ସୂତ ମୁନି ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ଶାଉନକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ଶିଶୁ, ଯେତେ ତୀର୍ଥ, ବ୍ରତ, ଏବଂ ଉପାସନା ଅଛି, ସେମାନେ ଜୟନ୍ତୀର ଏକ ଦିନର ଷୋଡ଼ଶାଂଶ ଭାଗକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ କରିପାରିବେନି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଭଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ବା ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ରାଧା-କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ପାଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରତ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଜୟନ୍ତୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଜୟନ୍ତୀ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଚାରିପ୍ରକାର ପାପ—ଆଚରଣ ନଥିବା, କୁଳରୁ ପତିତ, କୀର୍ତି ନଥିବା, କିମ୍ବା ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା—ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନକାରୀ ଲୋକ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ବଡ଼ ପାପ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପରି ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଦହି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯଦି କେହି ପୁତ୍ର ଚାହିଁଥାନ୍ତି, ସେ ପୁତ୍ର ପାଇଥାନ୍ତି; ଧନ ଚାହିଁଥାନ୍ତି, ଧନ ପାଇଥାନ୍ତି; ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଥାନ୍ତି, ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପାଇଥାନ୍ତି। ସୂତ କହିଲେ, “ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷୟରେ ଏହି କଥା ଅନୁବାଦ କରି ଯାଇଥିଲେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛି।” ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜୟନ୍ତୀର ମହିମା ଶୁଣିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରମୁଖ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ପୁରାଣ ପାଠକ କିମ୍ବା ଜୟନ୍ତୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନକାରୀ ଦର୍ଶନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ତଥାପି ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଶାଉନକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ସୂତ, କେମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ପାପ ନଷ୍ଟ ହେବ? ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଦୟା ଅଧିକ ହେଉ—ଦୟାକରି ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଓ ଶାଉନକ, ଏହି କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ, ଅପରାଧ ଦୂର ହୁଏ। ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ପୂଜା କରେ, ସେମାନେ କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ଦୂର କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦୟା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱିଜକୁ ଭୋଜନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହେବା ପରି ପାପ ଦୂର କରିଥାନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି, ସେମାନେ ଚିନି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ସହିତ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାନ୍, ଯେଉଁଠି ମନ୍ତ୍ର ଛଡ଼ା ଉପହାର ଦିଆଯାଏ, ସେ ଶିଳାପରି ଫୁଲ ଦେଇଥିବା ପରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ଯଦି କେହି ଅଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଶିଳାପରି ଉପହାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠି କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେନି। ଦ୍ୱିଜ ଅଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ଭ୍ରମରେ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିଲେ, ସେ ପୁରୁଣା ଅଗ୍ନି ଗିଳିବା ପରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ନରକକୁ ଯାଏ। କାଠର ହାତୀ, ଚିତ୍ରିତ କପଡ଼ର ହରିଣ, ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱିଜ—ଏହି ତିନିଟି ଏକା ନାମ ରଖିଥାନ୍ତି। ପଥରେ ଥିବା ଜଳ ବାୟୁ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ, ତେଣୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଘି ମିଶା ପୋହା କିମ୍ବା ଏକ ମୁଦ୍ରା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଆଉ କେବେ ଫେରିନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଭ୍ରମରେ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ହରିଙ୍କୁ ଯେତେ ମୁଦ୍ରା ଦିଅ, ସେତେ ଦିନ ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ହରିଙ୍କ ଧାମରେ ରହିବା ଅବସ୍ଥା ପାଇବା ନିଶ୍ଚିତ। କରବୀର ନଗରରେ କେଉଁଠି ଏକ ନିର୍ଦୟ ଶୂଦ୍ର କାଳଦ୍ୱିଜ ନାମକ ଅଛିଲା, ସେ ଅତି ପାପୀ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଲୋକ ଥିଲା। ସେ ନିଜ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ମାଲିକଙ୍କ ଦିଆ କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲା। ଏକ ଦିନ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଯମଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଲେ। ଯମଙ୍କ ଅବସ୍ଥାକୁ ନେବାକୁ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲେ; ଦେଖି ଯମ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଯମ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଲୋକ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି?” ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ଲୋକ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର, ମାଲିକଙ୍କ କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି; ଏହିଠି କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ—ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅ।” ଅନେକ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଲୋକ କୌଳିଆ ସର୍ପ ହିସାବରେ ଜନ୍ମ ନିବା ଦିଅ; ପରେ ଶିଳା ହିସାବରେ ଘରେ ରୁହିବ। ସୂତ କହିଲେ, “ଏହି ସମୟରେ ସେ ନରକକୁ ପଡ଼ିଲେ; ପରେ ଶିଳା ଘରରେ ସର୍ପ ହିସାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ। ଏକ ଦିନ, ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ସର୍ପ ତାଙ୍କ ଗୁହାରୁ ପୋହା ଏବଂ ଏକ ମୁଦ୍ରା ବାହାର କରିଦେଲା। ସେହି ପୋହା ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ହରିଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ିଲା, ଏହି ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହେବାର କାରଣ ହେଲା; ଦୟାଳୁ ହରି ତୁରନ୍ତ ଏହି ପାପ ଦୂର କରିଦେଲେ। ସମୟ ଆସିଲା, ସର୍ପ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା; ବାରମ୍ବାର ଯମଙ୍କ ଦୂତ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ବାନ୍ଧି ଯମଙ୍କ ଅବସ୍ଥାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧରି ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଯମଙ୍କ ଦୂତଙ୍କ ରଶି ଛିନି ଦେଇ, ସର୍ପର ପାପ ତୁରନ୍ତ ଦୂର କରି, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସାଇଲେ; ଯମଙ୍କ ଦୂତ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ସର୍ପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲା ଏବଂ ହରିଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଲା, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ସୂତ କହିଲେ, “ଓ ବ୍ରହ୍ମାନ୍, ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ଘି ମିଶା ପୋହା ଏବଂ ଏକ ମୁଦ୍ରା ହରିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତାହାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଫଳ କେଉଁଠି ମିଳେ ମୁଁ ଜାଣିନି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତି, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଦୟାରେ ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୁଏ।