ଏଭଳି, ଜଣେ ଭକ୍ତ ଭାବରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଅନୁଲେପନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ହେବ ନାହିଁ! ଏହି କଥାକୁ ଭକ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପାଠ କରିବା ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନଙ୍କର କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ ହୁଏ। ଏହିପରେ, ଶୌନକ ମୁନି ସୂତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ ସୂତ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହ, ତାହାର ଉପବାସ କରିବାର ଫଳ ଏବଂ ଉପବାସ ନ କରିଲେ କ’ଣ ଅପରାଧ ହୁଏ।" ସୂତ କହିଲେ, "ଏକଥା ଏକ ଦିନ, ଜୈମିନି ମୁନି ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ, ଏବଂ ବ୍ୟାସ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।" ବ୍ୟାସ କହିଲେ, "ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତିଳ ତେଲ ଓ କାମସମ୍ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପାଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ମାଛ ଓ କାମସମ୍ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଶୂକର ହୋଇଯାନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାନ୍ତି। ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ମୁନିପୁଷ୍ପ ଦେଇ ପୂଜା କରିଲେ, ହରିଙ୍କ କୃପାରେ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି, ତାହା ମିଳେ।" "କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ମୁନିଶାକ ଖାଇବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ପ୍ରତି ଏକ ଶାକ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବର୍ଷର ସଂଚିତ ପାପ ନାଶ କରିପାରେ। ଉର୍ଜା ମାସରେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଫଳ ଦେଇ ଖାଇଲେ, କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।" "କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ହରିଙ୍କୁ ଘୀ ମିଶ୍ର ରସାଳ ଭୋଜନ ଦିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳି ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯିବେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏକ ଲୋଟସ ଦେଇଲେ, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଯିବେ।" "କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସ୍ନାନ ଫଳ ମିଳେ। ଆକାଶରେ ଦୀପ ଦେଇଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଦିଅଁ ଦିଅଁ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯିବେ। ହରିଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଦୀପ ଦେଇଲେ, ହରି ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଘୀ ଦୀପ ଦେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରତି ଦିନ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।" "ଦୀପର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆମେ କହିବି। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ନାମକ ଜଣେ ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ପାପୀମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୀ ଭର୍ତ୍ତି ଦୀପ ଦେଇ, ଘରକୁ ଗଲେ।" "ଏକ ମାଉସ, ଘୀର ଗନ୍ଧରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ଦୀପ ଉପରେ ଆସି ଖାଇବା ଚେଷ୍ଟା କଲା। ଦୀପର ଆଲୋକରେ ମାଉସ ଉତ୍ତିଜିତ ହୋଇ, ଭୟରେ ଦୃତ ଭାବେ ପଳାଇଗଲା। ହରିଙ୍କ ଦୟାରେ ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୋଇଗଲା।" "ସାପର କାମଡ଼ାରେ ମାଉସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ତାହାପରେ, ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୂତମାନେ ନୂସ ଓ ଗଦା ନେଇ ଆସି, ମାଉସକୁ ବନ୍ଧିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଚକ୍ର, ଶଂଖ, ଗଦାଧାରୀ ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ।" "ଏମାନେ ଚାରି ହାତରେ, ଗରୁଡ ଉପରେ ବସି, ଆକାଶରେ ରାଜହଂସ ରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ରଥ ନେଇ ଆସିଥିଲେ। ହରିଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ରଥ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ତାହାପରେ ଦୂତମାନେ ଯମଙ୍କ ଦୂତଙ୍କୁ କହିଲେ," "‘ଏହି ମାଉସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ; ତୁମେ ଅନବସ୍ଥାରେ ବନ୍ଧିଛ। ଯଦି ଜୀବିତ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଯାଅ।’" "ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପି, ନମ୍ର ଭାବରେ ପଚାରିଲେ, ‘କେଉଁ ମହାପୁଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ନେଇଯାଉଛ?’" "‘ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୀପ ଉତ୍ତିଜିତ କରିଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ନେଉଛୁ। ଅଜାନା ଭାବରେ ଦୀପ ଉତ୍ତିଜିତ କଲେ ମଧ୍ୟ, କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ଛାଡି ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଦୀପ ଦେଇଲେ, ତାହାର ମହାତ୍ମ୍ୟ କେବଳ ହରି ନିଜେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ। ଘୀ ଦୀପ ଦେଇଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଅଶ୍ୱମେଧ କରିଲେ ହରିଙ୍କ ଦିନରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଯିବେ, କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକ ଦୀପ ଦେଇଲେ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପାଇଯିବେ।’" "ବ୍ୟାସ କହିଲେ, ‘ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଚାଲିଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ମାଉସକୁ ରଥରେ ବସାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ନେଇଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମାଉସ ମାନବୁ ଶତ ବର୍ଷ ରହିଲା। ହରିଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ମାଉସ ପୃଥିବୀରେ ରାଜପୁତ୍ରୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲା, ପୁଅ ଓ ନତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ପରେ, ହରିଙ୍କ ସେବା କରି, ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।" "ସୂତ କହିଲେ, ‘ଏହି ଦୀପର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପାଇଥାନ୍ତି।’" ଏହିପରେ, ଶୌନକ ପଚାରିଲେ, "ହେ ସୂତ, ଜୟନ୍ତୀ ଉପବାସ କେବେ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏହାର ମହାତ୍ମ୍ୟ କ’ଣ? ଦୟାକରି କହ, ଏହା ସଂସାର ମହାସାଗରରେ ଏକ ନୌକା।" ସୂତ କହିଲେ, "ଶୁଣ, ମୁନି, ମୁଁ ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ତାହା କହିବି। ଏକଦା, ଦେବତାମାନେ ରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନାରଦ ପଚାରିଥିଲେ।