୍ଡଳୀର ସଙ୍ଗରେ ପଡି, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଖାଇଥିଲେ । ସେ ଚାହିଲେ ଯେପରି, ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ପତିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଗାଳି ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୂଳି ହୋଇ ରହିଥିଲେ; ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁ କାହିଁକି ଆସିଲା ନାହିଁ, ଏହା ଅବାକ୍ୟ । ଜଡତାରେ ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା: "ପତି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମୋ ପ୍ରେମିକ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜୀବନ ଉପଭୋଗ କରିବି ।" ତେଣୁ, ସେ ନିଜ ପ୍ରେମିକ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କଲେ, ଏବଂ ଏକ ରାତିରେ, ପତି ଶୁଅଁଥିବା ବେଳେ, ଛୁରୀରେ ତାଙ୍କ ଗଳା କାଟି ଦେଲେ । ପ୍ରେମିକ ପାଇଁ ପତିକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; କିନ୍ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକ ଯେତେବେଳେ ଆସିଲେ, ଏକ ବାଘ ତାଙ୍କୁ ମାରି ଖାଇଲା । ଏହା ଦେଖି, କଳିପ୍ରିୟା ବିଲାପ କରି ଭୂମିରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଗଲେ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଜ୍ଞାନ ଫେରିଲାବେଳେ, ସେ ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି କହିଲେ—"ମୁଁ ନିଜ ପତିକୁ ହତ୍ୟା କରି ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟର ଦୋଷରେ ବାଘ ମୋ ପ୍ରେମିକକୁ ମାରି ଦେଲା । ଏବେ ମୁଁ କ'ଉଁଠି ଯିବି, କ'ଣ କରିବି? ଭାଗ୍ୟ ମୋତେ ଠକେଇଲା ।" ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିପ୍ରିୟା ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ । ସେ ପତିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ରଖି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ—"ହାୟ, ନାଥ, ମୁଁ କେମିତି ଏପରି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କଲି? କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବି? ଏ ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣ କିଛି କହନ୍ତୁ, ମନରେ କିମ୍ବା ଶବ୍ଦରେ ।" ସେ ଆଉ କହିଲେ—"ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଗାଳି ଦେଉଥିଲି, ଆପଣ ମୋତେ ତୀବ୍ର ଭାବେ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ, ମୁଁ କିଛି କହିନଥିଲି, ମୋର କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ ।" ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ । ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅନେକ ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିପ୍ରିୟା ଦେଖିଲେ ଯେ, ଓଁର୍ଜ ମାସର ପ୍ରଭାତରେ ବହୁ ବୈଷ୍ଣବ ନରମଦା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନେକ ମହିଳା ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଦେଖିଲେ, ଏଠାରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ଶଂଖଧ୍ୱନି, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ହେଉଛି । ଏହା ଦେଖି, ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ଏବଂ ମୁଖରେ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ଥିବା ଏହି ମହିଳାମାନେ କ'ଣ କରୁଛନ୍ତି ଜାଣିବାକୁ, ସେ ନମ୍ରତାରେ ପଚାରିଲେ—"ମାନ୍ୟବରୀ, ଏଠି ଆପଣମାନେ କ'ଣ କରୁଛନ୍ତି?" ସେମାନେ କହିଲେ—"ଓଁର୍ଜ ମାସରେ ଆମେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛୁ; ଏହି ପବିତ୍ର ପୂଜା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ।" "କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଏହି ହରିବାର ପୂଜା କରିଲେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଘର ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଯଦି ପଶୁବଳି ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ ।" ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ; ତାପରେ ଯମଦୂତ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ କ୍ରୋଧରେ ଚମଡ଼ିର ଦୂରିରେ ବାନ୍ଧିଲେ । କିନ୍ତୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୂତମାନେ ସୁନାର ବିମାନରେ ଆସିଲେ । ସେମାନେ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରି, ଏହି ଚକ୍ରର ଧାରାରେ ଯମଦୂତଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯମଦୂତମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିପ୍ରିୟା ସୁନାର ବିମାନରେ ରାଜହଂସରେ ବସି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଇଲେ । ସେଠି ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଶୁଭ ଭୋଗ କଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି । ପାପ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏହି ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସେ ଆକର୍ଷକ ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥିଲେ । ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ କିମ୍ବା କୌଣସି ମହିଳା ଏହି କଥାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ଏପରେ, ଶୌନକ ରୁଷି ପଚାରିଲେ—"ହେ ସୂତ, ଏହି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ଧତି ଓ ନିୟମ ମୋତେ କହ ।" ସୂତ କହିଲେ—"ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଶ୍ୱିନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଉଦ୍ବୋଧିନୀ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ ।" "ଦିନରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ପ୍ରକୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଓ ମୌନ ରହିବା, ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ । ଜଳ, ଗୋଶାଳା, ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ବିଲାର ଗୁହାରେ କେବେ ପ୍ରକୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପରିଶୁଧ୍ଧ ମାଟି ନେଇ, ବାୟଁ ହାତ ଧୋଇବା ଦରକାର ।" "ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ପାଣି ଓ କାଉଳି ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ପ୍ରକାରେ ପରିଷ୍କାର କରିବା ଉଚିତ—ଏକଥର ଲିଙ୍ଗରେ, ପାଞ୍ଚଥର ମୂଦ୍ରାସ୍ଥାନରେ, ଦଶଥର ବାୟଁ ହାତରେ ।" "ଦୁହାତରେ ଦଶଥର, ପାଦରେ ତିନିଥର ପରିଷ୍କାର କରି, ମୁଁହ ଧୋଇ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ ।" "ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ—'କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରିବି, ହେ ଜନାର୍ଦନ ।' ଦାମୋଦର ଓ ରାଧାଙ୍କର ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ, ପାପ ନାଶକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବି, ଯିଏ ଜଳରେ ଶୟନ କରନ୍ତି ।" "ତୁମେ ରାଧା ସହିତ, ଏହି ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର, ମୋତେ କୃପା କର । ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ତିଳକ ଲଗାଇବା ଦରକାର ।" "ଯିଏ ତିଳକ ବିନା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ેଉଁଠି ଫଳ ଦେଉନାହିଁ—ଏହି ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି । ଯେଉଁ ଶରୀରରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱପୁଣ୍ଡ ତିଳକ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ଦରକାର ।" "ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଧଳା ତିଳକ ଲଗାଇଥିଲେ, ସେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଭଙ୍ଗା ତିଳକ ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଫୋରହେଡରେ କୁକୁର ଭୋଜକଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଅଛି ।