ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଶୂତଜୀ ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କ ଓ ଜୈମିନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ପୁନ୍ୟକର ଆଲୋଚନାକୁ ଉପସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଛନ୍ତି—ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ଧନ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବିଷ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଭକ୍ତ, ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଓ ରାଧାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗରେ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ। ଏହି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଉଁବେଳେ, ଶୂତଜୀ ଶୌନକଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ପୁନି ଏକ ପୁରାତନ ଧର୍ମ କଥା କହିବି, ଯାହା ବ୍ୟାସ ଓ ଜୈମିନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିଲା, ଏହା ଶ୍ରୋତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।" ଏଉଁବେଳେ ଜୈମିନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ଗୁରୁଦେବ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଏକ ମାନବ, ଯଦିଓ ସେ ପାପୀ ହେଉ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।" ତେବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—"ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଚୁନା ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରି ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ପହଁଚନ୍ତି। ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ମାଟି ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେତେ ଧୂଳିକଣା ଦେଖନ୍ତି, ସେତେ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ବାସ କରିଥାନ୍ତି।" ଏହି ଅବସରରେ ଏକ ଚମତ୍କାର ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଡଣ୍ଡକ ନାମକ ଏକ ଚୋର ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଚୋରାଇଥିଲେ, ମିଥ୍ୟା କହୁଥିଲେ, ନିର୍ଦୟ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟର ଜନନୀ ସହ ଅସଦାଚରଣ କରୁଥିଲେ, ଗୋମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଅସ୍ତିକ ବିରୋଧୀମାନେ ସହ ମିଶି ଚାଲୁଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକାକୁ ବିଘ୍ନ ଦେଉଥିଲେ, ଅମାନତ ଧନ ଚୋରାଇଥିଲେ, ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ବେଶ୍ୟାମାନେ ସହ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସେ ମନରେ ମାୟା ଧରି, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧନ ଚୋରାଇବାକୁ ଏକ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଁଚିଲେ। ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କର ପାଦ ମାଟିରେ ଲଗିଥିଲା, ଏବଂ ସେ ମନ୍ଦିର ଭିତରର ଧଳିକୁ ଚାଉଁଚାଉଁ କରି ସଫା କରିଦେଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭୂମି ଖାଲି ହେଲା, ସେ ଲୋହା ରଡ୍ ଦ୍ୱାରା ମଜା ଭାବରେ ଭୂମି ଖୋଲିଦେଲେ। ସେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚମତ୍କାର ଛତ୍ର, ରତ୍ନ, ସୁଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ଓ ଅନେକ ଶୋଭା ଥିଲା। ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ, ଅନେକ ପାତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନ ତେଲର ସୁଗନ୍ଧ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ଏଉଁବେଳେ, ସେ ଚୋର ଦେଖିଲେ ଯେ, ତିନି ରାଧାଙ୍କ ସହ ଏକ ଶୋଭାମୟ ପାଳଙ୍କ ଉପରେ ଶୁଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ହଳଦୀ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ ରାଧାନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସେହି ମହୁର୍ତ୍ତରେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମନରେ ଚିନ୍ତା ହେଲା—"ମୁଁ ନେବି କି ନେବିନାହିଁ? ଏଠାରୁ କ'ଣ ମୋତେ ମିଳିବ?" ସେ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ସେବା କରିପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ସଦା ଚୋର; ତେବେ ଧନ ନେଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଲି।" ତେଣୁ ଶ୍ରୀପଦ୍ମାକରଙ୍କ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି, ଧନ ଗୁଡ଼ିକୁ ବାନ୍ଧି, କମ୍ପିବା ହାତରେ ଧରିଲେ। ତେବେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଧନ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଲୋକମାନେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଛାଡ଼ି, "ଏହା କ'ଣ?" ବୋଲି ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ, ଅନେକ ଲୋକ ଏକଠା ହେଲେ, ଏବଂ ଚୋର ଧନ ସହ ଦୃତ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଭୟରେ ସେ ଧନ ଛାଡ଼ି ଅଳ୍ପ ଦୂରକୁ ଗଲେ, କାଳ ସର୍ପର କଟାରେ ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଯମର ଆଦେଶରେ, ତାଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଦୂଷ୍ଟ ଚମଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ଏକ କଷ୍ଟଦାୟକ ପଥରେ ନେଇଗଲେ। ଯମ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପ କରିଛି? ସଠିକ୍ କଥା କହ।" ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହିଲେ—"ପୃଥିବୀରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାପ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଏହି ମୂର୍ଖ କରିଛି, ଏହିଟି ଏକ ସତ୍ୟ। କିନ୍ତୁ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ତାଙ୍କର କିଛି ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।" ଯମ ପୁଣି ପଚାରିଲେ—"କ'ଣ ସେ ପୁଣ୍ୟ? ମୋ ସମ୍ନାଗରେ ତାହା ସାର ଭାବେ କୁହ।" ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ—"ହେ ପାପୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଧନ ନେଇବା ପାଇଁ ଯିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରର ମାଟି ସଫା ହୋଇଥିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭୂମି ଛିଦ୍ର ଓ ଦାଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପୁଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୋଇଛି, ସେ ବୈକୁଠକୁ ଯିବାଯୋଗ୍ୟ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯମ ତାଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ପାପମୁକ୍ତ କଲେ ଏବଂ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ—"ଆଜି ତୁମ ପାଦ ଧୂଳିରେ ମୋ ମନ୍ଦିର ପବିତ୍ର ହେଲା। ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଏବେ ତୁମେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ଯାଅ।" ଏଉଁପରେ ଯମ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ସୁଖ ଦେଇ, ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ବସାଇ, ରାଜହଂସ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ବସାଇ ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ସେ ବୈକୁଠକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିସହିତ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଅନ୍ଲେପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରମ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।