ଏହି ପବିତ୍ର ପଦ୍ମ ପୁରାଣର କଥାରେ, ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି—ମନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପଦକୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁ ପଦକୁ ଉତ୍ତମଜନମାନେ ପୁନିପୁନି ପ୍ରସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେହି ପଦ ହେଉଛି ହରିଙ୍କର ପଦ, ଏହି ପଦକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଲେ ସଂସାରର ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରକୁ ସହଜରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାଯିବ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟପ୍ରତି ଲୋଭୀ, ଦୁଃଖୀ ଓ କଠୋର ଲୋକମାନେ, କାହିଁକି ତମେ ରୌରବ ନାମକ ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାଉଛ? ଯଦି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଶାନ୍ତ ପଦକୁ ସେବନ କରିନାହାଁ, ତେବେ ଦୁଃଖକୁ ସହଜରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାଁ। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ସେହି ପଦ ପୁନଃଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତିର କାରଣ। ମଣିଷ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ପୁନି କେଉଁଠି ଯିବ, ଏହି ବିଚାର କରି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମର ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି କୌଣସି ଜୀବ ନରକରୁ ଉଠି ଆସିଛି। ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ କିମ୍ବା ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀର ଶରୀର ପାଇଁ, ଯଦି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପୁନି ମଣିଷ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ତେବେ ଗର୍ଭରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ପରେ, କର୍ମର ଫଳରେ ଯଦି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେ ଶିଶୁବାସ୍ଥା, ଦୁର୍ବଳତା ଓ ଅନେକ ଅପରାଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ। ପୁନି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ ବିପଦରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅବର୍ଣ୍ନନୀୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରେ; ମନର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ରୋଗ ଆସେ, ତାହାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ। ଏହି ଦୁଃଖରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନାହିଁ; କର୍ମର ଫଳରେ ଜୀବ ଯମର ଲୋକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରେ। ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରି, ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର ଚାଲିଥାଏ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପଦକୁ ପୂଜା କରିନଥିଲେ, ଏପରି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥା ଆସେ: ମୃତ୍ୟୁ ସହଜ ହୁଏ, ଜୀବନ କଷ୍ଟରେ ଭରିଯାଏ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପଦକୁ ପୂଜା କରିନଥିଲେ ଧନ ଉପଜେନାହିଁ; ଘରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ରକ୍ଷାର କି ଲାଭ? ଯମର ଦୂତମାନେ ଆସି ଧରିବାବେଳେ, ଧନର କି ଉପଯୋଗ? ଏହିପରି, ଦ୍ୱିଜାତି ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଧନ ବ୍ୟୟ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ଦାନ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଶିଖାର; ଦାନ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଭକ୍ତି ଓ ପୂଜା ପୁଣ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଇ ଦିଏ। ମଣିଷରେ ଶକ୍ତି ଥିଲେ, ତେବେ ତାହାକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଉତ୍ସାହରେ ହରିଙ୍କ ପାଖରେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେହି ସମସ୍ତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଲେ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ, ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେନାହିଁ। ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖିବା, କାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ନାମକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ପଦପାଦ ଜଳର ସ୍ୱାଦ ନେବା, ନାକ ଦ୍ୱାରା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପଦର ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ଗନ୍ଧ ନେବା ଉଚିତ। ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କର ଭକ୍ତକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ମନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା, ଏହିପରି କରିଲେ ଜୀବ ସଫଳ ହୁଏ; ଅଧିକ ଜିଜ୍ଞାସାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କର ମନକୁ ହରିଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟସ୍ କରିବା ଉଚିତ, ଇଚ୍ଛାକୁ ତାଙ୍କରେ ଦୃଢ଼ କରିବା; ଶେଷରେ ଜନ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ—ଅଧିକ ଜିଜ୍ଞାସା ଦରକାର ନାହିଁ। କେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସେବନ କରିବେନାହିଁ, ଯିଏ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜ ନିବାସ ଦେଇଥାଏ? ଏହିପରି, ଦୃଢ଼ ମନ ଦ୍ୱାରା ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦୁଇ ପଦକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ—ଏପରି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥାଏ। ଏହିପରି, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଏହି ଜଗତରେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ, ଯିଏ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ମୁକ୍ତିର କାରଣ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ରୂପ ଅଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହାପଦ୍ମ ନାମକ; ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର, ଯାହା ହରିଙ୍କୁ ଦେଇଛି, ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ନାମକ। ଡାହାଣ ହାତ ବୈଷ୍ଣବ, ବାମ ହାତ ଶୈବ, ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଦେଇଛି; ଉରୁ ଭାଗ ବାଗବତ, ନାଭି ନାରଦୀୟ। ଡାହାଣ ପାଦ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ବାମ ପାଦ ଅଗ୍ନିୟ; ଭବିଷ୍ୟ ଡାହାଣ ଗୁଡ଼ିକି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର। ବାମ ଗୁଡ଼ିକି ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ, ଡାହାଣ ଗୁଡ଼ିକି ଲିଙ୍ଗ, ବାମ ଗୁଡ଼ିକି ବରାହ। ଶରୀରର କେଶ ହେଉଛି ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ, ଚର୍ମ ଭାଗ ଭାମନ; ପିଠ କୂର୍ମ, ଚର୍ବି ମତ୍ସ୍ୟ। ମଜ୍ଜା ଗରୁଡ଼, ହାଡ଼ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ; ଏହିପରି ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣ ଶରୀର ହୋଇଛନ୍ତି, ହରି। ଏଠାରେ ହୃଦୟ ପଦ୍ମ; ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ଅମୃତତ୍ୱ ମିଳେ। ଏହି ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ନିଜେ ହରି ଦେବତା ହୋଇଛନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ମୂଳ ସ୍ୱର୍ଗ, ପଦ୍ମର ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ସ୍ୱର୍ଗ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିଲେ, ବଡ଼ ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ମାନେ ସାପ ଜଣା ଚର୍ମ ପରି ଛାଡ଼ି ଦିଏ। ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମୂଳ ସ୍ୱର୍ଗ ଶୁଣିଲେ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ମୂଳ ସ୍ୱର୍ଗ ଶୁଣିଲେ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ; ମାଘ ମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ପ୍ରତିଦିନ ନାଉଁଥିଲେ ଯେପରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହିପରି ଶୁଣିଲେ ମିଳେ। ଏହା ଏପରି, ଯେପରି ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାରାଜୁ ଓ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଛି। ଏହି ଦାନ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବା, ଯେତେ ଋଣ ଥିଲା ତାହା ଶୋଧ କରିଛି; ହରିଙ୍କର ନାମ ହଜାର ଥର ପଠିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ, ପାଠ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଅନେକ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛି। ଭୟର ଲୋକମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଭୟହୀନତା ପାଇଛନ୍ତି; ଧର୍ମିକ, ଜ୍ଞାନୀ, ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ମେଷ ଓ କର୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଶୀତଳ ଜଳ ଦାନ କରିଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୋମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର ପଦକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ତାଙ୍କର ପୂଜା, ଦାନ, ଭକ୍ତି, ଶ୍ରବଣ ଓ ଦ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିଥାଏ—ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ମଧୁର ଓ ପବିତ୍ର ଉପଦେଶ।