ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜୀବନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାହାର ନିୟମ ବିଷୟରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରେଣୀର ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧନ ଲୋଭରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ, ସେ ଯଦି ଚାହେଁ ସମସ୍ତ ବେଦ ପଢ଼ିଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ହେଉ ନାହିଁ, ତଥାପି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଲୋକ କେବେ ବି ସନ୍ତୋଷ ଦ୍ୱାରା ମିଳୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେନି। ଏହି ନିମିତ୍ତେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି ଦାନ ଆଶା କରିବା ଓ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେବାଠାରୁ ଅଧିକ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଇଥାଏ। ଯିଏ କେବେ ବି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏନି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏମିତି ଲୋକ ଚୋର ପରି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରେ। ଯଦି କେହି ତାଙ୍କ ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଦାସ ମାନେଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଯେପରି ବେଳେ ସେ ଦେବତା ଓ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରୁଥିବେ, ତେବେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହିପରି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏପରି ଗୃହସ୍ଥ, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାଏ, ଆତ୍ମାକୁ ସଂଯମ କରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପୁଅମାନେଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାଁରେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ, ସେ ସବୁବେଳେ ଏକାକୀ, ଅସଙ୍ଗ ଓ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଘୁରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଭାବେ, ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣି, ଏକ ନିୟମିତ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ଏହିପରି ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି, ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନନ୍ୟ, ଆଦିହୀନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଉପାସନା କରିବା ଦ୍ୱାରା, ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପରମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ତାପରେ, ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ— ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ଜୀବନ କଟାଇ ସେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ସହିତ ଅରଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍। ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପୁଅମାନେଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ନାତିପୁଅ ଦେଖି ଓ ଶରୀର ବୃଦ୍ଧ ଓ କ୍ଷୀଣ ହେବା ପରେ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରଭାତ ଓ ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟରେ ଅତି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଯମ ଓ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସବୁବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥିବା, ତାହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନ କରି, ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ଘରରୁ ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟର ମାତ୍ର ଆଠ ମୁଁହର ଆହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସଦା ଜଟା ରଖିବା, ନଖ ଓ କେଶ କଟିବା ନୁହେଁ, ନିତ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ସବୁପ୍ରକାର ଭାଷା ସଂଯମ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା, ପଞ୍ଚ ମହାୟଜ୍ଞ କରିବା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧ ଶାକ, କନ୍ଦ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ହବନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସଦା ବାସ୍ତ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତେ ଚମର ଓ ଚଳା ପିନ୍ଧିବା, ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ ରହିବା, ଏବଂ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିୟମିତ ନୂତନ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯଜ୍ଞ, ଋତୁ ଓ ଚତୁର୍ମାସ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ନିୟମାନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଉତ୍ତରାୟଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ସମୟରେ ବସନ୍ତ ଓ ଶରତ୍ ଋତୁରେ ନିଜେ ଉଠାଇଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ନ ଓ ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଅଂଶ ଦାନ କରି, ଶେଷ ଅଂଶ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବା ଲୁଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନ ନିଅ, ମଦ୍ୟ, ମାଂସ, ମୃଦା ଉପଜିଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ଚାଗ ଓ ଛତା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମାଟି, ଘାସ, ଶୈଳି, ଶ୍ଳେଷ୍ମାତକ ଫଳ, ଚାଷ କରାଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମରେ ଉପଜିଥିବା ଫୁଲ କିମ୍ବା ଫଳ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ସେବନ କରିବା ଉଚିତ୍। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ୍। ରାତିରେ କିଛି ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେ ରାତିରେ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ରହିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସଂଯମୀ, କ୍ରୋଧହୀନ, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନର ଚିନ୍ତନରେ ଏକାଗ୍ର, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି କେହି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ଏଚ୍ଛାବଶତଃ ସଂଗମ କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶିଶୁକୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ବେଦାଧ୍ୟୟନର ଅଧିକାରୀ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ବଂଶଧରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେ ସଦା ଭୂମିରେ ଶୁଇବା, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେବା ଓ ଯଥାଯଥ ଭାଗବଣ୍ଟନ କରିବାରେ ମନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍। ନିନ୍ଦା, ମିଥ୍ୟା କଥା, ଅତି ଘୁମ ଓ ଅଳସ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର। ସେ ଏକ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଥିବା, ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଗୃହ ନ ରଖିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ଘୁରିବା ଓ ସେମାନେ ସହିତ ରହିବା, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା କଣ୍କଡ଼ରେ ଶୁଇବା ଉଚିତ୍। କେହି କ୍ଷଣକ୍ଷଣେ ଧୋଇବା, କେହି ମାସେ ଏକଥର, କେହି ଛଅ ମାସରେ ଏକଥର, କିମ୍ବା ବର୍ଷେ ଏକଥର ଧୋଇବା ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବେ। ସେ ରାତିରେ ଖାଇପାରିବେ, କିମ୍ବା ଦିନେ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିପାରିବେ, ଯେଉଁପରି ଶକ୍ତି ଅଛି। ସେ ଚତୁର୍ଥ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମ ସମୟରେ ଖାଇପାରିବେ।