ମୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ, “ଏକଥି ସୁଣ, ଏକ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ସହିତ ବସିବା ସ୍ଥାନ ଓ ଭୋଜନ ଦେଲି। ସେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଭୋଜନ କରି, ଏକ ଉତ୍ତମ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଲେ। ରାତି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର ଦେହକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘୁମିଁ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସି ଥିବା ବେଳେ ସେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶବ ସଂସ୍କାର ନିୟମାନୁସାରେ କଲି, ଓ ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ବିସର୍ଜନ କରିଦେଲି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ମୋର ଅସ୍ଥି ଏହି ପବିତ୍ର କୋଶଳା ଭୂମିରେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ଓ ଶୁଭ ଦାନ କରେ, ଏଠାରେ ପଡ଼ିଛି।” ତାପରେ ନାରଦ କହିଲେ, “ଏପରି କଥା କହି, ଶିଖିବା ପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ତୁରନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କଥା କହିଛି, ଯେ କିପରି ଏକ ଚୋରଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରି ମଧ୍ୟ, ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର କୃପାରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।” ଏହିପରି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଚରିତ୍ର, କଳିନ୍ଦୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅଂଶରେ, ପଦ୍ମପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଦୁଇଶେ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ନାରଦ କହିଲେ, “ହେ ସୁଭଦ୍ର, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଚମତ୍କାର କଥା କହିଛି। ଏବେ ଚଣ୍ଡକ ନାମକ ନାପିତଙ୍କ କଥା ଶୁଣ। ଯେ ଦିନ ଚଣ୍ଡକ ନାପିତ ମୁକୁନ୍ଦ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ସେ ଘଟଣା ସମସ୍ତ ସହରବାସୀ ଶୁଣିଲେ। ସେମାନେ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ—‘ଚଣ୍ଡକ ନାପିତ ମୁକୁନ୍ଦ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛି, ଅନେକ ଧନ ନେଇଛି। ଯଦି ଉପଯୁକ୍ତ ମନେ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣ ଆମ ରକ୍ଷକ ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଶାସକ।’ ରାଜା ଏହି କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଏହି ଲୋକମାନେ କ’ଣ କହୁଛନ୍ତି, ଶୁଣ। ତୁରନ୍ତ ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଆଣ। ନ ହେଲେ, ତୁମକୁ ମୁଁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବି। ଉଠ, ଉଠ, ଦୁଷ୍ଟ! ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଯେ ରାଜ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ଚୋରମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିର୍ଯାତନା ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ରାଜା ସେମାନେଠାରେ ରକ୍ଷା କରିନଥିବା, ସେ ରାଜା ନରକକୁ ଯାଇଥାଏ।’ ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଶତାଧିକ ପଦାତି ସେନା ନେଇ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ କିଏ ହତ୍ୟା କଲା, ଏହି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ କହିଲେ—‘ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ନାପିତ ହତ୍ୟା କରିଛି। ସେ ପଳାଇବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଫେଟା ପଡ଼ିଗଲା। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ଏହି ପାପୀଙ୍କୁ ଆମେ କ’ଣ କରିପାରିବୁ?’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀ କ୍ଷିପ୍ର ଘୋଡ଼ାରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କିଛି ସେନା ସହିତ ଚଣ୍ଡକ ନାପିତଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ନାପିତ ଶୁଇଥିଲେ। ସେନାମାନେ ଆଜ୍ଞା ମାନି, ତାଙ୍କ ଚୁଲୁ ଧରି ଟାଣିକି, ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠାଇଲେ। ଚଣ୍ଡକ ନାପିତ ଚମକି ଦେଖିଲେ, ଆଖି ଖୋଲି, ନିଜର ରାତିର କୃତ୍ୟ ମନେପକାଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଯମ ଦେଖି, ସେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଧରି, ସେନା ସହିତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଗଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ—‘ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଭୟଙ୍କର ନାପିତ। ଆପଣ ଯାହା ଆଜ୍ଞା ଦେବେ, ମୁଁ କରିବି।’ ରାଜା କହିଲେ—‘ହେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ମୋର କଥା ଶୁଣ। ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀ ସବୁ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ, ଏଠାରେ ଏହି ପାପୀ ନାପିତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ନଦୀ ସୀମାର ବାହାରେ, ପଞ୍ଚକୋଶ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସୀମା ଚାଲିଗଲେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାକୁ ଦ୍ରୁତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଠାଅ।’ ତେଣୁ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଚଣ୍ଡାଳମାନେଠାରେ ଆଦେଶ ପଠାଇଲେ। ସେମାନେ ଚଣ୍ଡକ ନାପିତଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀ ପାର୍ ଦୁଇ ଯୋଜନା ଦୂରକୁ ନେଇ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ସେ ପାପୀ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମାରା ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଧବ ଗଛର ଗୁହାରେ ବସି, ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ନିକଳୁଥିଲା। ଏହିପରି, ଯେପରି ଶୁଖିଲା ଧବ ଗଛ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଏ, କିମ୍ବା ଝିଅ ତାଳାବ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଶୁଖିଯାଏ, ସେହିପରି ଏହି ପାପୀ ସର୍ପର ଦୁଷ୍ଟ ଚର୍ଯ୍ୟାରେ ସମଗ୍ର ଉଦ୍ୟାନ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଗାଁଠି ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ଘାସ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ଏକ ଦିନ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ଦଳ ବଦରୀ ନାମକ ନାରାୟଣ ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଦଳରୁ, ଏକ ଲୋହା ଦାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦ ଥିବା ଉଡ଼ା ଦେଉଁଥିବା ଏକ ଡିବା ନେଇ ଯାଉଥିଲେ, ଯାହାର ଭିତରେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କର ଅସ୍ଥି ରହିଥିଲା। ସେ ଏହି ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ବିସର୍ଜନ କରି ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ଜଙ୍ଗଲରେ, ଯେଉଁଠି ସର୍ପ ବସୁଥିଲା, ଏକ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଡିବାଟିକୁ ନିମ୍ନେ ରଖିଦେଲେ। ସେ ଡିବା ଲୋହା ଦାଣ୍ଡରେ ବନ୍ଧା ଥିଲା। ଏବେ, ସେଠାକୁ ସର୍ପ ଆସି, ତାଙ୍କର ଫଣା ଦ୍ୱାରା ଦାଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କଲା, ଏବଂ ଡିବା ଥୋଡ଼ା ଖୋଲିଗଲା। ସର୍ପ ତାହାର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଦାଣ୍ଡ ପୁଣି ଆଗରେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲା, ଏବଂ ସେ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ଡିବା ଭିତରେ ଅଚଳ ଓ ଦହନ ଭରା ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା।