ଏହିପରି ଏକ ପବିତ୍ର ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଛି — ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଭିକ୍ଷୁ, ‘ଭିକ୍ଷା’ ବୋଲି ଏକଥର କହି, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ନିୟମିତ ଭାଷା ଓ ଶୁଦ୍ଧତା ରଖି, ହାତ ପାଦ ଧୋଇ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପବିତ୍ରତା କରିବା ଦରକାର। ଭୋଜନ ନିଅବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣକୁ ଅର୍ପଣ କରି ଅଷ୍ଟ ମୁଠି ଭୋଜନ ନିଅ, ଏବଂ ମନ ଏକାଗ୍ର କର। ପରେ ଜଳ ଆଚମନ କରି, ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର, ଏବଂ ମାଟିର ଭୈଷ୍ଣବ ପାତ୍ର ଯାହା ଅଳାଭୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ତାକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ମନୁ, ମହାପିତାମହ, କହିଛନ୍ତି ଯେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଚାରି ପ୍ରକାର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି—ପ୍ରଥମ ରାତି, ମଧ୍ୟ ରାତି ଓ ଶେଷ ରାତି ପାଇଁ। ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ମନ୍ତ୍ର ବିଶେଷ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହୃଦୟର କମଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱ ନାମକ ସୃଷ୍ଟିକାରଣକୁ ରଖି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଆତ୍ମା ଅନ୍ଧକାରରୁ ପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଧାର, ଅପ୍ରକଟ, ଆନନ୍ଦମୟ, ଅକ୍ଷୟ ଆଲୋକ। ଏହା ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ଉଭୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ଏହା ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ଶୁଭ; ସମସ୍ତ ଭୂତର ଶେଷ, ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି। ‘ଓଁ’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ନିଜକୁ ପରମାତ୍ମା ସହିତ ଏକାତ୍ମ କରି, ଏହି ମଧ୍ୟମ ଆକାଶରେ ବିରାଜମାନ ନିୟନ୍ତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଭୂତର କାରଣ ଓ ଆନନ୍ଦର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। କିମ୍ବା, ପ୍ରକୃତିର ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପରମ ଆକାଶ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ମୂଢ଼ ହୁଏ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର କାରଣ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣ ବସିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଗତ୍ ବିଲୀନ ହୁଏ, ସେଇ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ମୁକ୍ତିକାମୀ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ। ତାହାର ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ଜ୍ଞାନ, ଅନନ୍ତ, ସତ୍ୟ, ପ୍ରଭୁ; ଏହାକୁ ନିରବ ରହି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଅତି ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କହାଯାଇଛି; ଯେଉଁଠି ସଦା ଅବସ୍ଥିତ ରହେ, ସେ ଏହି ଶିବତ୍ୱର ଯୋଗ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ସଦା ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାରକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତ ଥିରୁ ବିଭିନ୍ନ, କେବଳ ଆନନ୍ଦମୟ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ପରମତ୍ତମାନ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର। ଯାଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ଭୂତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜାଣିଲେ କିଛି ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏହି ନିତ୍ୟ, ଶୁଭ, ଅକ୍ଷୟ ଉପସ୍ଥିତି ଅତି ଗୁପ୍ତ ଲାଭ; ସେଇ ମହାପ୍ରଭୁ। ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଏହି ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉପଦେଶିତ। ଯଦି କାମନାବଶତଃ ଜନାନୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାଏ, ତେବେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସହିତ ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ସାନ୍ତପନ ତପ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ପବିତ୍ର ରହିବା ଉଚିତ୍। ପରେ, ନିୟମ ରକ୍ଷା କରି, ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି କୃଚ୍ଛ୍ର ତପ୍ୟା କରି, ଆବଶ୍ୟକ ନିୟମରେ ଫେରି ଭିକ୍ଷୁ ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର। ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଅପରାଧ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଏହା ଅନୁଷ୍ଠାନ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ତାହାର ପରିଣାମ ଭୟଙ୍କର। ଯେ ତପସ୍ୱୀ ଧର୍ମ ଲାଗି ମିଥ୍ୟା କହିଥାଏ, ସେ ଏକ ରାତି ଉପବାସ ଓ ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶାସ୍ତ୍ର କହେ, ଚୋରି ଠାରୁ ବଡ଼ ଅଧର୍ମ କିଛି ନାହିଁ। ହିଂସା, ଅତି ଆସକ୍ତି ଏବଂ ଅତି ଭିକ୍ଷା ନିଜ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଏହି ଧନ ‘ଦ୍ରବିଣ’ ଜୀବନ ସମାନ, କାରଣ ଏହା ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣ। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଧନ ନିଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନିଏ; ଏପରି କରି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଧର୍ମ ଠାରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ। ଯଦି ଏଭଳି ଅନିଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଭିକ୍ଷୁ ନିରାଶା ଅନୁଭବ କରେ, ତେବେ ସେ ଅଲସ୍ୟ ବିନା ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍; କିନ୍ତୁ ଯଦି ହିଂସା କରିଥାଏ, ତେବେ ଅତି କଠିନ ତପ୍ୟା କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦୁର୍ବଳତା ଦ୍ୱାରା ଭିକ୍ଷୁ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ, ତେବେ ଷୋଳ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦରକାର; ଦିନେ ଚ୍ୟୁତି ଘଟିଲେ ତିନି ରାତି ତପ୍ୟା ଓ ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକାକି ମଧୁ, ମାଂସ, କିମ୍ବା ନୂତନ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଭୋଜନ କଲେ, ଏବଂ ଲୁଣ ସିଧାସଳଖ ନିଏ, ସେଉଁଠି ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଅଚଳ ଥାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ତେଣୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଦରକାର। ଯେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମ ଆଲୋକ ଅକ୍ଷୟ ଅବିନାଶୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦେବ, ମହାଦେବ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିବ; ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ନିତ୍ୟ, ପରମ ଧାମ। ଏହିପରି, ଦେବ ନିଜ ଧାମରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହା ଜ୍ଞାନ ଭାବେ ପରିଚିତ; ପରମ ସତ୍ୟରେ ଆତ୍ମା ସହିତ ଏକତା ଦ୍ୱାରା ସେ ମହାଦେବ ହୁଏ। ଯିଏ ମହାଦେବ ଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ଦେଖେ ନାହିଁ, ସେ ନିଜକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଅନୁସରଣ କଲେ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପରମେଶ୍ୱରଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ଦେବତାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରୟାସ ବ୍ଯର୍ଥ। ଏହି ଏକମାତ୍ର ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଅକ୍ଷୟ ସତ୍ୟ, ଏହି ଦେବତା ମହାଦେବ—ଏହି ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ନ ହେଲେ ବନ୍ଧନ ରହିଯାଏ। ଏହିପରି, ତପସ୍ୱୀ ସଦା ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିବେଦିତ। ଏହି ଶୁଭ ନିୟମ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପାଇଁ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେପରିକି ପୂର୍ବେ ପିତାମହ ଓ ଋଷି କହିଥିଲେ।