ପୁରାଣର ଏହି ପବିତ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷି କହିଛନ୍ତି—ଯେଉଁଠି ଜମି ଦେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଜମି ନେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଦୁହେଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଦାନ ବିଶେଷତଃ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଶତଶଃ ଦାନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ମଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ମୋହରେ ପଡି ଜମିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଇଥିଲେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡିଥାଏ। ଯେଉଁଠି କେହି ଅନ୍ୟ ଜାଗାରୁ ଜମି ମିଳିଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ଏକ ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଦେଇଦେଇଥିଲେ, ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜାତି ଜମିକୁ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଥାଏ, ସେ ନିଜ ବଂଶର ଅନେକ ପରିବାର ସହିତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ। ଯେଉଁଠି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ଜମି ନେଇଥାଏ, ସେ ପାଇଁ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ଯେ କିଂଶୁକ ରାଜା ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜମିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ ଦାନକାରୀଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସାତ ଦ୍ୱୀପ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏକ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏକ ଦରିଦ୍ର ଗୃହସ୍ଥକୁ ବୃଷଭ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଓ ଶିବ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ତିଳ ପରି ପ୍ରମାଣ ସୁନା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କଲେ ଅନେକ ପରିବାର ସହିତ ହରି ଧାମକୁ ଯାଏ। ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ରୌପ୍ୟ ଦାନ କଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ସେଠାରେ ସଦା ଅମୃତ ପାନ କରେ। ପ୍ରବାଳ, ମୁକ୍ତା, ହୀରା କିମ୍ବା ମାଣିକ୍ୟ ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ତୁଳାପୁରୁଷ ଦାନରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦାନ କଲେ ତାହାର କୋଟିଗୁଣା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କଲେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏକ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ଶିଳା ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦିଆଯାଏ, ଚୌଦହ ଲୋକ ଦାନ ହେବା ପରି ମହତ୍ତ୍ୱ ମିଳେ। ଯେ କେହି ତୁଳାପୁରୁଷ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ଆଉ ମାତୃଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବେ ନାହିଁ। ଅଳଙ୍କୃତ କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଏ ଓ ପୁନଃଜନ୍ମ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କନ୍ୟା ବିକ୍ରୟ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି କେହି କନ୍ୟା ଦାନ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ଫେରି ଆସେ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି କେହି ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଜୁତା କିମ୍ବା ପତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଚାରି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀରେ ବାସ କରେ। ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ରହନ୍ତି। ଯଦି ପୁରୁଣା ଗାଈ, ଝିଜିଆ ବସ୍ତ୍ର, କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର କନ୍ୟା ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ। ଏଠାରେ ଋଷି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, କନ୍ୟା ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସହ କଥା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅଜାଣି ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍। ଫଳ ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ହଜାର ଯୁଗ ଅମୃତ ସମ ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଶାକ ଦାନ କଲେ ଶିବ ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ ଖିର ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଘିଅ, ଦହି, ମଠା କିମ୍ବା ଦୁଧ ଦାନ କଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଧାମରେ ଅମୃତ ପାନ କରନ୍ତି। ଗନ୍ଧ କିମ୍ବା ଫୁଲ ଦାନ କରିଲେ ଦେବଲୋକରେ ହଜାର ଯୁଗ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶୟ୍ୟା ଦାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୋଇ ରହନ୍ତି। ଆସନ କିମ୍ବା ଦୀପ ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ଦୀପମାଳା ମଧ୍ୟରେ ସିଂହାସନରେ ବସିଥାନ୍ତି। ପନ ବିଦା ଦାନ କଲେ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଶୁଇ ଥିବାବେଳେ ପନ ଖାଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତିନି ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତି। ସେଠାରେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କୃପାରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଯେ କେହି ଦୁଃଖୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ କରେଇଥାଏ, ସେ ଶ୍ରୀହରି ଧାମକୁ ଯାଏ ଓ ପୁନଃଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୁସ୍ତକ ଦାନ କରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପାଇଁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ମଧୁ କିମ୍ବା ଗୁଡ଼ ଦାନ କଲେ ଯମ ସାଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତି, ଲୁଣ ଦାନ କଲେ ବରୁଣ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦାନ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ବୋଲି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି କେହି ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନ କରିଥାଏ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଖାଦ୍ୟ ଦାତାକୁ 'ପ୍ରାଣ ଦାତା' କୁହାଯାଏ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ। ଯେପରି ଖାଦ୍ୟ, ସେପରି ପାଣି—ଏହି ଦୁଇଁ ସମାନ। ପାଣି ଛଡ଼ା ଖାଦ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ଭୋକ ଓ ତିଆରି ଦୁହିଁ ସମାନ, ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣିକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରି ଧାମକୁ ଯାନ୍ତି। ଏଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଥର ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି, ସେତେ ଥର ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ଦାନର ମହିମା ଓ ପୁଣ୍ୟ ଫଳର ଉପାଖ୍ୟାନ ଶ୍ରବଣ କରିବା ମାନବ ଜୀବନକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଓ ମୁକ୍ତିର ପଥକୁ ପ୍ରଶସ୍ତ କରେ।