ଏକ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୌନକ ମହାର୍ଷି ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ସୂତ! ତୁମେ ଦୟା କରି କାର୍ତିକ ମାସର ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନର ଶୁଦ୍ଧିକାରୀ ମହିମା କଥା ଆମକୁ କହ।" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ଶୌନକ! ତୁମେ ଯେଉଁ ପାପନାଶକ ମହିମା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ମୁଁ ଏହାର ବିଶେଷ ଫଳକଥା କହିବି।" ସୂତ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, “ସମସ୍ତ ଉପବାସ ମାଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ ଉପବାସ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁ କୃତଜ୍ଞ ଭାବରେ ଏହି ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ରାଧା ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଫୁଲ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ ମହାଫଳ ମିଳେ। ଚାହେଁ ସେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଵାନପ୍ରସ୍ଥ କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ କରିବା ବିନା କେହି ପରମ ଗତି ପାଇନାହିଁ। ଏହା ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପନାଶକ ବ୍ରତ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀର ଫଳ ମିଳେ।" "ଯେଉଁ କୃତଜ୍ଞତା ସହିତ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପାଖରେ ତୁଳସୀ ନିକଟରେ ଘୃତ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଏହା ସତ୍ୟ, ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଇପାରେ।" "ଯଦି କୃତଜ୍ଞତା ସହିତ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମଉ, ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଶ୍ରୀହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ଯେଉଁ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଚାହେଁ ଫଳ ଦେଇପାରିବେ। ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ନିବେଦନ କରିବାର ଫଳ ଏତେ ଅନେକ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଏକାଦଶୀରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଗୋମୟ ନ ମିଳିଲେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗୋମୁତ୍ର ପାନ କରିବା, ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଦୁଧ, ଚତୁର୍ଦଶୀରେ ଦହି ପାନ କରିବା ଉଚିତ।" "ଏଭଳି ଚାରି ଦିନ ଉପବାସ କରି, ପଞ୍ଚମ ଦିନ ସ୍ନାନ କରି ଯଥାଯଥ ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭୋଜନ ଦିଅ ଓ ଦାନ କର, ତାପରେ ରାତିରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି ଖାଇବା ଉଚିତ।" "ଯଦି କେହି ଏହି କ୍ରିୟା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଫଳ, କନ୍ଦ କିମ୍ବା ହୋମ ଭୋଗ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଖାଇପାରିବେ।" "ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ ଉପବାସ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସେ ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।" ଏହି ବ୍ରତର ମହିମା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ ସୂତ ଏକ ଉଦାହରଣ ଦେଲେ—ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଦଣ୍ଡକାରା ନାମକ ଏକ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ, ସେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ, ଧର୍ମକୁ ଉପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହି, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ମନ ଲଗାଇ, ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୋରାଇ, ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ରଖି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ମତାନ୍ତରୀଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଗୋମାଂସ ଖାଇ, ମଦ୍ୟପାନ କରି, ସଦା ଅନ୍ୟମାନେ କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ। ସେ ବିଶ୍ୱାସଘାତ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଉପଜୀବିକା ଦେଇ ଚ୍ୟୁତ କରୁଥିଲେ।" "ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆତ୍ମୀୟମାନେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଇ କହିଲେ—‘ହେ ମୂଢ, ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପବିତ୍ର ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି।’ ଏହି ଭୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଦଣ୍ଡକାରାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ।" "ସମସ୍ତ ଧନ ନଷ୍ଟ ହେଇ ଦଣ୍ଡକାରା ବନକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଚୋରମାନେ ସହିତ ଚୋରିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ ରାସ୍ତାରେ ଭୟ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଖାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଭୋକା ହେଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।" "ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ, ବହୁତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଏକ ଉଡ଼ିଆ ଗଛ ତଳେ ଏକତ୍ରିତ। ସମସ୍ତ ଚୋର ଦଣ୍ଡକାରା ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।" "ଦଣ୍ଡକାରା କହିଲେ—‘ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଭୋକା, ମୋ ଜୀବନ ଚାଲିଯିବ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣରେ ଆସିଛି, କିଛି ଖାଇବା ଦିଅ।’" "ଧର୍ମନିଷ୍ଠମାନେ କହିଲେ—‘ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ ଦିନରେ ତୁମେ କିପରି ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଚାହୁଛ? ତୁମ ଅପରାଧ କଣ?’" "ଦଣ୍ଡକାରା ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ—‘ମୋ ନାମ ଦଣ୍ଡକାରା, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ। କିପରି ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି?’" "ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—‘ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ, ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ କର।’ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦଣ୍ଡକାରା ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ କଲେ।" "ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ରୂପ ଅର୍ଜନ କରି ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।" "ଏହି କଥା କୃତଜ୍ଞତା ସହିତ ଶୁଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମର ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।" ତାପରେ ଶୌନକ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପଣ୍ଡିତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନର ମହିମା ଏକାଏକି କହ।" ସୂତ କହିଲେ, “ଭୂମି ଦାନ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଅ, ତାହା ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ଦେଉଥାଏ।" "ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଉର୍ବର ଭୂମି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଚଉଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଏଁ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ।" "ଏହି ଭୂମି ଦାନ କରିଥିବା ରାଜା ଏ ପୃଥିବୀରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।" "ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୋ ଚମଡ଼ର ଆକାରର ଭୂମି ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ।" "ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ଏକ ଶତ ଗୋ ଓ ଏକ ବୃଷ୍ଣି ନିର୍ବାଧ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାଇପାରିବେ, ଏହି ଭୂମିକୁ ଗୋଚର ମାପ ଭାବରେ ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି।" ଏଭଳି ଶ୍ରୀହରି, ତୁଳସୀ ଓ ଭୂମି ଦାନର ମହିମା ଶୌନକଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ସୂତ ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।