ଏଠାରେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ପଡ଼େ; ଏହି ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ର ଚକ୍ରରେ ପଡ଼ିଥାଏ—ଜନ୍ମ ହୁଏ, ମରିଯାଏ, ଏବଂ ପୁନି ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ଅସୁବିଧାର ଅବସ୍ଥା କେବେ ହୁଏ? ଯେଉଁମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚରଣକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏହି ଦୁଃଖର ଅନୁଭବ କରନ୍ତି—ମୃତ୍ୟୁ ସହଜରେ ଆସିଯାଏ, ଜୀବନ ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚରଣକୁ ପୂଜା କରାଯାଇନାହିଁ, ସେଠି ଧନ ଉପଜିନଥାଏ; ଯଦି ବା ଘରେ ଧନ ଥାଏ, ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର କ'ଣ ଉପକାର? ଯେତେବେଳେ ଯମଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଧନର କ'ଣ ଉପଯୋଗ? ସେହିପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନରେ ଯେଉଁ ଧନ ବ୍ୟୟ କରାଯାଏ, ସେଇ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଦାନ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାର ସିଢ଼ି; ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ପୂଜା କଲେ ଅପାର ପୁଣ୍ୟ ଉପଜିଥାଏ। ଯଦି ମାନବରେ ଶକ୍ତି ଥାଏ, ସେହି ଶକ୍ତିକୁ ଅକାରଣେ ବ୍ୟୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହରେ, ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା ଓ ଗାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ମାନବଙ୍କ ଠାରେ ଯେଉଁ ଯାହା ଅଛି, ସେ ସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ମଙ୍ଗଳକାମନା ଆଣିଦିଏ, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଦିଆଯାଏ, ତାହାରେ କୌଣସି ସୁଖ ମିଳେନାହିଁ। ଆଖି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍; କାନ ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ନାମ ସବୁ ସର୍ବଦା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍। ଜିହ୍ୱାରେ ହରିଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ଚାଖିବା, ନାକ ଦ୍ୱାରା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚରଣର ତୁଳସୀ ଗନ୍ଧ ନିଅବା ଉଚିତ୍। ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ମନେ ତାଙ୍କର ଚରଣର ଧ୍ୟାନ କଲେ ପ୍ରାଣୀ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଏ; ଏଠି ଅଧିକ ଜିଜ୍ଞାସାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାଙ୍କର ମନକୁ ହରିଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍; ଶେଷରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଲାଭ କରେ—ଏଠି ଅଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏପରି ଅନନ୍ୟ ଓ ଅନାଦି-ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣଙ୍କୁ କିଏ ସେବା କରିବେ ନାହିଁ, ଯିଏ ମନେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ଧାମ ଦେଇଥାନ୍ତି? ଏକ ନିଶ୍ଚଳ ମନ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ଦେଉଥିବା, ଏବଂ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦୁଇ ଚରଣକୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ପାଉଥାଏ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମୋକ୍ଷର କାରଣ। ସେଇ ପରମ ବିଷ୍ଣୁ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେଠି ଏକ ପୁରାତନ ରୂପ ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ପଦ୍ମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ, ଯାହା ହରିଙ୍କ; ହୃଦୟକୁ 'ପଦ୍ମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ 'ବୈଷ୍ଣବ', ବାମ ହାତ 'ଶୈବ', ଯାହା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ; ଉରୁ ଦୁଇଟିକୁ 'ଭାଗବତ', ନାଭିକୁ 'ନାରଦୀୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଡାହାଣ ପାଦ, ବାମ ପାଦକୁ 'ଅଗ୍ନେୟ', ଭବିଷ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଡାହାଣ ଗୁଡ଼ିକୁ। ବାମ ଗୁଡ଼ିକୁ 'ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ', ଡାହାଣ ଗୋଡ଼ 'ଲିଙ୍ଗ', ବାମ ଗୋଡ଼ 'ବରାହ'। ତାଙ୍କର ଦେହର ଲୋମ 'ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ', ଚର୍ମ 'ବାମନ', ପିଠ 'କୂର୍ମ', ଚର୍ବି 'ମତ୍ସ୍ୟ'। ମଜ୍ଜା 'ଗରୁଡ଼', ଅସ୍ଥି 'ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏପରି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣ-ଦେହ ହେଇଥିଲେ। ଏଠି ହୃଦୟ 'ପଦ୍ମ', ଯାହାକୁ ଶୁଣିଲେ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ନିଜେ ହରି ଦେବତା ହୋଇଯାଏ। ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣର କେବଳ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି; ଏହି ମୂଳ ସ୍ୱର୍ଗ, ଯାହା ପଦ୍ମର ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଉଥାଏ। ବଡ଼ ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତି, ଯେପରି ସାପ ପୁରୁଣା ଚର୍ମ ଛାଡ଼ିଦିଏ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ମୂଳ ସ୍ୱର୍ଗ ଶୁଣିଲେ ତାହାର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ମୂଳ ସ୍ୱର୍ଗ ଶୁଣି, ଲୋକ ତାହାର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି; ମାଘ ମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ଦୈନିକ ସ୍ନାନ କରି, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଏହି ଶ୍ରବଣ କରିବା ଆଧାରରେ, ଏପରି ଲାଗେ ଯେଉଁଠି ସେ ସୁଅର ତୁଳା ଓ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଛି। ସେ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ପାର କରିବା ଦାନ, ଋଣ ଶୋଧ, ହଜାର ହଜାର ହରିନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ, ପାଠ, କ୍ରିୟା ଓ ଅନେକ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦେଇ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି। ଭୟର ଲୋକମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିର୍ଭୟତା ଦିଆଯାଇଛି; ଧର୍ମିକ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ନ୍ୟାୟବାନ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ମେଷ ଓ କର୍କଟ ରାଶି ମଧ୍ୟରେ ଶୀତଳ ଜଳ ଦିଆଯାଇଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦାନ କରାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ଏହି ମୂଳ ଖଣ୍ଡକୁ ଶୁଣିବା ଓ ସଭାରେ ପଢ଼ିବା କରିଛନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ ପଢ଼ି, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଅଥିବା ଭଳି ସେ ଶୁଭ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନରୁ ଜାଗିଉଛନ୍ତି। ଗହଣାର ଝଙ୍କାର ଓ ମଧୁର କଥାର ଶବ୍ଦରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି। ତାପରେ ସେ ସୂର୍ୟ ଲୋକକୁ, ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଗୃହରେ ଭୋଗ କରି ଧ୍ରୁବ ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଦୀପ୍ତିମୟ ଦେହ ପାଇ, ସେଠି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ପରମ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ସହ ବାସ କରିବା, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ଉତ୍ତମ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠି, ପଦ୍ମ ନାମକ ମହାଶାସ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପରମ୍ପରାର ଫଳ ଦେଉଥାଏ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥାଏ।