ଏକ ସମୟରେ, ଶୁଭ ଦିନ ଓ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଉତ୍ତରାୟଣରେ, ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଓ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅପରିମିତ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଆନ୍ତି । ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଖାଇଥାନ୍ତି । ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, ସେ ତାହା ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ପୂଜା କରନ୍ତି । ପ୍ରତିଦିନ ଅତିଥି ଆଦର କରି, ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଘରୁ ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟରୁ ସେ ଅଟୁଟ ଧ୍ୟାନରେ ଅଷ୍ଟମୁଖ୍ୟ ଭାଗ ଖାନ୍ତି । ସେ ସଦା ଜଟା ରଖି, ନଖ ଓ କେଶ କଟନ୍ତି ନାହିଁ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କରନ୍ତି, ଓ ନିଜ ଭାଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ନିୟମିତ ଭାବରେ କରନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଶାକ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇ । ସେ ବର୍କ ଚିର ମାନେ ଗଛର ଛାଲରୁ ତିଆରି କପଡ଼ା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ରହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ଓ ଦାନ ନେବା ରୁ ଦୂର ରହନ୍ତି । ଦ୍ୱିଜ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯଜ୍ଞ, ଋତୁ ଓ ଚତୁର୍ମାସ୍ୟ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି । ଉତ୍ତରାୟଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟଣରେ, ବସନ୍ତ ଓ ଶରତ ଋତୁର ନିଜ ହାତରେ ଉପଜିଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ । ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାଗ ଦେଇ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ । ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଖାଇବା ଓ ନିଜ ହାତରେ ତିଆରି କରିଥିବା ଲୁଣ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ମଦ, ମାଂସ, ଭୂମିରେ ଉପଜିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଛତା ଖାଇବା ନିଷିଦ୍ଧ । ପୃଥିବୀ, ଘାସ, ଶାଉଳି, ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ ଫଳ, ଚାଷ କରାଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ନାହିଁ । ବିପଦରେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମରେ ଉପଜିଥିବା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦିଆଯିବା ନାହିଁ । ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଅଗ୍ନି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ । କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ କ୍ଷତି କରିବା ନାହିଁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ; ରାତିରେ କିଛି ଖାଇବା ନାହିଁ, ଏବଂ ରାତିରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ । ସେ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ, କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଚିନ୍ତନରେ ଲଗ୍ନ, ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନିକଟ ନ ଯିବା ଉଚିତ । ଯଦି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପତ୍ନୀ ସହ ଯାଇ ଲାଲସାରେ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ଓ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ । ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶିଶୁକୁ ଦ୍ୱିଜ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କୁ ବେଦାଧ୍ୟୟ ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରାରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ । ସେ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେବା ଓ ନିୟମିତ ଭାଗ କରିବାରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ । ନିନ୍ଦା, ମିଥ୍ୟା କଥା, ଅତି ଶୟନ ଓ ଅଳସତା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଏକ ଅଗ୍ନି ରଖିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଆଶ୍ରୟ ନ ରଖିବା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ରହିବା ଉଚିତ । ସେ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ସହ ଚଳିବା, ସେମାନଙ୍କ ସହ ରହିବା ଓ ପଥର କିମ୍ବା କାଣ୍ଟିରେ ସାବଧାନ ଶୋଇବା ଉଚିତ । ସେ ତୁରନ୍ତ ଧୋଇବା, କିମ୍ବା ଏକ ମାସ, ଛଅ ମାସ, ବର୍ଷ ଦିଅରେ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ । ସେ ରାତିରେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଦିନରେ ସଂଗ୍ରହ କରିବା, ଚତୁର୍ଥ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୁଖ୍ୟ ଖାଇବା କରିପାରିବେ । ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ନିୟମରେ, ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଉପବାସ କରି, ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଏକଥର ଚା ମାନେ ଯବ ଖିର ଖାଇପାରିବେ । ସେ ସଦା ଫୁଲ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳରେ ଅବଳମ୍ବିତ ରହିପାରିବେ; ନିଜେ ପଡ଼ିଥିବା ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରହି, ଭୈଖାନସ ନିୟମରେ ରହିପାରିବେ । ସେ ଭୂମିରେ ଗୁଡ଼ି ଦେଇ କିମ୍ବା ଦିନ ଭରି ପାଦ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିପାରିବେ; ଦଣ୍ଡାୟନରେ ଚାଲିବା, ବସିବା, ଏବଂ ସବୁଠି ଧୈର୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ । ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପ କରିବା, ବର୍ଷାରେ ଗୁହାରେ ରହିବା, ଶୀତରେ ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ତପସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ । ସେ ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବା କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପିଇବା ଉଚିତ । ସେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନିର ଧୂଆଁରେ ବିରାଜିତ କିମ୍ବା ଉତ୍ତାପିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ସୋମ ପାନ କରିବା, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଦୁଧ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଗୋମୟ ପିଇବା କରିପାରିବେ । ସେ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ଖାଇବା କିମ୍ବା କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଅବଳମ୍ବିତ ରହିବା, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗ୍ନ ଓ ରୁଦ୍ର ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ । ସେ ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଓ ବେଦାନ୍ତ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ; ସଦା ନିୟମ ଓ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ । ଏପରେ, ନିଜ ଶରୀରରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ । ବା, ଏକ ମହାତ୍ମା ଅଗ୍ନି ଓ ଆଶ୍ରୟ ଛାଡ଼ି ମୋକ୍ଷ ଉପରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାରେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିକ୍ଷା ନିବା । ଗୃହସ୍ଥ, ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବନବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗ୍ରାମରେ ଅଷ୍ଟମୁଖ୍ୟ ଭିକ୍ଷା ଏଣି, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା ସମୟରେ ତାହା ଖାଇବା ଉଚିତ । ପତ୍ର, ହାତ କିମ୍ବା ଖଣ୍ଡରେ ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମସାଧନା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପନିଷଦ୍ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ । ସେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଅଭ୍ୟାସ, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ରୁଦ୍ର ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ, ଉପବାସ, ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୃତ୍ୟ କରି, ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ । ଏଭଳି ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡର ଅଠାବୈଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଭାନ୍ୟ 'ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ' ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଲା । ଏଉଁପରେ, ମହାମୁନି ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଏଭଳି ଜୀବନର ତୃତୀୟ ଭାଗ ଜଙ୍ଗଲରେ ବ୍ୟତୀତ କରି, ଚତୁର୍ଥ ଭାଗକୁ ନିଜେ ଦୀର୍ଘ ତ୍ୟାଗରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ । ନିଜ ଶରୀରରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ଦ୍ୱିଜ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗ୍ନ, ଶାନ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ । ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଅସଙ୍ଗତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତ୍ୟାଗ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ବିପରୀତ ହୁଏ, ତେବେ ମାର୍ଗରୁ ଖସିଯିବା ହୁଏ । ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନେୟୀ ଯଜ୍ଞ କରି, କିମ୍ବା ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ଶରୀରରେ ଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ ।