ମୁଁ ଏହି କଥାକୁ ଏକ ଗଭୀର ଓ ଜୀବନ୍ତ ଉପଖ୍ୟାନ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଆରେ କହୁଛି: ମୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ—"ମୋ ପାଖରେ ତାପସ୍ୟାରେ ଦଗ୍ଧ ନୟନ, ଲାଲ ଚୁଲ, କଳା ଦେହ, ଏବଂ ଉଭା ନଖ ଥିବା, ଛୋଟ ଦେହ, ଲମ୍ବା ପାଦ, ଚପ୍ଟା ନାକ ଓ ବଡ଼ ଦାନ୍ତ ଥିବା କିଛି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କହିଲେ, 'ଧର, ଏହାକୁ ଧର; ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଏହାକୁ ସମ୍ୟମନୀ ନଗରକୁ ନେଇଯାଅ।' ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ନିଜାତନ କଲେ—ମୋତେ କଠୋର ବେଡ଼ିରେ ବାନ୍ଧି, ଲୋହାର ଗଦାରେ ମାଡ଼ି, ଦୁଃଖର ଦେହରେ ରଖିଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗରମ ବାଳୁକାର ରାସ୍ତାରେ ଘସଡ଼ି ନେଯାଯିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ପୀଡ଼ାରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲି, ଏବଂ ସେମାନେ ମୋତେ ପୁନିପୁନି ମାଡ଼ୁଥିଲେ। ସେମାନେ ମୋତେ ଦୁଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ ଗାଳି ଦେଇ କହିଲେ, 'ତୁମେ ତୁମର ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛ, ଯିଏ ଅଚଳ ବ୍ରହ୍ମ କଥା କହନ୍ତି; ଏହା ଏକ ଭୟଙ୍କର ପାପ।' 'ଏବେ ତୁମେ ଯମଙ୍କ ସମ୍ନା ତାଳେ କ’ଣ କରିବ? ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ତୁମେ ତୁମର ଦୁଷ୍କର୍ମର ଭୟଙ୍କର ପରିଣାମ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।' 'ଏହି ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପାପୀ, ତୁମର ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି।' ଏମିତି କହି, ସେମାନେ ମୁଁକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂର ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଗଲେ। ସେମାନେ ମୋତେ ସମ୍ୟମନୀ ନଗରକୁ ନେଇଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମରାଜ, ଯମ ରାଜା ନିଜେ ବସନ୍ତି। ସେମାନେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୋତେ ତାଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। 'ଏହି ଦ୍ୱିଜାତି ଏକ ଅପରାଧୀ'—ଏମିତି ସେମାନେ ରିପୋର୍ଟ କଲେ। ମୋତେ ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କ ସଭାରେ କହିଲେ— 'ହେ ସଭ୍ୟମାନେ, ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ; ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ କହିଥିଲେ: "ତୁମେ ସମ୍ୟମନୀର ଶାସକ, ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ଦଣ୍ଡଦାତା।"' '"ଅପରାଧ ଅନୁଯାୟୀ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ, ହେ ଚଣ୍ଡପୁତ୍ର। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ତାଙ୍କର ମାତାପିତାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି—ଏହି ଦୁଇଁ ଭୟଙ୍କର ପାପୀ, ତୁମେ ସେମାନେକୁ ନରକକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ।"' '"ଯେତେ ବର୍ଷ ଥିବ ଦଶହଜାର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ସମସ୍ତ ନରକରେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବେ। ଏହି ଦୁଇଁ ପାଇଁ, ହେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ନାଥ, କେବେ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।"' 'ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା କିମ୍ବା ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, ହେ ସଭ୍ୟମାନେ।' 'ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁରୁଦ୍ରୋହୀ; ଏହି ଦ୍ରୋହ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ଏବଂ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋ ସେବକମାନେ ଏଠାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି।' 'ସେବକମାନେ, ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ; ପରେ ପୁଣି ଅନ୍ୟ ନରକରେ ନେଉ।' 'ଏହି ପାପୀ, ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଛି, ସେ ସମସ୍ତ ନରକରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ।' ମୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ: 'ହେ ବେଦାୟନ, ମୋର ଗୁରୁ, ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ନେଇ, ବେଡ଼ିରେ ବାନ୍ଧି, ତାଳି ଦେଇ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ।' 'ସେଠାରେ ମୁଁ ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲି, ଯେଉଁଠି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଏକ ଯୁଗ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।' 'ତିରିଶ ଦିନ ସେଠାରେ ରହି, ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲି; ଏକତିସମ ଦିନରେ ମୁଁ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲି।' 'ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ, ମୋ ଅସ୍ଥି ଖଣ୍ଡ ଯେତେବେଳେ ପଡ଼ିଲା, ଗୁରୁ ଅବହେଳା ଦୋଷ ତକ୍ଷଣାତ୍ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା।' 'ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର କୃପାରେ, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି; ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଏଁ ରାଜ କରିବେ, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଖୁସିରେ ବସିବି।' 'ଯମର ସହରରେ, ଯେଉଁଠି ଅପରାଧୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମାମାନେ ମନୋହର ଦେଖନ୍ତି, ଏହିପରି ଅନେକ ବିଚିତ୍ର ପ୍ରାଣୀ ଥାନ୍ତି—କେହି ସିଂହ ମୁହଁ, କେହି ହାତୀ କିମ୍ବା ବନ୍ଦର ମୁହଁ, ଦୀର୍ଘ ଦାନ୍ତ, ଫୁଲା ପେଟ, ବିଲାଇ ମୁହଁ, ପିତା କେଶ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ, ଲମ୍ବା ହାତ।' 'ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର କୃପାରେ, ଯେତେବେଳେ ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା, ମୁଁ ଯମଲୋକରେ ଦେବସ୍ୱରୂପ ଦେଖିଲି।' 'ସେମାନେ ସବୁଠୁ ସତ୍ୟବାଦୀ, ବିନୟଶୀଳ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ, ଦେବ ଆଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଦେବବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।' 'ଏହିପରି, ହେ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ସେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ଏବେ ମୋତେ ଅମରନାଥଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।' ନାରଦ କହିଲେ—ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାପସ୍ୟୀ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଶୁଣି, ପୁନି ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— ବେଦାୟନ କହିଲେ: 'ଶିଶୁବେଳାରୁ ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ବେଦ ଓ ଶାବ୍ଦିକ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଛ; ଗୁରୁ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ସେବା କରିଛ; ତୁମେ ଶାନ୍ତି, ଦମ ଆଦି ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ।' 'ତେବେ କେମିତି ଗୁରୁ ଅବହେଳା ଦୋଷ ତୁମେ ପାଇଲ? ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ମୋତେ କହ।' ମୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ: 'ମୁଁ ନ ଅପନୟନ କରାଯିବା ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରିଛି, ନ ବେଦ ନିୟମ କିମ୍ବା ଉପନୟନକାରୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛି।' 'ମୁଁ ମୋ ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କୁ ଦାସ ଭାବେ ସେବା କରିଛି; ଏବଂ ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ ଅନାଦର କରିନାହିଁ।' 'ଏହି ଯେଉଁ ଗୃହପୁରୋହିତ, ବେଦବିଦ୍ ଓ ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ମୋର କିଛି ଅପରାଧ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଶୁଣ।' 'ଯଦି ଆମ ପରିବାରରେ ଧର୍ମନିପୁଣ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତେବେ ପୁରୋହିତକୁ ଗାଁ ବା ତାହା ସମାନ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।' 'ଏହା ଦେଲେ, ବଂଶ ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ, ମୋ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦିନେ, ମୁଁ ମୂର୍ଖତାବଶତଃ ଏହି କର୍ମ କରିନଥିଲି।' 'ଏହି କର୍ମ ଅବହେଳା କରି, ମୁଁ ବଂଶ ନାଶ କରିଥିଲି।' 'ଏହି ଭାବେ, ମୋ ଉପରେ ଦୋଷ କିପରି ଆସିଲା, ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏବେ ମୋତେ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅ।' ବେଦାୟନ କହିଲେ: 'ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପବିତ୍ର କୋଶଳା ଅଛି; ଏଠାର କୃପାରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ମିଳେ।