ଯେଉଁମାନେ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିବାସରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ ରହି ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୀରେ ଚିରକାଳୀନ ବାସ ନିଶ୍ଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ମନ ଲଗାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଅନ୍ୟର ଧନ ପ୍ରତି ଯେଉଁମାନେ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖନ୍ତିନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରୀ ନିଶ୍ଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟରେ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କ ଘରେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଯିବେ। ଯେଉଁମାନେ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଜନନୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏହା ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରୀ ନିଶ୍ଚିତ। ଏକାଦଶୀ ତିଥି ଦଶମୀ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ, ତାହାକୁ କେବେ ଉପବାସ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଯେପରି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ତେଣୁ ଦଶମୀ ଯଦି ପ୍ରଭାତ ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦଶାରେ ଉପବାସ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକାଦଶୀ ତିଥି ଦ୍ୱାଦଶୀ ସହିତ ଯୋଗ ନଥିଲେ, ଏଠାରେ ଶତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏକାଦଶୀ ହରାଇ ଦ୍ୱାଦଶୀ ମାତ୍ର ରହିଲେ, ସେଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଏକାଦଶୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରଭାତରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ, ସେଠି ଦ୍ୱାଦଶୀ ପରେ ଥିବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଏକାଦଶୀ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତରେ ଯେଉଁମାନେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ନିବାସ ନିଶ୍ଚିତ। ଏକାଦଶୀ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହତ୍ତର ମାର୍ଗ ନାହିଁ। ଅନେକ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ଉପବାସ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ବିଷ୍ଣୁ ଧାମକୁ ଯାଏ। ଜଣେ ନାରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଦିନ ଉପବାସ କଲେ, ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସ୍ୱାମୀ ଓ ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ଦିନ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କ ଆଗରେ ଦିଆ ବାଲିଏ ପ୍ରଦାନ କଲେ, ତାହାର ଫଳ ଅପରିମିତ। ଜଣେ ନାରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କଲେ, ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ଧାମରେ ବସିଥାଏ। ଏହି ଦିନ ଯାହା କିଛି ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତାହାର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ କାଞ୍ଚନ ନାମକ ଏକ ସହର ରହିଥିଲା, ସେଠାରେ ବଲ୍ଲଭ ନାମକ ଜଣେ ଧନୀ ମାନବ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜନା ମହିଳା ହେମପ୍ରଭା ନାମର ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖରା ନାମକ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଥିଲେ, ଏବଂ କଳିର ଦୁଷ୍ପ୍ରଭାବ ତାହାଁରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ସେ ସଦା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଝଗଡ଼ା କରୁଥିଲେ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ କଠୋର କଥା କହୁଥିଲେ। ସେ ଗୋପନରେ ଏକାକି ରାନ୍ଧଣା ଥାଲିରୁ ଖାଇଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ସଦା କହୁଥିଲେ, "ମୁଁ ପତିବ୍ରତା", କିନ୍ତୁ ମନେ ପ୍ରେମିକ ଉପରେ ଲଗାଇଥିଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ। ଗୋଟିଏ ଦିନ, ସେ ବାହାରୁ ଫେରିଲେ, ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କୁ ତିବ୍ର ଶାସନ ଦେଲେ ଏବଂ ମାରିଲେ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ। ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ, ସେ ଜଣେ ଖାଲି ଘରକୁ ଗଲେ, ଚୁପଚାପ ଶୋଇ ରହିଲେ, ଏବଂ ଖାଇଲେ ନାହିଁ, ପାନି ମଧ୍ୟ ପିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦିନ ଦେବୀୟ ଚେଷ୍ଟାରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ଏକାଦଶୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଥିଲା। ପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀର ପ୍ରଭାତ ଏବଂ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିଲା, ସେ ତା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଆଗୁନି ହୋଇ। ଦୁଇ ଦିନ ଉପବାସ ଥିବାରୁ ସେ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ଏବଂ ଜୟନ୍ତୀ ଦିନ ରାତିରେ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ଯମର ଆଜ୍ଞାରେ ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ପାଶ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଯମଲୋକକୁ ନେବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ନେଇ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ପାଶ କାଟି, ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦେହକୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଧାମକୁ ନେଇଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତି କଷ୍ଟରେ ପାଆନ୍ତି। ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିନର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା। ଯଦିଓ କେହି ଅଚେତନରେ ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଯଦି କେହି ହରିଙ୍କ ଘରେ ଦୀପ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକାଦଶୀ ପ୍ରତି ଏକାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରୁ ବଡ଼ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ଯେଉଁମାନେ ପୁରାଣ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପାଇଁ କପିଳା ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଶୁଣି, ଶୌନକ ମୁନି ପଚାରିଲେ—"ହେ ସୂତ, କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ? କିପରି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କୃପା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ? ଦୟାକରି ଏହି କଥା କହ।" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ହେ ଶୌନକ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ଉପାୟ କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପା ମିଳେ।