ପୁରାତନ କାଳରେ, ଅପାର ତେଜ଼ର ମାଳିକ ବ୍ୟାସଦେବ ନିଜର ଶିଷ୍ୟମଣ୍ଡଳୀକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ, ମୁନିମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ଯେମିତି ଆସିଥିଲେ ସେମିତି ଚଲିଗଲେ। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମମାନେଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। ଏହିପରି ଚରଣ କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏବେ ମୁଁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶୁଣ। ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମଧର୍ମ ଯେତେକି ବିବେଚିତ ହେଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହରିଭକ୍ତିର ଅଂଶ ପରି ନୁହେଁ; ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହି ଦୁଇ ଏକ ନୁହେଁ। କଳି ଯୁଗରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମାତ୍ର ହରିଭକ୍ତିକୁ ଆର୍ଜନ କରିପାରିବେ; ଅନ୍ୟ ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। କଳି ଯୁଗରେ, ଯେଉଁମାନେ ନାରାୟଣ, ଦାମୋଦର, ହୃଷୀକେଶ, ପୁରୁହୂତ, ଏବଂ ଚିରଞ୍ଜୀବି ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମର ଅଧିକାରୀ। ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ବସାଇ, ତିନି ଲୋକକୁ ଜୟ କରି, ମନୁଷ୍ୟ କଳିର ବିଷ, ପାପ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଭୟରୁ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ। ହରିଭକ୍ତିର ଅମୃତ ପାନ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟ ଯଦି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ପାଠ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣାମୃତ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ, ସ୍ନାନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି କ’ଣ? ହରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ହୃଦୟରେ ଧରିଲେ, ଯଜ୍ଞ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ହରିଙ୍କ କର୍ମ ମଣ୍ଡଳୀରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ, ଦାନ ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ଗୁଣସମୂହ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦ ଭରି ତାହାରେ ଚିତ୍ତ ଲଗାନ୍ତି— ଯେଉଁମାନେ ସମାଧିରେ ଚିତ୍ତକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବାଧା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଠକେଇବା ଓ ଚତୁର ମୂଖର ଲୋକ। ନାରୀ ଓ ତାଙ୍କ ସଂଗୀମାନେ ହରିଭକ୍ତିର ବାଧା। ନାରୀଙ୍କ ଚାହାଣି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଜୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଭକ୍ତିର ଉପାସକ। ଏଠାରେ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନାରୀଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ମତ୍ତ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ନାରୀଭକ୍ତିରେ ଲିନ ହୁଏ, ସେମାନେ କିପରି ହରିଭକ୍ତିରେ ଲିନ ହେବେ? ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ନାରୀର ରୂପ ଧରି ଜଗତରେ ଘୂରିବା, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମନକୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନ, ବୁଦ୍ଧି, ଶାସ୍ତ୍ରଧାରଣ କ୍ଷଣିକ; ପାଠ, ତପ, ତୀର୍ଥ, ଗୁରୁସେବା, ମୋକ୍ଷ ଉଦ୍ୟମ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣିକ। ଜାଗୃତି, ବିବେକ, ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗ, ପୁରାଣ ପାଠ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି—ସବୁ କ୍ଷଣିକ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯତ୍କିଏ ନାରୀଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ଚାହାଣି ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ନ ପଡ଼େ, ତତ୍କିଏ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମର ନାଶ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ମଧୁର ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନାରୀଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ଚାହାଣି କିଛି କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ପରିଜନ୍ମ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସେବା କରିଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିଛନ୍ତି, ବିରକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି— ସେମାନେ ନାରୀର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ କୁହନ୍ତି? ଏହା ମାତ୍ର ଗହଣା ଓ ପୋଷାକର ବ୍ୟବସ୍ଥା। ନାରୀର ରୂପ ଯଦି ସ୍ନେହ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହା କିପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ? ଏହା ପୁସ, ପିଶାବ, ମଳ, ରକ୍ତ, ଚର୍ମ, ଚର୍ବି, ଓଠ, ମଜ୍ଜା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ। ଏହି ଶରୀରରେ କିପରି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ? ଏପରି ବିଚାର କରି, ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ। ତଥାପି, ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଶରୀର ଲୋକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲାଗେ—ହାଏ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଅପବିତ୍ର ଭାଗ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କେଉଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗାଇଛି! ପୁରୁଷ, ନାରୀର ଷ୍ଟନ ଓ ଶରୀର ଦେଖି କ୍ରିୟା କରେ; ତଥାପି ଭାବିଲେ, ନାରୀ କି, ପୁରୁଷ କି? ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସଜ୍ଜନମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନାରୀସଙ୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ନାରୀସଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁ ଦିନ ଏ ଭୂମିରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି? ଯେଉଁ ନାରୀ ଆସକ୍ତିପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ସଙ୍ଗ କରେ, ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ସଙ୍ଗରୁ ଦୁଃଖ ଦିଖାଯାଏ। ଅଜ୍ଞାନରୁ, ଲୋଭୀ ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଠକେଇକୁ ଶିକାର ହୁଏ; ପୁରୁଷ ନାରୀର ଗର୍ଭରେ ନରକର କୁଆଁରେ ରଣ୍ଡାଯାଏ। ଯେଉଁଠାରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭୂମିରେ ଆସିଛି, ସେଉଁଠାରେ ପୁଣି ଆନନ୍ଦ ଭୋଗେ; ଯେଉଁଠାରୁ ପିଶାବ, ଶୁକ୍ର, ମଳ ନିରନ୍ତର ନିସ୍ରତ ହୁଏ। ସେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାନ୍ତି—କିଏ ପବିତ୍ର ହେବ? ହାଏ, ଏହି ଜଗତରେ କେଉଁ ଦୁଃଖ, କେଉଁ ଭାଗ୍ୟର ଠକେଇ! ବାରମ୍ବାର ଏଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରାଯାଏ—ହାଏ, ଲୋକମାନେ କେଉଁ ଲଜ୍ଜା! ଏହିପରି, ବିବେକୀମାନେ ନାରୀର ଅନେକ ଦୋଷ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ। ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ, ଘୁମ ଅଧିକ, ଯୁବାବସ୍ଥା କ୍ଷୟ; ଘୁମରୁ ଜ୍ଞାନ ହରାଯାଏ, ଏହିପରି ମନୁଷ୍ୟ ଅଳ୍ପାୟୁ ହୁଏ। ଏହିପରି, ବିବେକୀମାନେ ନାରୀକୁ ନିଜ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭାବି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଚିତ୍ତ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ, ଏକମାତ୍ର ଆନନ୍ଦ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦସେବାରେ; ଏହା ତ୍ୟାଗ କରି, ନାରୀଙ୍କ ପଦସେବା କରିବା କିପରି ମୂଢ଼ତା! ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପଦସେବା ମୃତ୍ୟୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଏ; କିନ୍ତୁ ନାରୀଙ୍କ ଯୌନାଙ୍ଗ ସେବା ଗର୍ଭରେ ବନ୍ଧନ ଆଣେ। ଯେପରି ଯନ୍ତ୍ରରେ ଦବାଯାଇଥିବା ଲୋକ ପୁଣିପୁଣି ଗର୍ଭରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ତେପରି ଏହାକୁ ଆଶା କରିଥିବା ଲୋକ—ଏହି ଠକେଇକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ମୋ ହାତ ଉଠାଇ କହୁଛି—ମୋ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶବ୍ଦ ଶୁଣ: ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ବସାଅ, ଗର୍ଭର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ନାରୀସଙ୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ଓ ତାହାରୁ ଦୂର ହୁଏ, ସେମାନେ ପ୍ରତି ପଦେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାନ୍ତି। ଏକ ଉତ୍ତମ ନାରୀ, ଦେବୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିବାହ କରି ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏପରି ସଂସ୍ପର୍ଶ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।