ଶୌନକ ଋଷି ସୂତଜୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ହେ ସୂତ, ମୁଁ ଏବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ବେଦବ୍ୟାସ, ଯିଏ ନିଜେ ହରିଙ୍କ ଅଂଶ, ସେ କ’ଣ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ? ଏହି ଜଗତର କଳ୍ୟାଣକାରୀ, ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ, ତୁମେ ମୋତେ କହ, ଏମିତି କ’ଣ ଅଛି ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜଣେ ନାରୀ ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ ହୁଏ? ଏବଂ କ’ଣ କାରଣରୁ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀ ସବୁଠାରୁ ଅଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ ହୁଏ? ଏହି ବିଷୟରେ ମୋତେ ସଠିକ୍ କଥା କହ। ଏହି ସହ ଜଣେ ନାରୀ କିପରି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକିଏ କିପରି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହୁଏ, ଏବଂ ସେ କିପରି ସୌନ୍ଦର୍ୟଶାଳି ହୁଏ—ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ କୁହ, ହେ ତପସ୍ଵୀମଣି।" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ। ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଏହା କହୁଛି। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଶରେ ଭଦ୍ରଶ୍ରବା ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରାଣୀ ସୁରତିଚନ୍ଦ୍ରିକା ନାମକ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାଠାରେ ଏହି ଧନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସତର ଶୁଭ୍ର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ପରେ ଏକ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ନାମ ଥିଲା ପ୍ରୀତିକରୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ସତ୍ୟବାଦିନୀ, କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ, ଓ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଏକଦିନ ଶ୍ୟାମବାଳା ନାମକ ସେ ଝିଅ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ହସିଖୁସି ସୁନାର ବାଳୁକାମାଟିରେ ଖେଳିବାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୁପ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମଣିମୁକ୍ତା ଓ ରତ୍ନ ଥିଲା। ସେମାନେ ଏକ କଦମ୍ବ ଗଛ ତଳକୁ ପହଁଚିଲେ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥାନ ଥିଲା। ସେଇ ସମୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ନିଜେ ଏଠାରେ ଆସିଲେ, ଯିଏ ସଂସାର ମୁକ୍ତିର ଦାତ୍ରୀ, ଜଗତକୁ ଆଚରଣ ଶିଖାଉଛନ୍ତି। ସେ ଏବେ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ରୂପେ ଆସିଥିଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ସମସ୍ତ ଜଗତର ରାଜାଙ୍କ ଅବନତି ନ ହେଉଁଅ ଯାଏଁ, ମୁଁ କାହିଁକି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଛୋଟ ଘରକୁ ଯିବି?” ଏଭଳି ଭାବି ସେ ରଜତପଟ ଓ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ରାଜମହଳକୁ ଗଲେ। ସେ ସିଂହଦ୍ୱାର ଦେଖି ଦ୍ୱାରପାଳକୁ କହିଲେ, “ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନଧାରୀ ଦ୍ୱାରପାଳ, ଦ୍ୱାର ଖୋଲ। ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ରାଣୀ ସୁରତିଚନ୍ଦ୍ରିକାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି।” ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ମଣିଦଣ୍ଡଧାରୀ ଦ୍ୱାରପାଳ ମନେ କୁହୁକୁହୁ ପକ୍ଷୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଦ୍ୱାରପାଳ ପଚାରିଲେ, “ହେ ବୃଦ୍ଧା, ତୁମ ନାମ କ’ଣ? ତୁମ ସ୍ୱାମୀ କିଏ? କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କ’ଣ କାମ ନେଇଛ, ଏବଂ କାହିଁକି ରାଣୀକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁଛି।” ବୃଦ୍ଧା କହିଲେ, “ଶୁଣ, ହେ ପୋଷକ, ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ଦଣ୍ଡକରା କ’ଣ କରିଥିଲେ, ତୁମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେଣୁ ମୁଁ କଥା କହୁଛି। ମୋର ନାମ କମଳା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର। ଏହି ସହର ଦ୍ୱାରାବତୀ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା। ଏଠାରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ବସନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ମଣିଦଣ୍ଡ ଧରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଏବେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଆସିବାର କାରଣ କହୁଛି। ପୂର୍ବେ ଏହି ରାଣୀ, ଯିଏ ବଣିକ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ପୌଷ ମାସରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ କିଛି ବିବାଦ ହେଲା। ସେ ମହିଳା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାସିତ ହେଲେ। ସେ ବାରମ୍ବାର ଘରଠାରୁ ବାହାରି ଗଲେ, ଅନେକ ଥର କାନ୍ଦିଲେ। ତାଙ୍କର କନ୍ଦନ ଶୁଣି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି। ସମସ୍ତ କଥା ପଚାରିଲି, ତାଙ୍କ ଏହି ଦୁଃଖର କାରଣ ସେଠାରେ ଖୋଲାସା କଲେ। ତା’ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତର ଉପଦେଶ ଦେଲି। ମୋ ଉପଦେଶରେ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଦ୍ୱାରପାଳ, ଏହାର କୃପାରେ ସେ ସୁଖୀ ହେଲେ। ଏକଥର, ବଣିକ ଝିଅ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଦୁଇଜଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିନାଶ ପାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଧର୍ମର ଦେବତା ଯମ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୂତ ଚଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ସେମାନେ ଚମଡ଼ିର ରଶୀ ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ଯମ ନିବାସକୁ ନେଇଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦୂତ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରି ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ଏମିତି ଦୂତମାନେ ଦେଖି, ଯମଙ୍କ ଦୂତ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦୂତ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଥିଲେ। ତା’ପରେ ସେମାନେ ଯମର ନାଗପାଶ କାଟି, ରାଜହଂସ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦେବପଥରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ। ଯେତେଦିନ ଏହି ବଣିକ ଝିଅ ଦ୍ୱାରେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରିଥିଲେ, ସେତେ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ପଦ୍ମନଗରେ ରହିଥିଲେ। ବଂଶୀୟ ପୁଣ୍ୟ ଭୋଗାର୍ଥେ ଏବେ ସେମାନେ ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ରାଜସ୍ବ ଗର୍ବରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଓ ସେଇ ନାରୀ ଦୁହେଁ ବ୍ରତକୁ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଆସିଛି। ଦ୍ୱାରପାଳ ପଚାରିଲେ, “ହେ ବୃଦ୍ଧା, କିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରାଯାଏ? କେଉଁ ମାସରେ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ?” କମଳା କହିଲେ, “କାର୍ତ୍ତିକ ଶେଷ ହେଲାପରେ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଆସିଲେ, ସେଇ ମାସରେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ଗୁରୁବାର ଦିନରେ... ସକାଳେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରତୀମାନେ ମିଶି, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ଖିର, ଚିନି ମିଶିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ— ‘ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତେ, ହେ କମଳା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଯେପରି ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଅବିଚଳିତ ଅଛ, ସେପରି ମୋ ସହିତ ମଧ୍ୟ ରୁହ। ହେ ରାଜେଶ୍ୱରୀ, ହେ କମଳା, ହେ ନିର୍ମଳା, ମୋର ଶରଣ ହୁଅ।’ ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାର ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବୃହତ୍ ସମାରୋହରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜି, ନୈବେଦ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ, ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅ, ନିର୍ଭରଶୀଳ ଓ ଅନ୍ୟ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ।