ରାଜାଙ୍କ ପତନ ହୋଇନଥିବାବେଳେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଶାସକ, ସେଉଁଠି ଛାଡ଼ି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବାକୁ କାହିଁକି? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ବୁଢ଼ି ମହିଳା ସୁନାର ଦେୱାଳ ଓ ଧ୍ୱଜାଦି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ରାଜପାଳିସକୁ ଯାଇଲେ। ସିଂହଦ୍ୱାର ପାର୍ହେଇ, ସେ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରପାଳ, ଦ୍ୱାର ଖୋଲ।" "ମୁଁ ରାଜମହିଷୀ ସୁରତିଚନ୍ଦ୍ରିକାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଯାଉଛି," ବୁଢ଼ି ମହିଳା କହିଲେ। ରତ୍ନଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୱାରପାଳ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୋଇଲିର ସ୍ୱର ଶୁଣିଥିବା ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ପଚାରିଲେ, "ଏ ବୁଢ଼ି, ତୁମର ନାମ କ'ଣ? କିଏ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ? କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କ'ଣ କାମରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ଏବଂ ରାଜମହିଷୀଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦେଖିବାକୁ ଚାହଁ? କୃପାକରି କହ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।" ବୁଢ଼ି ମହିଳା କହିଲେ, "ଶୁଣ, ଓ ପୋଷକ, ମୋ ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀ ଦଣ୍ଡକରା କ'ଣ କରିଥିଲେ। ତୁମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆସିବାର କାରଣ କହିବି।" "ମୋ ନାମ କମଳା, ଏହି ନାମରେ ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନାମ ଭୁବନେଶ। ଏହି ସହର ଦ୍ୱାରାବତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେଠି ମୋ ସ୍ୱାମୀ ବସନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ରତ୍ନଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି। ଏବେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ମୋର ଆସିବାର କାରଣ କହିବି।" "ପୂର୍ବେ, ବଣିକ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ରାଜମହିଷୀ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ। ପୋଷ୍ୟ ମାସର ଏକ ଦିନ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହ ବିବାଦ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳିଥିଲା। ସେ ବାରମ୍ବାର ଘରଠାରୁ ବାହାରି ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି।" "ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିବାକୁ ପଚାରିଲି, ତାହା ସେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହିଦେଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତର ଉପଦେଶ ଦେଲି। ମୋର ଉପଦେଶରେ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତର ଫଳରେ, ସେ ସୁଖୀ ହେଲେ।" "ପରେ, ବଣିକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଦାବି କରାଗଲା। ତେବେ, ଦୁଇଜଣ ନିଶ୍ଚିତ ବିନାଶ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ। ଧର୍ମର ଅଧିପତି ଯମ, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତ ଚଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।" "ଚମଡ଼ ରଶିରେ ବାନ୍ଧି, ଲୋହା ଗଦା ଧରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ଆଶ୍ରୟକୁ ନେଇଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରି ଆସି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଯାଇଲେ।" "ସେ ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ଯମଦୂତମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଦୂତମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୋଇ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।" "ସେମାନେ ଯମପାଶ କାଟି, ରାଜହଂସ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଦେବପଥେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ। ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବ୍ରତ କରାଗଲା, ସେତେ ହଜାର-ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ପଦ୍ମନଗରରେ ରହିଲେ।" "ଅବଶିଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ, ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ରାଜସମ୍ପଦର ଅଭିମାନରୁ, ଦ୍ୱାରପାଳ ଓ ସେ ମହିଳା ଦୁଇଜଣେ ବ୍ରତକୁ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ତୁମେ ଓ ସେମାନେ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଆସିଛି।" ଦ୍ୱାରପାଳ ପଚାରିଲେ, "କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ଏ ବୃଦ୍ଧେ, ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରାଯାଏ? କେଉଁ ମାସରେ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ?" "ମୁଁ ପଚାରୁଛି ମା, ଭଲଭାବରେ କହ।" କମଳା କହିଲେ, "କର୍ତ୍ତିକ ପରେ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଆସିଲେ, ସେହି ମାସରେ, ବିଶେଷ କରି ଗୁରୁବାର ଦିନରେ..." "ସେଦିନ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ।" "ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ପାୟସ, ଚିନି ମିଶିତ ନୈୱେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ:" "ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା କମଳା, ଯେପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଅବିଚଳିତ ଅଛ, ତେପରି ମୋ ସହ ରୁହ।" "ହେ ରାଜ୍ୟଶ୍ରୀ, କମଳା, ନିର୍ମଳ ଦେବୀ, ମୋ ଆଶ୍ରୟ ହେଉ। ବିଭିନ୍ନ ଦାନ-ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।" "ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ପ୍ରସାଦ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ..." "...ଏବଂ ନିଜ, ସ୍ୱାମୀ, ପୁତ୍ର, ନିର୍ଭରଶୀଳ, ଓ ଅନ୍ୟ ସେବକମାନଙ୍କୁ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁରୁବାରରେ ବିଶେଷ ବ୍ରତ ସୁଣ।" "ସୁକୁମାର ଚାଉଳ ଚୁରୁଣି ଦ୍ୱାରା ପିଠା ପକାଇ, ଗହୁଁ ପିଠା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ସହ କମଳାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା।" "ତୃତୀୟ ଗୁରୁବାରରେ ଚିନି ମିଶିତ ଦହିଭାତ ଦେବା, ଚତୁର୍ଥ ଗୁରୁବାରରେ ଶ୍ୟାମାକ, ଚାଉଳ, କାସାର ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜିବା।" "ଉତ୍ସାହ ସହ ରତ୍ନଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା।" "ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଇ।" ଦ୍ୱାରପାଳ କହିଲେ, "ଏ ବୃଦ୍ଧେ, ଏଠାରେ ରୁହ, ମୁଁ ରାଜମହିଷୀ ସୁରତିଚନ୍ଦ୍ରିକାଙ୍କୁ ସୂଚିତ କରି ଆସିବି। ତୁମେ ରୁଷ୍ଟ ହେଉନାହାଁ।" ଏପରି କହି, ଶୋଭାବନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରପାଳୀ ରାଜମହିଷୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଧରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସହ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆଦିରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହିଦେଲେ। ସମସ୍ତ କଥା ରାଜମହିଷୀ ସୁରତିଚନ୍ଦ୍ରିକାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜମହିଷୀ ଗର୍ବିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ: "ହେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, କ'ଣ ଘଟିଛି ଯେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଆସିଛ? ଭୟ ଛାଡ଼ି, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ଦୀର୍ଘ କଥା କହ।" ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କହିଲେ, "ତୁମର ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି। ଏ ଇନ୍ଦିରାବାସର ଦିନରେ, ତୁମେ ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ସହ କରୁଛ।" "ହେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅଭିମାନିନୀ, ମୁଁ ଏହି କଥା ତୁମ ଘରେ ଦେଖିଛି।