ଏକ ଦିନ, ରାଜାଙ୍କ ଦୂତ ତାଙ୍କ ଅଳ୍ପ ସେନା ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଘୋଡ଼ାରୁ ଅବତରି ଏକ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏଠାରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ନାଇଁ ଶୟନ କରୁଛି । ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେନାମାନେ ତାଙ୍କୁ କେଶ ଧରି ଖେଚି ଶୟନ ଉପରୁ ଉଠାଇ ଦେଲେ । ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ନାଇଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ “କଣ, କଣ?” ବୋଲି କହି ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ । ଏବଂ ସେ ନିଜ ଅପରାଧ ସ୍ମରଣ କରି, ଅପରାଧ ଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନିଜ ଶିର ଉପରେ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖି ଅବାକ ହେଲେ । ମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଦୁଷ୍ଟ ନାଇଁ । ଆପଣ ଯାହା ଆଜ୍ଞା ଦେବେ, ମୁଁ ସେହି କାମ କରିବି ।” ରାଜା କହିଲେ, “ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ, ମୋର କଥା ଶୁଣ । ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀ ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ । ଏଠାରେ ଯିଏ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ । ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏହି ପାପୀ ନାଇଁଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହି ନଦୀର ସୀମା ବାହାରେ, ପଞ୍ଚକୋଶ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଯଦି ସେ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତେବେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାକୁ ଦୃତ ନରକରେ ପଠାଇଦିଅ ।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପ୍ରକାର, ମନ୍ତ୍ରୀ ଅପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନଦୀର ଦୂର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଦୁଇ ଯୋଜନା ଦୂରେ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ । ଏହି ପାପୀ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମାରା ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲା । ସେ ଏକ ଶୁଖିଲା ଧବ ଗଛର ଗହ୍ୱରେ ରହି, ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ଅଗ୍ନି ସ୍ଫୁଟିତ ହେଉଥିଲା । ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟାନ ଶୂନ୍ୟ ହେଲା, ଗଛପଲା ଓ ଚାରାଚାଷ ନଷ୍ଟ ହେଲା । ଏହି ଦିନେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ଦଳ ବଦରୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ନାରାୟଣ ଆଶ୍ରମ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ରଖିଥିବା ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦ ଏକ ଶୁଟି ନେଇ ଚାଲିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ବିସର୍ଜନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ । ସେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ଏହି ଶୁଟିକୁ ମାଟିରେ ରଖିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେଠାରେ ସର୍ପଟିଆ ଆସି, ତାଙ୍କର ଫଣାରେ ଲୋହା ଦଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କଲା, ଏବଂ ଶୁଟି ଅଳ୍ପ ଖୋଲି ଯିବାରେ ସେ ଭିତରକୁ ଯାଇ ପଡିଲା । ଦଣ୍ଡ ଆଉଥରେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯିବାରୁ, ସର୍ପଟିଆ ଶୁଟି ଭିତରେ ଅଚଳ ଓ ବିଷେ ଭରିଥିଲା । ପ୍ରଭାତ ହେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଟିଏ ଶୁଟିକୁ କମ୍ବଳରେ ଝାପି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି ଗଙ୍ଗା ଦିଗକୁ ଚାଲିଲେ । କିଛି ଦିନ ପରେ ସେମାନେ କୋଶଳା ନାମକ ପବିତ୍ର ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏଠାରେ, ଆୟୋଧ୍ୟା ତୀରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଟିଏ ଶୀତରେ କଷ୍ଟପାଇ ଶୁଟିରୁ କମ୍ବଳ ଖୋଲିଲେ । ଏବେ ଦୀର୍ଘ ଉପବାସରେ ଥିବା ସର୍ପଟିଆ ଶୁଟି ଭିତରୁ ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ ବାହାରିଲା । ଲୋକମାନେ ଦେଖି “ସାପ! ସାପ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ ଏବଂ ମାଟିର ଚିଆଁ ନେଇ ଦୌଡ଼ିଲେ । ସର୍ପଟିଆ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଲୋକ ଆଘାତ କଲେ । ସେଠାରେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଦେଖିଥିବା ସମୟରେ, ସର୍ପଟିଆ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ସର୍ପଟିଆ କହିଲେ, “ହେ ଦକ୍ଷିଣର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣ । ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଚଣ୍ଡକ ନାମକ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ନାଇଁ ଥିଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଥିଲି । ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସର୍ପ ହୋଇ ମରୁଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଲି । ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରି, ପୁନି ବିଶ୍ ହଜାର ବର୍ଷ ସର୍ପ ରୂପରେ ରହିଲି । କିନ୍ତୁ ଏହି ପବିତ୍ର କୋଶଳା କ୍ଷେତ୍ରର କୃପାରେ ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଛି । ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ, ଏବଂ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇପାରନ୍ତି ।” ଏପରି ଭାବେ ଦୁଷ୍ଟ ନାଇଁ ନିଜ ଦୁଃଖଦ ଜନ୍ମ ଛାଡ଼ି ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିର କୃପାରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ । ଦକ୍ଷିଣର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ମୁନି ହୋଇ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହି, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚରଣ କମଳରେ ମନ ଲଗାଇ ତାଙ୍କର ମହିମା ଦେଖିଲେ । ଏଠିରେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ବିସର୍ଜନ କଲେ । ଅସ୍ଥି ବିସର୍ଜନ କରିବା ସହିତ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସି ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ନାରେ କହିଲେ, “ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ସୁଖ ଲାଭ କର । ତୁମେ ଆମକୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଛ । ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଇବ । ଗଙ୍ଗାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏଠି ଅସ୍ଥି ବିସର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ଫଳ ମିଳେ ।” ଏହିପରି ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ‘ମୁକୁନ୍ଦ କଥା’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା । ଏହି ଉତ୍ତରରେ, ନାରଦ କହିଲେ, “ହେ ଶିବି ରାଜା, ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ କାଶୀର ପରମ ମହିମା କଥା କହିବି, ଯାହା ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥାଏ । ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ତୀରେ କୃତୟୁଗରେ ଏକ ଶିଂଶପା ଗଛ ଥିଲା ।