ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାମୁନି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—ଯେଉଁ ଜଣେ ନିଜ କଣ୍ଠରେ ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁ ମାଳା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମହା ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ତୁଳସୀ ମାଳା ଧାରଣ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ତୁଳସୀର ପ୍ରତିଟି ଫୁଲ ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ଗାଁ ଦାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟମନସ୍କାରେ ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ନରକରୁ କେବେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁଳସୀ ମାଳା, ବିଶେଷକରି ଧାତ୍ରୀ ମାଳା, କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ। କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ଦେହର ଯେତେଟି କେଶ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ଛୁଏ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ସେମାନେ କେଶବଙ୍କ ଧାମରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା କେଶବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ପାପୀ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଯମର ଦୂତମାନେ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ଦେଖି ବାୟୁରେ ପତ୍ର ପରି ଦୂରକୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ମହତ୍ତ୍ଵ ଥିବା ତୁଳସୀ ଓ ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ତଳେ କିମ୍ବା ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନରେ ପିତୃମାନେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ ପାଇଲେ, ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ହାତ, ମୁଣ୍ଡ, କଣ୍ଠ, କାନ କିମ୍ବା ମୁଖରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ସ୍ବରୂପ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ। ଧାତ୍ରୀ ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ତୁଳସୀ ଓ ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ନିକଟେ ସର୍ବଦା ଯଜ୍ଞ, ଦେବ, ଋଷି ଓ ତୀର୍ଥ ବସ କରନ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁମାନେ ଧାତ୍ରୀ ଓ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଚୟନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାରେ କାର୍ତ୍ତିକେ ଯେଉଁମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଜନିତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଧାତ୍ରୀ ମୂଳରେ କାର୍ତ୍ତିକେ ଯେଉଁ ଜଣେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ତୁଳସୀ ମୂଳରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଜଳ ଭକ୍ତି ସହିତ ମାଥାରେ ଛୁଅଇଲେ, ଏକ ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଏ। ତୁଳସୀ ଛାଡ଼ିରୁ ଝରିଥିବା ଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଢାଳିଲେ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ସ୍ନାନ ଫଳ ମିଳେ ଓ ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ନିଶ୍ଚିତ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଆଦିତ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ। ସେ ଦିନେ ସ୍ନାନ କରି ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ ଦାନ କରି ଘରକୁ ଗଲେ। ତା’ପରେ ଭକ୍ଷକ ନାମକ ଏକ ପାପୀ ଏବଂ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ଲୋକ ଆସିଲେ, ସେ ତୁଳସୀ ମୂଳର ଜଳ ପିଇଲେ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଶିକାରୀ ଅସିମର୍ଦ୍ଦନ ନାମେ ତା’ଠାରେ ଆସିଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ଭୋଜନ ରନ୍ଧି ଭାଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଗଲୁ, କଠୋର ମନୁଷ୍ୟ!” ସେ ତା’କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ଆତ୍ମା ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଯମ ଦୂତମାନେ ରୁଦ୍ର ଓ ମୁଷଳ ନେଇ ତା’କୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଆସିଲେ। ଏହିବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଆସି, ତା’କୁ ଯମ ଦୂତଙ୍କ ବନ୍ଧନ କଟି ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ବସାଇଲେ। ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କୃପାଳୁ ମାନବମାନେ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏହି ଲୋକ ଏହି ଫଳ ପାଇଛନ୍ତି?” ତେବେ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, “ପୂର୍ବେ ଏହି ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ, ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏକଥର ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଷ୍କୃତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଯମ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଯମ ଆଜ୍ଞାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ତାପ୍ତ ତମ୍ବା ପତ୍ରୀ ସହ ଖେଳିବାକୁ, ତାପ୍ତ ଲୋହା ଶଇଁ ଶୋଇବାକୁ, ଭୟଙ୍କର ତାପ୍ତ ଲୋହା କମ୍ବରେ ଅନେକ ଦିନ ରହିବାକୁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜଳ ଛିଟାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା। ପୁନଃପୁନି ନରକରେ, ପାପୀ ଗର୍ଭରେ ପକାଯାଇଥିଲେ। ଜନ୍ମ ଲାଭ କରି ଦୀର୍ଘ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁଳସୀ ମୂଳର ଜଳ ପିଇ ଏବେ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଯମ ଦୂତମାନେ ପଛୁଆଇଗଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ମହଳକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହା ତୁଳସୀର ମହିମା, ଯାହା ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କିଏ ହେବେ ମୁଁ ଜାଣି ନାହିଁ। ଏହାପରେ ଶୌନକ ମୁନି ପଚାରିଲେ, “ହେ ସୂତ ମୁନି, କୃପାକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନର ମହିମା କୁହନ୍ତୁ।” ସୂତ ଜୀ କହିଲେ, “ଶୌନକ, ଶୁଣ, ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦିନର ପୂଜା ମହାପାପ ନଶ୍ଟ କରେ। ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ରାଧା ସହିତ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଚାରି ଆଶ୍ରମର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ ନ କଲେ ପରମ ପଦ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ପଞ୍ଚକ ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁଳସୀ ପାଖରେ ଓ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନିକଟେ ଘୃତଦୀପ ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସ୍ଵର୍ଗରେ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇ ଅବଶ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏକ ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦ୍ୱାରା ହରିଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ—ଏହି କଥା ସତ୍ୟ। ଯଦି କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମଧୁ, ଦୁଧ, ଘୃତ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ହରି କ’ଣ ଦେବେ ନାହିଁ? ଏହି ଭଳି ତୁଳସୀ ଓ ଧାତ୍ରୀର ମହିମା ଅନନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହାର ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ହେବେ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ।