ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କମଳାଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ସହିତ। କେହି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଆଘାତରେ କମଳା କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ତପସ୍ୟାଶୀଳ କନ୍ୟା ଶ୍ୟାମା ଖେଳୁଥିଲେ। ସେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କ ଦୁଃଖର କନ୍ଦନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଅନୁଗ୍ରହପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରରେ ପଚାରିଲେ, "ମା, କିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି କଷ୍ଟ ଦେଇଛନ୍ତି? ମୋତେ ସଠିକ୍ କଥା କହନ୍ତୁ।" ଦୁଃଖରେ ଗଳା ଦମିଥିବା କମଳା ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଶ୍ୟାମାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରତ କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ୟାମା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ଏହା ପାଳନ କଲେ। ତିନିଥର କରିବା ପରେ, ଚତୁର୍ଥଥର ଆସିଲା, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ଶ୍ୟାମାଙ୍କ ବିବାହ ହେଲା। ଶ୍ରୀସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ମାଳାଧର ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଲେ। ମାଳାଧରଙ୍କ ଘରେ ଯିବା ପରେ ରାଣୀଙ୍କ ଗୃହରେ ଅନେକ ସମ୍ପତ୍ତି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କିଏ ନେଇଗଲା ତାହା କେହି ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ହରାଇ, ଅନ୍ନବସ୍ତ୍ର ବିହୀନ ହୋଇ, ଅପରାଧବୋଧରେ ଏକା ହୋଇ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଝିଅଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କିଛି ମାଗିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମାଳାଧର ଏକ ହ୍ରଦ ସମୀପର ଗ୍ରାମକୁ ଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଗୃହଦାସୀମାନେ ଜଳ ଆଣିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଃଖିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ କୌତୁହଳରେ ପଚାରିଲେ, "ଆପଣ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଏପରି କ୍ଷୀଣ ଦେହ, ରୂକ୍ଷ କେଶ? ସବୁ କଥା କହନ୍ତୁ।" ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଶ୍ୟାମାଙ୍କ ବାପା, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ନଗରରୁ ଆସିଛି। ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଶ୍ୟାମା କେଉଁଠି?" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ହସିଲେ ଏବଂ ନିଜ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଶ୍ୟାମାବଳାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ। ଶ୍ୟାମାବଳା ଏହା ଶୁଣି ନିଜ ସେବକମାନେ ପଠାଇଲେ। ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ଫୁଲ, ତେଲ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ପାନପତ୍ର ଏବଂ ଏକ ଘୋଡ଼ା ଦେଇ ପ୍ରସ୍ନ୍ନ କଲେ। ସେବକମାନେ ଶୋଭାୟମାନ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ୟାମାବଳାଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ, ଯାହା ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ଦିର ପରି ଦିଶୁଥିଲା। ଶ୍ୟାମାବଳା ନିଜ ଦୁଃଖିତ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ଭୋଜନ ଦେଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଭାଣ୍ଡରେ ଧନ ଦେଇ ଘରକୁ ପଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଘରେ ଯିବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ଭାଣ୍ଡରେ ଧନ ପ୍ରତ୍ୟାଶା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ କେବଳ କୋଇଳା ମିଳିଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ ସେ କନ୍ଦିଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ପୁଣି ଝିଅଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ହ୍ରଦ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଃଖିତ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ, ଝିଅ ଶ୍ୟାମାବଳା ମାଆଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଭଳି ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ମାତୃସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ୟାମାବଳା ନିଜ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ ମାଆକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବ୍ରତ କରାଇବେ। ମାଆ ଏକାକୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଝିଅମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅକୃପାରେ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ। ତିନି ଦିନ ଇନ୍ଦିରା ବ୍ରତ ହେବା ପରେ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଶ୍ୟାମାବଳା ମାଆଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବ୍ରତ କରାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଣୀ ସୁରତଚନ୍ଦ୍ରିକା ନଗରକୁ ଆସି, ଇନ୍ଦିରାଙ୍କ କୃପାରେ ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଗୃହ ଦେଖିଲେ। ପରେ ଶ୍ୟାମାବଳା ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ, ମାଆଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ। ଦୂରରୁ ଝିଅକୁ ଦେଖି, ମାଆ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, "ମୁଁ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବି ନାହିଁ," ବୋଲି ଅଦୃଶ୍ୟ ରହିଲେ। ସେ ଗୃହର ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ଯାଇ, କିଛି ଲୁଣ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସାଥିରେ ଶାନ୍ତ ରହିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ପତି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ପ୍ରିୟେ, କ'ଣ ଆଣିଛ? ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହ।" ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ରାଜ୍ୟର ସାର ଆଣିଛି; ଭୋଜନ ବେଳେ ଦେଖାଇବି।" ଏହି କଥା କହି, ସେ ଲୁଣ ବିହୀନ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ମାଳାଧର ଭୋଜନ କରି ଦେଖିଲେ ଭୋଜନରେ ଲୁଣ ନାହିଁ। ଖାଇ ସେ ଦୋଷମୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ସାର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ। ସେ ନାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, "ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ପୁଣ୍ୟଶୀଳା," ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ, "ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ଦୁଃଖି ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଶାଳି ହେବେ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ବିନା ବ୍ରତ କଲେ, ସେ ବ୍ରତର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ହରାଇଯିବ।" ଏହିଠାରେ ଶୌନକ ପଚାରିଲେ, "ହେ ସୂତ! ଅନ୍ୟ କିଏଁସି ପୁଣ୍ୟ କାରଣରୁ ପାପମୁକ୍ତ ଲୋକ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି? କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।" ସୂତ କହିଲେ, "ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ବା ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।" ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଦୀନନାଥ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ଯଜ୍ଞପରାୟଣ ରାଜା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗାଳବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ କୃପାସାଗର, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହୁଏ?" ଏଭଳି ଏହି ଚମତ୍କାର ଉପଖ୍ୟାନ ଶେଷ ହୁଏ।