ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ରାଧା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଲପାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାରେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମାଂସ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଜିନିଷ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରି, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଗବାନଙ୍କ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ସେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଗୋଲୋକ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାନ୍ତି। ଏହି ମାସରେ ଯେଉଁ ଜନନୀ ଘରେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରନ୍ତି। ଫୁଲ ଓ ମାଳା ଅର୍ପଣ କରିଥିବା ଜନନୀ ବୈକୁଠ ମହଲକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଘ୍ରାଣ, ଭୋଜ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, କିମ୍ବା ଚିନି ଦେଇଥିବା ଜନନୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାନ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନଙ୍କୁ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ଯାହା କିଛି ଦିଅ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପ୍ରଭାତରେ ଭକ୍ତିସହ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଜନନୀ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ସେ ନିଜ ଦେଶରେ ବିଧବା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ସେ ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଶରେ ଶଙ୍କର ନାମକ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ କଳିପ୍ରିୟା ଥିଲେ। ସେ ସଦା ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚାହିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତିକୁ ତାଳ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ: "ଏହି ପତି ମୋ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୋର ସ୍ୱାମୀ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ।" ଏହିଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅପରିବେଷିତ ଖାଇବା ଦେଇଥିଲେ; ମନ୍ଦ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଖାଇଥିଲେ। ଏହି ଭଳି ଅପରାଧୀ ସଙ୍ଗରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ପତିଙ୍କୁ ସଦା ଅପମାନ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୂଳି ହୋଇ ରହିଥିଲେ—କିଏ ଜଣାନ୍ତି, ସେ କାହିଁକି ମରି ନଥିଲେ? ସେ ଭ୍ରମିତ ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ: "ପତି ମରିଗଲେ, ମୁଁ ମୋର ପ୍ରେମିକ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତା ଭୋଗ କରିବି।" ପ୍ରେମିକ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଜାଗାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସେ ଯୋଜନା କଲେ, ଏବଂ ରାତିରେ ପତି ସୁତିଥିବାବେଳେ ଛୁରି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଗଳା କାଟିଦେଲେ। ପ୍ରେମିକ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ, ସେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମିକ ଆସିବାବେଳେ ଏକ ବାଘ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିତ କଲା। ଏହା ଦେଖି କଳିପ୍ରିୟା କାନ୍ଦି ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଗଲେ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ଚେତନା ଫେରିଲେ, ଏବଂ ବିପର୍ୟୟ ଭାବରେ ବିଳାପ କରିଲେ। କଳିପ୍ରିୟା କହିଲେ: "ମୋ ପତିକୁ ମାରି ଆଉ ଏକ ପୁରୁଷ ପାଖକୁ ଆସିଲି; କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟରେ ବାଘ ମୋ ପ୍ରେମିକ, ମୋ ପତିକୁ ଖାଇଦେଲା। ମୁଁ କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ଭାଗ୍ୟ ମୋତେ ଠକି ଦେଲା।" ତାପରେ, ସୂତ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିପ୍ରିୟା ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ପତିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନିଜ ମୁହଁରେ ରଖି ବିଳାପ କରିଲେ। ସେ କହିଲେ: "ହାଁ, ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ କେତେ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଅଛି, ତୁମକୁ ମାରି ଦେଇ। ମୁଁ କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବି? କିଛି କହ, ସ୍ୱାମୀ, ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ଶବ୍ଦରେ।" "ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତା ତୁମକୁ ଅପମାନ କରିଥିଲି, ଏବଂ ତୁମେ ତୀବ୍ର ଭାବରେ କ୍ଷମା କରିଥିଲେ, ମୁଁ କିଛି କହି ନଥିଲି, ସ୍ୱାମୀ, କାରଣ ମୋର କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ।" ସୂତ କହିଲେ: ସେ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ଶିର ନମାଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ସହରକୁ ଯାଇଲେ; ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେବାବେଳେ ବହୁତ ଧର୍ମିକ ଲୋକ ଦେଖିଲେ। ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବହୁତ ବୈଷ୍ଣବ ଏବଂ ଜନନୀମାନେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଉର୍ଜା ମାସରେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ପୂଜା ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ ହେଉଛି, ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନି, ଘ୍ରାଣ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେଇ ପୂଜା ହେଉଛି। ଏହି ଦେଖି, ଭକ୍ତି ଓ ମୁହଁରେ ମିଠା ଘ୍ରାଣ ଭରି, ସେ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ମୋତେ କହିଦିଅ, ଏଠି ଜନନୀମାନେ କଣ କରୁଛନ୍ତି?" ଜନନୀମାନେ କହିଲେ: "ଉର୍ଜା ମାସରେ ଆମେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛୁ, ମା, ଏହି ପୂଜା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ।" ଏହି ଦିନ ହରିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ପଶୁ ବଳି ତ୍ୟାଗ କରି, ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଘର ପବିତ୍ର ହୁଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାପରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ରାଗରେ ଚମଡ଼ ଦୂରୀ ଦେଇ ବାନ୍ଧିଲେ; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସୁନାର ବିମାନ ନେଇ ଆସିଲେ। ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧରି, ସେମାନେ ଚକ୍ରର ଧାରାରେ ଯମ-ଦୂତମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯମ-ଦୂତମାନେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସୁନାର ବିମାନରେ ରାଜହଂସ ଯୋକ୍ତ କରି ବସି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଇଚ୍ଛାମତା ଭୋଗ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁମାନେ ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ପାପ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏହି ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସେ ମନୋହର ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଜନନୀ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏଉଁପରେ, ଶୌନକ କହିଲେ: "ହେ ସୂତ, ଦୟାକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତର ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା କଥା କହିଦିଅ, ଏବଂ ନିୟମଗୁଡିକ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।" ସୂତ କହିଲେ: "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଶ୍ୱିନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଉଦ୍ବୋଧିନୀ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।" "ଦିନରେ, ମନୁଷ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ମୁତ୍ର-ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଚିତ, ନିର୍ବିକାର ଓ ନିର୍ବିଧି ରହିବା ଉଚିତ; ରାତିରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ।" "ଉପଯୋଗୀ ଜଳ, ଗୋଶାଳା, ଶ୍ମଶାନ, କିମ୍ବା ପିଲା ଡେଙ୍କାରେ, ବ୍ରତୀ କେବେ ମୁତ୍ର-ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।