ଏକ ଦିନ, ପୃଥିବୀ ଗଂଭୀର ଦୁଃଖରେ ଏକ ଗାଈର ରୂପ ନେଇ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ । ସେ ଆବାର-ଆବାର କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ମୋତେ କହିଲେ । ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ଦୁଃଖର ସଂଗ୍ରହ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲି । କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ସହ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଅ; ମୁଁ ମୋର ସଂଗୀମାନେ ସହ ପରେ ଯିବି ।" ଏହା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମୁଁ ପୃଥିବୀର ଉପରେ ଆସିଲି । ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ ରାଧାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । ସେ ରାଧାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ଯିବି; ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ପୃଥିବୀର ଭାର କମା ।" ଏହା ଶୁଣି, ରାଧା ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କଲେ । ବୃଷଭାନୁଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଦିନ ସମୟରେ ରାଧିକା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖାଗଲେ । ଦମନା ରାଜା ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇ, ରାଣୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଅତି ଆଦରରେ ରଖିଲେ । ଏଭଳି, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବା କଥାକୁ କହିଛି; ଏହି କଥା ଗୁପ୍ତ ରଖ, ଗୁପ୍ତ ରଖ, ଗୁପ୍ତ ରଖ; ଅତି ସାବଧାନରେ । ସୂତ କହିଲେ: ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହିପରେ ଶୌନକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ସୂତ, ପୁରାତନ କାଳରେ ସାଗର ମନ୍ଥନ କିଏଁ କରାଗଲା?" ସୂତ କହିଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଏହାର କାରଣ କହିବି ।" ଏକ ଦିନ, ଦୁର୍ବାସା ମହାତପାସ୍ବୀ, ଯେ ଭଗବାନଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ, ସେ ଶଚୀର ନାଥ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ହାତୀ ଉପରେ ଦେଖିଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର ସେହି ମାଲାକୁ ନେଇ, ହାତୀର ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ; ଦେବତାମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦନ ଦିଗକୁ ଗଲେ । କିନ୍ତୁ ହାତୀ ସେ ମାଲାକୁ ନେଇ, ଭୂମିରେ ପକ୍କାଇ ଦେଲା । ଏହି ଅପମାନ ଦେଖି, ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, "ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ଜିନିଷକୁ ଅପମାନ କରିଛ ।" ଏହା ପରେ ଶକ୍ର ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ । ସେହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ହରାଇଗଲା, ତିନି ଲୋକ ନଶ୍ଟ ହେଲା । ବଦଳ ମାନେ ବର୍ଷା କରିଲେ ନାହିଁ, ଜଳାଶୟ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲା । ସମସ୍ତେ ଭୋକ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ । ଦେବତାମାନେ କଥା କହିଲେ, ଶୁଣି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦୁଗ୍ଧ ସାଗର କୁଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ତାପରେ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଦେବଲୋକବାସୀଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ଚାରିଟି ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରି, ଦେଖାଗଲେ । ସେ, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ସାଗର ଉତ୍ତୀରଣ ପାଇଁ ନୌକା ସ୍ୱରୂପ, ବନ ଫୁଲର ମାଲା ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ । ଦେବତାମାନେ ବିଜୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅନବଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କଲେ । "ମୁଁ ଅନୁଗ୍ରହକାରୀ; ଚାହିଁବା କଥା କହ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପୂରଣ କରିବି," ଭଗବାନ କହିଲେ । ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: "ହେ ଦୟାଳୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରୁ ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ।" "ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆମେ ତୁମର ଶରଣ ଆସିଛୁ ।" ଭଗବାନ କହିଲେ: "ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଛି ।" "ତାଙ୍କର ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀରେ ଏଇଶ୍ୱର୍ୟ ଆସେ ।" "ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ନାଗରାଜ ଆନନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଘେରି, ମନ୍ଥନ କର; ତାହାର ଗୁଞ୍ଜନ କର ।" "ତାହାରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଜଗତ ମାତା, ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ, ଦେବମାନେ ।" "ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ କୂର୍ମ ରୂପରେ ପାହାଡ଼କୁ ତଳ ଦେଇ ଧରିବି ।" "ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସାଗର ମନ୍ଥନ କରିବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ।" ତାପରେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଉପଡ଼ି, ଦୁଗ୍ଧ ସାଗରରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ । ତାପରେ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଏବଂ ଦୟାଳୁ ଭଗବାନ କୂର୍ମ ରୂପ ନେଇ, ପାହାଡ଼ର ତଳକୁ ଧରି ରଖିଲେ । ସେଠି, ଆନନ୍ତ ନାଗକୁ ଘେରି, ସାଗର ମନ୍ଥନ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏକାଦଶୀ ଦିନେ, ମନ୍ଥନ କରିବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ କାଳକୂଟ ବିଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା । ସେ ବିଷ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ । ତାପରେ, ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: "ହେ ଦେବତାମାନେ, ଏହି ବିଷକୁ ଆଦର ସହ ଦେଖ; ମୁଁ ଶୀଘ୍ର କାଳକୂଟ ବିଷକୁ ଅଟକାଇବି ।" ଏହିପରେ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ନାଥ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ମହାମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଗଳିଗଲେ ।